Co sprawdzić dalej po wyniku?
Reguła van’t Hoffa daje szybkie przybliżenie wpływu temperatury na szybkość reakcji. Jeśli zadanie dotyczy szerzej kinetyki chemicznej, przejdź do materiałów o szybkości reakcji, rzędzie reakcji i równaniu Arrheniusa.
Reguła van’t Hoffa – wzór i współczynnik temperaturowy γ
W szkolnej regule van’t Hoffa szybkość reakcji zmienia się o stały współczynnik γ przy każdej zmianie temperatury o 10°C. Dla temperatur T₁ i T₂ najpierw liczysz ΔT = T₂ − T₁, a następnie czynnik zmiany szybkości.
Jeżeli wynik wynosi 4, reakcja jest około 4 razy szybsza. Jeżeli wynik wynosi 0,25, szybkość spada do 1/4 wartości początkowej, czyli reakcja jest około 4 razy wolniejsza.
Czas potrzebny do uzyskania tego samego efektu zmienia się odwrotnie: t₂ = t₁ / γΔT/10. Kalkulator wykorzystuje właśnie tę zależność.
Przykład: wzrost temperatury o 10°C i 20°C
Dla γ = 2 i wzrostu temperatury z 20°C do 30°C mamy ΔT = 10°C. Czynnik szybkości wynosi 21 = 2, więc reakcja przebiega około dwa razy szybciej. Jeśli początkowo trwała 60 s, nowy czas wynosi około 30 s.
Przy wzroście z 20°C do 40°C mamy ΔT = 20°C, więc czynnik wynosi 22 = 4. Reakcja jest około cztery razy szybsza, a czas 60 s skraca się do około 15 s. Przy ochłodzeniu o 20°C czynnik wynosi 2−2 = 0,25.
Jak obliczyć temperaturę potrzebną do zadanego przyspieszenia?
Jeżeli znasz γ i chcesz ustalić, o ile trzeba zmienić temperaturę, aby szybkość wzrosła np. 4 razy, można przekształcić wzór:
Dla γ = 2 i czynnika 4 otrzymujemy ΔT = 20°C. Przy temperaturze początkowej 20°C docelowa temperatura wynosi więc około 40°C. Dla czynnika mniejszego od 1 kalkulator wyznaczy temperaturę niższą od T₁.
Dwa zadania przykładowe z odpowiedzią
Wpisz własną odpowiedź i wybierz „Pokaż wynik”. Te przyciski służą tylko do sprawdzania zadań; główny kalkulator liczy się automatycznie.
Reakcja trwa 80 s w 25°C. Współczynnik γ wynosi 3. Ile potrwa reakcja w 35°C?
Szybkość reakcji w 40°C przyjmij jako 1. Obniż temperaturę do 20°C przy γ = 2. Ile razy reakcja będzie wolniejsza?
Współczynnik temperaturowy van’t Hoffa – jak czytać γ?
| γ | Zmiana po +10°C | Zmiana po +20°C | Interpretacja |
|---|---|---|---|
| 1,5 | 1,5 × | 2,25 × | Łagodniejszy wpływ temperatury. |
| 2 | 2 × | 4 × | Częsty przykład w zadaniach szkolnych. |
| 3 | 3 × | 9 × | Silniejsza zależność szybkości od temperatury. |
| 4 | 4 × | 16 × | Bardzo duża wrażliwość w tym uproszczonym modelu. |
γ nie jest obliczane przez ten kalkulator — jest daną wejściową z treści zadania lub założenia modelu. Kalkulator wykorzystuje γ do obliczenia wpływu zmiany temperatury.
Najczęstsze błędy w zadaniach z reguły van’t Hoffa
- Podstawienie T₂ zamiast ΔT. W wykładniku używa się różnicy temperatur T₂ − T₁.
- Pominięcie znaku przy chłodzeniu. Dla T₂ < T₁ wykładnik jest ujemny, więc czynnik szybkości jest mniejszy od 1.
- Odwrócenie zależności czasu. Jeżeli szybkość rośnie 4 razy, czas potrzebny do tego samego efektu maleje około 4 razy.
- Traktowanie reguły jako dokładnego prawa dla każdej reakcji. To przybliżenie; dokładniejszy opis temperaturowy daje równanie Arrheniusa.
- Wpisanie γ ≤ 1. W szkolnej wersji reguły współczynnik temperaturowy powinien być większy od 1.
Wskazówka od KalkulatorXXL
W zadaniu najpierw zapisz γ, T₁ i T₂, a dopiero potem policz ΔT. Jeżeli potrzebujesz szerszego kontekstu — rzędu reakcji, stałej szybkości, półtrwania albo równania Arrheniusa — przejdź do poradnika kinetyki chemicznej.
Inne kalkulatory do zadań z chemii
Jeśli w tym samym zestawie zadań pojawiają się roztwory, stechiometria, gazy albo wydajność reakcji, możesz przejść bezpośrednio do odpowiedniego narzędzia.
FAQ – reguła van’t Hoffa i szybkość reakcji
Ostatnia aktualizacja: 16.09.2026
Dla ucznia: przećwicz temat
Kalkulator służy do sprawdzania obliczeń. Jeśli chcesz najpierw policzyć samodzielnie i dopiero potem sprawdzić wynik, przejdź do powiązanych zadań online.