Ergonomia to dopasowanie pracy do człowieka, a nie człowieka do źle ustawionego stanowiska
Dobre stanowisko powinno ograniczać wymuszone pozycje, przeciążenie układu mięśniowo-szkieletowego i wzroku oraz umożliwiać zmianę pozycji podczas pracy.
1. Zacznij od zadania, nie od mebli
Najpierw sprawdź, co pracownik rzeczywiście robi: jak długo siedzi, jak często sięga po dokumenty, czy korzysta z jednego czy dwóch monitorów, czy dużo pisze, używa myszy, telefonu lub innych urządzeń.
Ergonomia powinna uwzględniać cały cykl pracy, a nie tylko wygląd stanowiska podczas krótkiej kontroli.
2. Monitor - wysokość, położenie i światło
Zgodnie z aktualnymi wymaganiami górna krawędź monitora ekranowego powinna znajdować się na wysokości oczu pracownika. Ustawienie nie powinno wymuszać niewygodnych ruchów głowy i szyi.
Monitor trzeba też ustawić względem źródeł światła tak, aby ograniczyć olśnienie i odbicia.
Przy dwóch ekranach wykorzystywanych równocześnie praktyczne ustawienie powinno ograniczać częste skręcanie szyi i zapewniać porównywalną wysokość ekranów.
3. Laptop używany przez znaczną część dnia
Jeżeli system przenośny jest przeznaczony do użytkowania na danym stanowisku co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy, stanowisko powinno mieć:
- stacjonarny monitor albo podstawkę pozwalającą ustawić ekran tak, aby jego górna krawędź była na wysokości oczu,
- dodatkową klawiaturę,
- dodatkową mysz.
To jedna z najważniejszych zmian obowiązujących po nowelizacji przepisów z 2023 r.
4. Klawiatura, mysz i przedramiona
Klawiatura i mysz powinny być osobnymi elementami wyposażenia. Stół ma umożliwiać takie ustawienie klawiatury, aby można było podeprzeć ręce i przedramiona oraz zachować co najmniej kąt prosty między ramieniem i przedramieniem.
Urządzenia używane najczęściej powinny znajdować się w łatwym zasięgu, bez wysuwania barku i długotrwałego sięgania.
5. Krzesło - co powinno umożliwiać?
Aktualne wymagania dla stanowisk z monitorami przewidują m.in.:
- stabilną, co najmniej pięciopodporową podstawę z kółkami,
- regulację wysokości siedziska,
- regulację wysokości podparcia odcinka lędźwiowego,
- regulację kąta pochylenia oparcia,
- obrót o 360 stopni,
- regulowane podłokietniki.
Mechanizmy regulacji powinny być łatwe do użycia z pozycji siedzącej.
6. Stół i przestrzeń na nogi
Blat powinien zapewniać wystarczającą powierzchnię do wygodnej obsługi sprzętu, a jego powierzchnia powinna być matowa.
Pod stołem potrzebna jest odpowiednia przestrzeń na nogi, umożliwiająca wygodną pozycję i jej zmianę podczas pracy.
Nie chodzi o utrzymywanie jednej „idealnej” pozycji przez 8 godzin. Ergonomiczne stanowisko powinno ułatwiać zmianę pozycji.
7. Podnóżek i uchwyt na dokumenty
Na życzenie pracownika stanowisko należy wyposażyć w podnóżek.
Jeżeli praca wymaga korzystania z dokumentów, na życzenie pracownika należy zapewnić uchwyt na dokumenty z możliwością regulacji wysokości, pochylenia i odległości.
Takie elementy pomagają ograniczyć wymuszone pozycje, ale nie zastępują prawidłowego ustawienia całego stanowiska.
8. Oświetlenie i olśnienie
Oświetlenie powinno być dostosowane do rodzaju wykonywanej pracy oraz zapewniać komfort wzrokowy. Należy ograniczać zarówno olśnienie bezpośrednie, jak i odbicia od ekranu.
Można stosować oświetlenie miejscowe, jeżeli nie powoduje olśnienia. Dokładny poziom natężenia oświetlenia zależy od rodzaju zadania.
9. Przerwy od pracy przy monitorze
Pracownik pracujący przy monitorze ekranowym ma prawo do co najmniej 5-minutowej przerwy od pracy przy komputerze po każdej godzinie pracy przy monitorze. Przerwa ta jest wliczana do czasu pracy.
W praktyce warto także zmieniać rodzaj aktywności i pozycję ciała, zamiast spędzać całą zmianę w jednej pozycji.
10. Szybka lista kontrolna ergonomii
| Punkt | Pytanie kontrolne |
|---|---|
| Monitor | Czy górna krawędź ekranu jest na wysokości oczu i nie wymusza ruchów szyi? |
| Laptop | Czy przy długiej pracy jest podstawka/monitor oraz osobna klawiatura i mysz? |
| Ręce | Czy przedramiona mają podparcie, a najczęściej używany sprzęt jest blisko? |
| Krzesło | Czy można regulować wysokość, lędźwie, pochylenie i podłokietniki? |
| Nogi | Czy pod blatem jest miejsce na swobodne ustawienie i zmianę pozycji nóg? |
| Światło | Czy na ekranie nie ma uciążliwych odbić i olśnienia? |
| Przerwy | Czy organizacja pracy umożliwia przerwę od monitora po każdej godzinie? |
Najczęstsze błędy
| Błąd | Lepsze rozwiązanie |
|---|---|
| Laptop płasko na biurku przez większość dnia | Podstawka lub monitor plus osobna klawiatura i mysz. |
| Zbyt niski lub bocznie ustawiony monitor | Ustaw ekran na wprost i na odpowiedniej wysokości. |
| Mysz daleko od ciała | Przenieś ją bliżej, aby ograniczyć wysunięcie barku. |
| Brak miejsca pod biurkiem | Usuń przeszkody i zapewnij możliwość zmiany pozycji nóg. |
| Jedna pozycja przez wiele godzin | Wprowadzaj zmianę pozycji i krótkie przerwy od monitora. |
| Jasne odbicia na ekranie | Zmień ustawienie ekranu lub ogranicz światło powodujące olśnienie. |
Ciekawostka
Nowe wymagania dla stanowisk z monitorami nie narzucają już wielu dawnych sztywnych wymiarów mebli. Większy nacisk położono na regulację, możliwość dopasowania stanowiska do pracownika i ograniczenie wymuszonych pozycji.
Powiązane materiały
Jeżeli problemem jest oświetlenie, skorzystaj z kalkulatora natężenia oświetlenia.
Typowe poziomy lx znajdziesz w tablicy oświetlenia stanowisk pracy.
Przy ręcznym przenoszeniu ładunków przejdź do poradnika Ręczne prace transportowe.
Źródła
Wymagania dla stanowisk z monitorami zweryfikowano na podstawie aktualnego rozporządzenia po zmianie z 2023 r. oraz materiałów Państwowej Inspekcji Pracy.
ELI - rozporządzenie w sprawie BHP na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe
FAQ - ergonomia stanowiska pracy
Narzędzia i materiały do ergonomii
Ergonomia obejmuje zarówno stanowisko komputerowe i oświetlenie, jak i obciążenia wynikające z ręcznego transportu.
Ostatnia aktualizacja: 07.09.2026