Klasy i podklasy wieku drzewostanu
Klasa wieku grupuje drzewostany w większe przedziały, dzięki czemu łatwiej zestawiać powierzchnię, zasobność i inne cechy lasu według wieku. W klasach od I do V stosuje się podział na podklasy a i b, obejmujące po 10 lat.
| Klasa | Zakres klasy | Podklasa | Zakres podklasy |
|---|---|---|---|
| I | 1-20 lat | Ia | 1-10 lat |
| I | 1-20 lat | Ib | 11-20 lat |
| II | 21-40 lat | IIa | 21-30 lat |
| II | 21-40 lat | IIb | 31-40 lat |
| III | 41-60 lat | IIIa | 41-50 lat |
| III | 41-60 lat | IIIb | 51-60 lat |
| IV | 61-80 lat | IVa | 61-70 lat |
| IV | 61-80 lat | IVb | 71-80 lat |
| V | 81-100 lat | Va | 81-90 lat |
| V | 81-100 lat | Vb | 91-100 lat |
| VI | 101-120 lat | — | — |
| VII | 121-140 lat | — | — |
| VIII | powyżej 140 lat | — | — |
Przykład: drzewostan w wieku 67 lat należy do IV klasy wieku i podklasy IVa. Wiek 94 lata oznacza klasę V i podklasę Vb.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Nie myl klasy wieku z klasą bonitacji. Klasa wieku mówi, ile lat ma drzewostan, natomiast bonitacja opisuje możliwości wzrostowe siedliska i drzewostanu na podstawie m.in. wieku i wysokości.
Z jaką dokładnością ustala się wiek?
W terenie wiek nie zawsze można ustalić co do jednego roku. Aktualna Instrukcja urządzania lasu określa różną dokładność zależnie od wieku i fazy rozwojowej drzewostanu.
| Grupa | Wiek | Dokładność ustalenia wieku |
|---|---|---|
| Uprawy i młodniki Ia klasy wieku | 1-10 lat | 1-2 lata |
| Młodniki Ib klasy wieku | 11-20 lat | 2-4 lata |
| Drągowiny II klasy wieku | 21-40 lat | 4-6 lat |
| Drzewostany III i IV klasy wieku | 41-80 lat | 6-10 lat |
| Drzewostany starsze | powyżej 80 lat | 10-20 lat |
Im starszy drzewostan, tym większy dopuszczalny przedział dokładności. Wynika to m.in. z trudniejszego ustalania wieku starych drzew oraz z mniejszego znaczenia różnicy pojedynczych lat przy wysokim wieku.
Dla ucznia i studenta
Klasy wieku są przykładem grupowania danych ciągłych w przedziały. Zamiast analizować osobno każdy rok wieku, leśnictwo może porównywać powierzchnię lub zasobność drzewostanów należących do wspólnych grup.
Podklasy pozwalają zachować większą szczegółowość w młodszych i średnich drzewostanach. Oznaczenie IIIb od razu mówi, że chodzi o drugą połowę III klasy wieku, czyli przedział 51-60 lat.
W analizach struktury wieku można więc szybko sprawdzić, czy las ma przewagę młodych, średnich czy starszych drzewostanów, bez prezentowania dziesiątek pojedynczych roczników.
Kiedy taka tablica jest przydatna?
Najbardziej przydaje się przy czytaniu opisów taksacyjnych, planów urządzenia lasu, zestawień powierzchni według klas wieku oraz materiałów edukacyjnych. Zamiast zapamiętywać granice każdej klasy, można szybko sprawdzić oznaczenie dla konkretnego wieku.
Może też pomóc przy analizie struktury wiekowej nadleśnictwa lub wydzielenia, gdy dane przedstawiono skrótami Ia, IIb, IVa albo numerami klas.
Ciekawostka
W starszych drzewostanach w zestawieniach spotyka się klasy VI, VII i VIII. Przykładowo Lasy Państwowe opisują VIII klasę jako drzewostany powyżej 140 lat w zestawieniach dla obszarów z bardzo starymi drzewostanami.
KO i KDO nie są podklasami wieku
W tabelach leśnych obok klas wieku można spotkać oznaczenia KO i KDO. Nie są to kolejne klasy po VII lub VIII. Odnoszą się do drzewostanów znajdujących się w określonej fazie odnowienia i są stosowane niezależnie od prostego podziału wieku na 20-letnie przedziały.
Dlatego przy odczytywaniu zestawień warto najpierw sprawdzić, czy dana kolumna opisuje wiek, czy stan i budowę drzewostanu.
Co dalej?
Wybierz następny krok zgodnie z danymi, które już masz, albo przejdź do pełnej ścieżki Leśnictwa.
Źródła i zakres tablicy
Podstawowy podział klas wieku przyjęto według materiałów Lasów Państwowych i Banku Danych o Lasach. Dokładność ustalania wieku pochodzi z aktualnej Instrukcji urządzania lasu 2024.
Lasy Państwowe - klasa wieku drzewostanu
FAQ - klasy i podklasy wieku drzewostanu
Ostatnia aktualizacja: 26.08.2026