Tablica całek – podstawowe i najczęstsze wzory
To główna ściąga do całkowania. Przy całce nieoznaczonej wynik jest rodziną funkcji pierwotnych i zawiera +C. Przy całce oznaczonej wykorzystujesz funkcję pierwotną do obliczenia F(b)-F(a).
| Funkcja | Całka | Warunek / uwaga | Przykład |
|---|---|---|---|
| c | ∫ c dx = cx + C | c jest stałą. | ∫ 5 dx = 5x + C |
| xn | ∫ xn dx = xn+1/(n+1) + C | n ≠ -1 | ∫ x2 dx = x3/3 + C |
| axn | ∫ axn dx = a·xn+1/(n+1) + C | Stały współczynnik można wyłączyć przed całkę. | ∫ 6x2 dx = 2x3 + C |
| 1/x | ∫ 1/x dx = ln|x| + C | x ≠ 0 | Osobny przypadek wzoru potęgowego. |
| ex | ∫ ex dx = ex + C | Pochodna ex jest równa ex. | ∫ 4ex dx = 4ex + C |
| ax | ∫ ax dx = ax/ln a + C | a > 0 i a ≠ 1 | Dla a=e mianownik wynosi 1. |
| sin x | ∫ sin x dx = -cos x + C | Minus jest konieczny. | (-cos x)' = sin x |
| cos x | ∫ cos x dx = sin x + C | Podstawowa para pochodna–całka. | (sin x)' = cos x |
| 1/cos²x | ∫ 1/cos²x dx = tg x + C | Na przedziałach, gdzie cos x ≠ 0. | (tg x)' = 1/cos²x |
| 1/sin²x | ∫ 1/sin²x dx = -ctg x + C | Na przedziałach, gdzie sin x ≠ 0. | (-ctg x)' = 1/sin²x |
| 1/(1+x²) | ∫ dx/(1+x²) = arctg x + C | Wzór często pojawia się po podstawieniu. | (arctg x)' = 1/(1+x²) |
| 1/√(1-x²) | ∫ dx/√(1-x²) = arcsin x + C | Dla wartości rzeczywistych: |x| < 1. | (arcsin x)' = 1/√(1-x²) |
| f'(x)/f(x) | ∫ f'(x)/f(x) dx = ln|f(x)| + C | Na przedziale, gdzie f(x) ≠ 0. | ∫ 2x/(x²+5) dx = ln(x²+5) + C |
Całka nieoznaczona, oznaczona i pole – czym się różnią?
| Pojęcie | Zapis | Co oznacza? | Przykład |
|---|---|---|---|
| Całka nieoznaczona | ∫ f(x) dx = F(x)+C | Szukamy funkcji pierwotnej F, dla której F'(x)=f(x). | ∫ 2x dx = x2+C |
| Stała całkowania | +C | Różne funkcje pierwotne mogą różnić się o stałą. | x2+5 i x2-3 mają pochodną 2x. |
| Całka oznaczona | ∫ab f(x) dx | Daje liczbę: F(b)-F(a). | ∫02 2x dx = 4 |
| Pole pod wykresem | P = ∫ab f(x) dx | Tak, jeśli f(x) ≥ 0 na całym przedziale. | ∫03 x dx = 9/2 |
| Pole geometryczne | P = ∫ab|f(x)|dx | Fragmenty pod osią OX liczymy jako dodatnią powierzchnię. | Dla f(x)=x na [-1,1] pole wynosi 1. |
| Pole między wykresami | P = ∫ [górna-dolna] dx | Na każdym fragmencie odejmujemy funkcję dolną od górnej. | ∫01[(2x+1)-x]dx = 3/2 |
Wyszukaj wzór lub pojęcie w tablicy
Wpisz np. sin, ln, pole albo F(b)-F(a). Filtr obejmuje tabele wzorów, pojęć i schematów.
Wyświetlane są wszystkie pozycje.
Jak wybrać metodę całkowania?
Najpierw uprość wyrażenie i sprawdź, czy pasuje bezpośrednio do wzoru z tablicy. Dopiero później sięgaj po podstawienie lub całkowanie przez części.
Podstawienie
Jeżeli obok funkcji złożonej występuje jej pochodna, podstawienie może sprowadzić całkę do prostego wzoru.
Przykład: ∫2x·cos(x²)dx = sin(x²)+C.
Całkowanie przez części
Przydaje się m.in. dla iloczynu wielomianu i funkcji wykładniczej, logarytmicznej lub trygonometrycznej.
Przykład: ∫x·exdx = ex(x-1)+C.
Rozwiń nawiasy, skróć ułamki i rozdziel sumę. Dla x≠0: (x²+2x)/x = x+2.
Po obliczeniu całki nieoznaczonej zróżniczkuj wynik. Powinna wrócić funkcja podcałkowa.
Jak obliczyć całkę oznaczoną?
1. Znajdź funkcję pierwotną
Dla f(x)=2x można przyjąć F(x)=x².
2. Podstaw granice
Najpierw górna, potem dolna granica.
3. Odejmij
W całce oznaczonej nie dopisujemy +C.
Pole pod wykresem i pole między wykresami
Pole pod wykresem
Jeżeli f(x) jest nieujemna na całym przedziale, pole pod wykresem jest równe całce oznaczonej.
Pole między wykresami
Ustal funkcję górną i dolną. Jeśli ich kolejność zmienia się w przedziale, podziel obliczenie w punktach przecięcia.
Szybka tabela: co zrobić w zadaniu?
| Treść zadania | Co zrobić? | Narzędzie |
|---|---|---|
| „Oblicz całkę nieoznaczoną” | Znajdź funkcję pierwotną i dopisz +C. | Całka nieoznaczona |
| „Oblicz całkę od a do b” | Znajdź F(x), a następnie policz F(b)-F(a). | Całka oznaczona |
| „Oblicz pole pod wykresem” | Sprawdź znak funkcji. Jeśli jest ujemna na części przedziału, rozbij pole na fragmenty. | Pole pod wykresem |
| „Oblicz pole między wykresami” | Znajdź punkty przecięcia i całkuj różnicę górna minus dolna. | Pole między wykresami |
| „Sprawdź wynik całkowania” | Policz pochodną funkcji pierwotnej. | Kalkulator pochodnej |
Całka oznaczona a pole geometryczne – kiedy dzielić przedział?
Całka oznaczona jest polem zorientowanym: fragment nad osią OX wnosi wartość dodatnią, a fragment pod osią OX ujemną. Pole geometryczne jest sumą dodatnich powierzchni.
Dla f(x)=x na przedziale [-1,1] całka oznaczona wynosi 0, ponieważ fragmenty się znoszą. Pole geometryczne wynosi 1. W praktyce znajdź miejsca zerowe, podziel przedział i policz dodatnie pola osobno.
Ta sama zasada dotyczy dwóch wykresów: jeśli funkcje zamieniają się miejscami, podziel przedział w punktach przecięcia.
Przykładowe zadania z całek – sprawdź wynik
Rozwiąż przykład samodzielnie, a następnie rozwiń wynik. Każde rozwiązanie zawiera krótki tok obliczeń.
Oblicz ∫ 4x3 dx.
Pokaż wynikUkryj wynik
4·x4/4 = x4.
Oblicz ∫ (3x2 + 2x - 5) dx.
Pokaż wynikUkryj wynik
Całkuj każdy składnik osobno.
Oblicz ∫03 2x dx.
Pokaż wynikUkryj wynik
F(x)=x², więc F(3)-F(0)=9.
Oblicz ∫12 x2 dx.
Pokaż wynikUkryj wynik
F(x)=x³/3, więc 8/3-1/3=7/3.
Pole pod f(x)=x+1 na [0,2].
Pokaż wynikUkryj wynik
∫02(x+1)dx = [x²/2+x]02 = 4.
Pole między y=2x+1 i y=x na [0,1].
Pokaż wynikUkryj wynik
∫01(x+1)dx = 3/2.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Najpierw rozpoznaj typ zadania. Brak granic zwykle oznacza całkę nieoznaczoną i +C. Granice a, b oznaczają F(b)-F(a). Przy słowie „pole” dodatkowo sprawdź znak funkcji albo kolejność dwóch wykresów.
Powiązane kalkulatory i poradnik
FAQ – najczęstsze pytania o całki i pole pod wykresem
Ostatnia aktualizacja: 24.09.2026