Masz wynik? Sprawdź, co jeszcze mówią Twoje dane
Jedna liczba nie pokazuje całego obrazu. Zobacz dane na wykresie, sprawdź pojedyncze wartości, które odstają od reszty, i porównaj środkową część zbioru. Dzięki temu łatwiej ocenisz, skąd bierze się wynik.
Co mówi asymetria, a co kurtoza?
Asymetria pokazuje, czy dane rozciągają się mocniej w jedną stronę. Wynik dodatni wskazuje dłuższy prawy ogon, a wynik ujemny – dłuższy lewy ogon. Wartość bliska 0 oznacza brak wyraźnego przechylenia mierzonego tym współczynnikiem.
Kurtoza odpowiada na inne pytanie: jak mocno na wynik wpływają obserwacje leżące daleko od środka. Dlatego asymetrii i kurtozy nie należy czytać jako dwóch wersji tej samej miary.
Wzór na współczynnik asymetrii
Dla całego opisywanego zestawu kalkulator korzysta ze współczynnika:
Jeżeli g₁ > 0, asymetria jest dodatnia (prawostronna). Jeżeli g₁ < 0, jest ujemna (lewostronna).
Jako prostą pomoc przy czytaniu wyniku można przyjąć: |g₁| poniżej 0,5 – niewielka asymetria, 0,5–1 – umiarkowana, powyżej 1 – wyraźna. To orientacyjna wskazówka, nie sztywna granica dla każdej dziedziny.
Kurtoza klasyczna i kurtoza nadmiarowa
Kurtoza klasyczna opiera się na czwartym momencie centralnym:
Dla rozkładu normalnego jej wartość wynosi 3. Często podaje się więc kurtozę nadmiarową:
Dla rozkładu normalnego g₂ = 0. Wynik dodatni wskazuje cięższe ogony względem tego punktu odniesienia, a wynik ujemny – lżejsze. Sam wynik 0 nie dowodzi jednak, że dane mają rozkład normalny.
Przykład krok po kroku
Weźmy dane 0, 0, 0, 0, 10. Jedna duża wartość po prawej stronie tworzy wyraźną asymetrię dodatnią.
- Średnia wynosi 2.
- Drugi moment: m₂ = 16.
- Trzeci moment: m₃ = 96.
- Asymetria: g₁ = 96 / 163/2 = 1,5.
- Czwarty moment: m₄ = 832.
- Kurtoza klasyczna: K = 3,25.
- Kurtoza nadmiarowa: g₂ = 0,25.
Cały zestaw czy próba z większej grupy?
Jeżeli wpisujesz wszystkie wartości, które chcesz opisać, wybierz pierwszy wariant. Jeżeli dane są tylko próbą pobraną z większej grupy, wybierz drugi wariant.
W wariancie dla próby kalkulator stosuje popularne poprawki:
Przy małej liczbie danych różnice między sposobami liczenia mogą być duże. Jeśli rozwiązujesz zadanie, sprawdź, jakiej wersji wzoru wymaga podręcznik lub program, z którym porównujesz wynik.
Jak wyglądają trzy typowe przypadki?
10, 11, 12, 13, 14, 15, 40
Pojedyncza duża wartość wydłuża prawą stronę danych.
−20, 5, 6, 7, 8, 9, 10
Pojedyncza mała wartość wydłuża lewą stronę danych.
6, 7, 8, 9, 10, 11, 12
Wartości układają się symetrycznie wokół 9.
Ciekawostka
Trzecia potęga zachowuje znak odchylenia, dlatego pomaga odróżnić lewą stronę danych od prawej. Czwarta potęga mocno podkreśla wartości leżące daleko od średniej, dlatego ma duży wpływ na kurtozę.
Najczęstsze błędy
- Mylenie asymetrii z kurtozą. Pierwsza mówi o kierunku, druga opisuje zachowanie ogonów.
- Traktowanie asymetrii 0 jako dowodu normalności. Dane mogą być symetryczne, ale nadal nie mieć rozkładu normalnego.
- Traktowanie kurtozy nadmiarowej 0 jako dowodu normalności. Jedna zgodna miara nie wystarcza.
- Mieszanie kurtozy klasycznej i nadmiarowej. Dla rozkładu normalnego punkty odniesienia to odpowiednio 3 i 0.
- Porównywanie wyników z różnych programów bez sprawdzenia sposobu liczenia. Przy małych próbach różnice mogą być wyraźne.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Nie oceniaj danych tylko po jednym współczynniku. Najpierw spójrz na histogram, potem sprawdź wartości odstające i kwartyle. Taki zestaw daje znacznie pełniejszy obraz niż sama asymetria albo sama kurtoza.
Chcesz sprawdzić więcej?
W jednym miejscu znajdziesz kalkulatory średniej, wariancji, kwartylów, wartości odstających, rozkładów i testów.
Statystyka, prawdopodobieństwo i analiza danychPrzejdź do kolejnych obliczeń i wybierz narzędzie pasujące do Twoich danych.