Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty. Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty.
Przejdź do treści

Tabela chropowatości Ra i Rz – wartości i metody obróbki

Sprawdź popularne wartości Ra, różnicę między Ra i Rz oraz orientacyjne zakresy chropowatości dla toczenia, frezowania, szlifowania, honowania, docierania i innych procesów.

Ra i Rz

Szybka tablica chropowatości powierzchni

Ra i Rz opisują inne cechy profilu. Użyj tabeli do szybkiej orientacji, ale wymagania odbiorowe zawsze odczytuj z rysunku, normy i warunków pomiaru.

Tabela chropowatości Ra i metod obróbki

Ra i Rz nie mają jednego uniwersalnego przelicznika. Zakresy metod są orientacyjne, a nie normatywne.

Popularne wartości Ra [µm]

Ra [µm]Ocena powierzchniPrzykładowy obszar procesu
0,025 bardzo wysoka gładkość docieranie / superfinishing precyzyjny
0,05 bardzo wysoka gładkość docieranie, polerowanie precyzyjne
0,10 bardzo gładka szlifowanie dokładne, honowanie, docieranie
0,20 bardzo gładka szlifowanie dokładne, honowanie
0,40 gładka szlifowanie, rozwiercanie dokładne, toczenie wykańczające
0,80 gładka / typowa wykańczająca toczenie wykańczające, frezowanie dokładne, rozwiercanie
1,60 typowa obróbka dokładna toczenie, frezowanie, szlifowanie zgrubniejsze
3,20 typowa obróbka skrawaniem toczenie i frezowanie ogólne, wiercenie dokładne
6,30 powierzchnia zgrubna obróbka zgrubna, wiercenie, frezowanie zgrubne
12,50 zgrubna cięcie, obróbka zgrubna, wybrane powierzchnie surowe
25 bardzo zgrubna piłowanie, obróbka bardzo zgrubna, część powierzchni odlewanych
50 bardzo zgrubna / surowa powierzchnie surowe zależne od procesu

Metody obróbki – orientacyjny Ra [µm]

kalkulatorxxl.pl

Chropowatość razem z tolerancją i technologią wykonania

Chropowatość powierzchni nie zastępuje tolerancji wymiarowej. Na rysunku technicznym oba wymagania mogą występować równocześnie, dlatego warto sprawdzić także pasowanie i sposób wykonania elementu.

Kalkulator ISO 286
Wymiary graniczne, luz lub wcisk dla konkretnego pasowania.
Tabela ISO 286
H7, h6, g6, f7, k6, m6, n6 i p6.
Tabela gwintów M1–M30
Skoki zwykłe i drobnozwojne oraz orientacyjny otwór D − P.
Akademia Produkcji i CNC
Kalkulatory obróbki, kosztów, wydajności i parametrów technicznych.

Ra i Rz – jaka jest różnica?

Ra – średnia arytmetyczna profilu

Ra opisuje średnią wartość bezwzględnych odchyleń profilu od linii średniej. Dobrze nadaje się do ogólnego porównywania chropowatości, ale może słabo uwidaczniać pojedyncze wysokie piki lub głębokie doliny.

Rz – parametr wysokościowy profilu

Rz opisuje pionowy charakter nierówności i mocniej reaguje na piki oraz doliny. Dokładna definicja Rz zależy od stosowanej normy, dlatego przy porównywaniu wyników trzeba znać standard i warunki pomiaru.

Ważne: nie ma jednego przelicznika Ra ↔ Rz

Stosunek Rz/Ra zależy od kształtu profilu, technologii wykonania i sposobu pomiaru. Jeżeli dokumentacja wymaga Rz, nie zastępuj go wartością obliczoną ze stałego mnożnika Ra. Użyj wartości ze specyfikacji albo wykonaj pomiar zgodny z przyjętą normą.

Popularne wartości Ra [µm]

Poniższy ciąg pozwala szybko ocenić skalę chropowatości. Przykłady procesów są orientacyjne — nie stanowią gwarantowanej zdolności procesu ani zamiennika wymagań z dokumentacji technologicznej.

Ra [µm]Ocena powierzchniPrzykładowy obszar procesu
0,025 bardzo wysoka gładkość docieranie / superfinishing precyzyjny
0,05 bardzo wysoka gładkość docieranie, polerowanie precyzyjne
0,10 bardzo gładka szlifowanie dokładne, honowanie, docieranie
0,20 bardzo gładka szlifowanie dokładne, honowanie
0,40 gładka szlifowanie, rozwiercanie dokładne, toczenie wykańczające
0,80 gładka / typowa wykańczająca toczenie wykańczające, frezowanie dokładne, rozwiercanie
1,60 typowa obróbka dokładna toczenie, frezowanie, szlifowanie zgrubniejsze
3,20 typowa obróbka skrawaniem toczenie i frezowanie ogólne, wiercenie dokładne
6,30 powierzchnia zgrubna obróbka zgrubna, wiercenie, frezowanie zgrubne
12,50 zgrubna cięcie, obróbka zgrubna, wybrane powierzchnie surowe
25 bardzo zgrubna piłowanie, obróbka bardzo zgrubna, część powierzchni odlewanych
50 bardzo zgrubna / surowa powierzchnie surowe zależne od procesu

Metody obróbki a orientacyjna chropowatość Ra

Zakresy służą do wstępnego planowania i porównania metod. Rzeczywisty wynik zależy m.in. od materiału, narzędzia, posuwu, prędkości, sztywności obrabiarki, drgań, chłodzenia i zużycia ostrza.

Widoczne wiersze: 16 z 16
MetodaOrientacyjny Ra [µm]GrupaCo wpływa na wynik
Superfinishing 0,01–0,1 wykańczająca Bardzo mała chropowatość przy stabilnym procesie; wynik zależy od materiału, ścierniwa i parametrów.
Docieranie / lapping 0,012–0,4 wykańczająca Proces do bardzo dokładnych powierzchni; osiągalność dolnej części zakresu wymaga specjalistycznego prowadzenia procesu.
Polerowanie techniczne 0,05–0,4 wykańczająca Wynik silnie zależy od materiału, ścierniwa i stanu powierzchni wejściowej.
Honowanie 0,05–0,8 wykańczająca Często stosowane do otworów; ważna jest również struktura i kierunek śladów.
Szlifowanie dokładne 0,05–0,4 szlifowanie Orientacyjny zakres dla stabilnej obróbki wykańczającej.
Szlifowanie 0,1–1,6 szlifowanie Zakres zależy od ściernicy, materiału, posuwu, chłodzenia i sztywności układu.
Rozwiercanie 0,8–3,2 otwory Typowo poprawia jakość otworu po wierceniu, ale nie zastępuje honowania.
Toczenie wykańczające 0,4–3,2 skrawanie Wpływ mają m.in. posuw, promień naroża, geometria ostrza, drgania i zużycie.
Toczenie 0,8–6,3 skrawanie Szeroki przedział od obróbki dokładnej do zgrubnej; wynik zależy mocno od posuwu i geometrii ostrza.
Frezowanie dokładne 0,4–3,2 skrawanie Rzeczywista tekstura zależy od strategii, narzędzia, bicia i kroku ścieżki.
Frezowanie 0,8–6,3 skrawanie Typowy zakres orientacyjny; ślady freza mogą dawać inną funkcjonalność przy podobnym Ra.
Wiercenie 1,6–12,5 otwory Jakość zależy m.in. od wiertła, materiału, chłodzenia, prowadzenia i parametrów skrawania.
EDM / elektrodrążenie 0,4–6,3 specjalne Zakres bardzo zależny od rodzaju EDM oraz liczby i parametrów przejść wykańczających.
Cięcie / piłowanie 3,2–25 zgrubna Powierzchnia po cięciu zwykle wymaga dalszej obróbki, jeśli ma być powierzchnią funkcjonalną.
Odlewanie ciśnieniowe 0,8–6,3 surowa Powierzchnia zależy od stopu, formy, parametrów procesu i miejsca pomiaru.
Odlewanie piaskowe 12,5–50 surowa Powierzchnia surowa; wynik silnie zależy od masy formierskiej, modelu, stopu i technologii odlewania.

Zakresów nie należy używać do odbioru jakościowego detalu. Kryterium odbioru powinno wynikać z rysunku/specyfikacji i z właściwej metody pomiaru.

Co oznacza Ra 0,8, Ra 1,6 i Ra 3,2?

Ra 0,8 µm

Poziom spotykany przy starannej obróbce wykańczającej. Może być osiągalny m.in. przez odpowiednio prowadzone toczenie, frezowanie dokładne, rozwiercanie, szlifowanie lub honowanie.

Ra 1,6 µm

Często spotykany poziom dla dokładnej obróbki skrawaniem. Sam zapis Ra 1,6 nie wskazuje technologii wykonania.

Ra 3,2 µm

Typowa wartość warsztatowa dla wielu powierzchni po toczeniu lub frezowaniu. Trudność osiągnięcia zależy od geometrii, materiału i procesu.

Ra 6,3 µm i więcej

Wartości charakterystyczne dla bardziej zgrubnych powierzchni. Nie oznaczają automatycznie złej jakości — wymaganie powinno wynikać z funkcji powierzchni.

ISO 21920 – aktualne odniesienie dla profilu powierzchni

Seria ISO 21920 opisuje teksturę powierzchni metodą profilową: część 1 dotyczy wskazywania wymagań w dokumentacji, część 2 terminów i parametrów, a część 3 operatorów specyfikacji.

Na wrzesień 2026 wydania ISO 21920-1:2021, ISO 21920-2:2021 i ISO 21920-3:2021 pozostają opublikowane, ale ISO oznacza je jako przeznaczone do rewizji i prowadzi prace nad kolejnymi wydaniami. ISO 1302:2002 i ISO 4287:1997 są wycofane. Przy nowej dokumentacji warto więc sprawdzać nie tylko numer normy, ale również jej wydanie.

Wskazówka od KalkulatorXXL

Nie dobieraj procesu wyłącznie do jednej liczby Ra. Dla powierzchni uszczelniających, ślizgowych, łożyskowych lub smarowanych liczą się także inne parametry profilu, kierunek śladów obróbki i warunki pomiaru. Dwie powierzchnie z tym samym Ra mogą zachowywać się inaczej.

Jeśli na rysunku widzisz jednocześnie np. H7 oraz Ra 0,8, traktuj je jako dwa oddzielne wymagania: tolerancję wymiaru i teksturę powierzchni.

Źródła i zakres tablicy

Definicje i status norm sprawdzono w aktualnych materiałach ISO. Różnicę Ra/Rz i znaczenie parametrów wysokościowych porównano z materiałami metrologicznymi KEYENCE. Zakresy technologiczne są orientacyjnymi wartościami warsztatowymi — nie są tabelą normatywną ani gwarantowaną zdolnością konkretnego procesu.

ISO 21920-1:2021 – indication of surface texture

ISO 21920-2:2021 – terms, definitions and surface texture parameters

ISO 21920-3:2021 – specification operators

KEYENCE – Ra, Rz i parametry wysokościowe powierzchni

Surface Finish Chart – orientacyjne zakresy Ra dla procesów

Najczęstsze pytania o Ra i Rz

FAQ – tabela chropowatości Ra i Rz

Ra jest średnią arytmetyczną bezwzględnych odchyleń profilu od linii średniej. Rz jest parametrem wysokościowym bardziej wrażliwym na piki i doliny. Dokładna definicja Rz zależy od stosowanej normy, dlatego przy porównywaniu wyników trzeba znać standard pomiaru.

Nie ma jednego uniwersalnego współczynnika Ra na Rz. Zależność zmienia się wraz z kształtem profilu, technologią wykonania i warunkami pomiaru. Jeśli wymagane jest Rz, należy użyć wartości ze specyfikacji albo wyniku pomiaru zgodnego z właściwą normą.

Rz jest zazwyczaj liczbowo większe od Ra dla tej samej powierzchni, ale stosunek Rz/Ra nie jest stały. Prosty mnożnik może prowadzić do błędnej oceny powierzchni.

Ra około 0,8 µm może być osiągalne m.in. przy toczeniu wykańczającym, frezowaniu dokładnym, rozwiercaniu, szlifowaniu lub honowaniu. Faktyczny wynik zależy od materiału, narzędzia, parametrów, drgań i stanu maszyny.

Ra 1,6 µm oznacza wymagany poziom średniej chropowatości profilu. Sama wartość nie wskazuje technologii wykonania; ten sam poziom może być osiągany różnymi metodami.

Ra 3,2 µm oznacza wymaganie dotyczące parametru Ra wskazanej powierzchni. Należy je czytać razem z pozostałymi informacjami symbolu tekstury powierzchni, tolerancjami oraz dokumentacją techniczną.

Nie. Ra opisuje teksturę powierzchni, a tolerancja wymiarowa określa dopuszczalne odchylenie wymiaru. Na rysunku mogą występować jednocześnie, np. H7 oraz Ra 0,8 µm.

Dla tekstury powierzchni określanej metodą profilową aktualnym opublikowanym odniesieniem jest seria ISO 21920 z 2021 roku: część 1 dotyczy oznaczeń, część 2 terminów i parametrów, a część 3 operatorów specyfikacji. Na wrzesień 2026 ISO prowadzi już prace nad kolejnymi wydaniami tej serii. Starsze ISO 1302:2002 i ISO 4287:1997 są wycofane.

Ostatnia aktualizacja: 17.09.2026