Zostań w temacie i policz dalej
Pasowanie wymiarowe jest tylko jednym elementem rzeczywistego połączenia. Przy tulejach i łożyskach z tworzyw istotna może być temperatura, a przy zmianie temperatury także rozszerzalność materiału. Jeśli projekt dotyczy połączenia śrubowego w tworzywie, użyj osobnego narzędzia do otworu pilotującego i momentu.
Jak czytać oznaczenie H7/h6?
Oznaczenie składa się z położenia przedziału tolerancji i klasy dokładności. Wielka litera dotyczy otworu, mała – wałka. W systemie otworu podstawowego H dolna odchyłka otworu wynosi zero, więc minimalny otwór jest równy wymiarowi nominalnemu. Liczba, np. 7 lub 6, oznacza klasę tolerancji IT.
Dla ⌀30 mm otwór H7 ma granice 30,000–30,021 mm. Przedział tolerancji ma więc szerokość 21 µm.
Dla ⌀30 mm wałek h6 ma granice 29,987–30,000 mm. Górna odchyłka wałka h jest równa zero.
Luz, pasowanie przejściowe czy wcisk?
Kalkulator porównuje skrajne dopuszczalne wymiary otworu i wałka. Najmniejsza różnica to najmniejszy otwór minus największy wałek, a największa różnica to największy otwór minus najmniejszy wałek.
| Wynik skrajny | Interpretacja |
|---|---|
| Obie różnice ≥ 0 | pasowanie luzowe – w skrajnym przypadku luz może wynosić 0 |
| Jedna różnica < 0, druga > 0 | pasowanie przejściowe – zależnie od rzeczywistych wymiarów może powstać luz albo wcisk |
| Obie różnice ≤ 0 | pasowanie wciskowe – w skrajnym przypadku wcisk może wynosić 0 |
Przykład: ⌀30 H7/g6
Dla wymiaru nominalnego 30 mm otwór H7 ma zakres 30,000–30,021 mm, a wałek g6 29,980–29,993 mm. Najmniejszy luz wynosi 7 µm, a największy 41 µm. Jest to więc pasowanie luzowe w całym dopuszczalnym zakresie wymiarów.
Dla tego samego wymiaru zmiana wałka na k6 lub m6 przesuwa jego przedział ponad linię nominalną i może dać pasowanie przejściowe. Przy p6 dla ⌀30 H7/p6 powstaje pasowanie wciskowe.
Dlaczego sam symbol pasowania nie wystarcza do projektu?
Granice wymiaru opisują tylko jedną część wymagań. Rzeczywiste działanie połączenia zależy również od błędów kształtu, współosiowości, chropowatości, temperatury, materiałów, smarowania, prędkości i obciążenia. Przy wcisku trzeba dodatkowo sprawdzić naprężenia montażowe i możliwość trwałego odkształcenia elementów.
FAQ – tolerancje i pasowania ISO 286
Podstawa techniczna
Obliczenia opierają się na systemie tolerancji i pasowań ISO 286 dla wymiarów liniowych. ISO 286-1 opisuje zasady, pojęcia i system kodowania, a ISO 286-2 podaje odchyłki graniczne dla klas otworów i wałków.
ISO 286-1:2010 · ISO 286-2:2010 · Corrigendum 1:2013 do ISO 286-2
Ostatnia aktualizacja: 03.10.2026