Sprawdź przewód dla swojej instalacji
Tablica pozwala szybko porównać skalę przekroju i prędkości. Dokładny dobór powinien dodatkowo uwzględniać długość przewodu, ciśnienie, przepływ oraz dopuszczalny spadek ciśnienia.
Typowe przewody PUN-H-F – średnica zewnętrzna i wewnętrzna
Aktualna karta Festo PUN-H-F podaje średnice zewnętrzne 4, 6, 8, 10, 12, 14 i 16 mm oraz odpowiadające im średnice wewnętrzne 2,6; 4; 5,7; 7; 8; 9,8 i 11 mm. Te wymiary wykorzystano jako rzeczywisty przykład popularnej rodziny przewodów poliuretanowych.
| OD / ID | Grubość ścianki | Pole ID | Q przy 5 m/s | Q przy 10 m/s | Q przy 20 m/s | ≈ QN przy 6 bar(g), 10 m/s |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 4 / 2,6 mm | 0,70 mm | 5,31 mm² | 1,6 l/min | 3,2 l/min | 6,4 l/min | 22 NL/min |
| 6 / 4,0 mm | 1,00 mm | 12,57 mm² | 3,8 l/min | 7,5 l/min | 15,1 l/min | 52 NL/min |
| 8 / 5,7 mm | 1,15 mm | 25,52 mm² | 7,7 l/min | 15,3 l/min | 30,6 l/min | 106 NL/min |
| 10 / 7,0 mm | 1,50 mm | 38,48 mm² | 11,5 l/min | 23,1 l/min | 46,2 l/min | 160 NL/min |
| 12 / 8,0 mm | 2,00 mm | 50,27 mm² | 15,1 l/min | 30,2 l/min | 60,3 l/min | 209 NL/min |
| 14 / 9,8 mm | 2,10 mm | 75,43 mm² | 22,6 l/min | 45,3 l/min | 90,5 l/min | 313 NL/min |
| 16 / 11,0 mm | 2,50 mm | 95,03 mm² | 28,5 l/min | 57,0 l/min | 114,0 l/min | 395 NL/min |
Kolumny 5, 10 i 20 m/s pokazują geometryczny przepływ rzeczywisty w l/min. Są to punkty porównawcze, a nie zalecane limity prędkości. Kolumna NL/min używa prostego przeliczenia izotermicznego dla 6 bar(g).
Wskazówka od KalkulatorXXL
Przewód oznaczony jako Ø10 mm nie ma pola odpowiadającego średnicy 10 mm. W przykładzie PUN-H-F jego średnica wewnętrzna wynosi 7 mm, więc pole przepływu to tylko około 38,5 mm².
Prędkość powietrza przy 100, 250, 500 i 1000 NL/min
Poniższa tabela odwraca obliczenie. Pokazuje orientacyjną prędkość rzeczywistego strumienia w przewodzie przy ciśnieniu 6 bar(g). Przyjęto to samo ciśnienie i temperaturę po obu stronach przeliczenia oraz 1,01325 bar(a) jako ciśnienie odniesienia.
| OD / ID | 100 NL/min | 250 NL/min | 500 NL/min | 1000 NL/min |
|---|---|---|---|---|
| 4 / 2,6 mm | 45,4 m/s | 113,4 m/s | 226,8 m/s | 453,5 m/s |
| 6 / 4,0 mm | 19,2 m/s | 47,9 m/s | 95,8 m/s | 191,6 m/s |
| 8 / 5,7 mm | 9,4 m/s | 23,6 m/s | 47,2 m/s | 94,4 m/s |
| 10 / 7,0 mm | 6,3 m/s | 15,6 m/s | 31,3 m/s | 62,6 m/s |
| 12 / 8,0 mm | 4,8 m/s | 12,0 m/s | 24,0 m/s | 47,9 m/s |
| 14 / 9,8 mm | 3,2 m/s | 8,0 m/s | 16,0 m/s | 31,9 m/s |
| 16 / 11,0 mm | 2,5 m/s | 6,3 m/s | 12,7 m/s | 25,3 m/s |
Wysoka prędkość nie oznacza automatycznie, że dany przepływ jest niemożliwy, ale zwykle zwiększa straty ciśnienia i znaczenie oporów złączek, kolanek i długości przewodu.
Dlaczego średnica wewnętrzna ma tak duże znaczenie
Pole przekroju rośnie z kwadratem średnicy. Przewód o ID 8 mm ma około 50,3 mm² pola, natomiast ID 4 mm tylko około 12,6 mm². Podwojenie średnicy wewnętrznej daje więc czterokrotnie większe pole.
Przy tej samej rzeczywistej objętości przepływu większe pole oznacza mniejszą prędkość powietrza.
Przykład – 500 NL/min przy 6 bar(g)
Dla uproszczonego izotermicznego przeliczenia 500 NL/min odpowiada przy 6 bar(g) około 72,2 l/min rzeczywistej objętości w przewodzie.
W przewodzie 8/5,7 mm daje to prędkość około 47,2 m/s, w 10/7 mm około 31,3 m/s, w 12/8 mm około 24,0 m/s, a w 16/11 mm około 12,7 m/s.
To dobrze pokazuje, dlaczego niewielka zmiana ID może znacząco zmienić warunki przepływu, nawet gdy ciśnienie zasilania pozostaje takie samo.
Przepływ z tabeli nie jest przepustowością katalogową
Wartości Q = A·v opisują czystą geometrię strumienia. Nie uwzględniają długości przewodu, chropowatości, strat miejscowych, złączek, zaworów ani zmian gęstości gazu wzdłuż instalacji.
Festo udostępnia narzędzia do obliczeń przepływu, w których bierze się pod uwagę m.in. ciśnienie wejściowe, ciśnienie wyjściowe, długość przewodu i średnicę wewnętrzną. Dlatego do finalnego doboru warto przejść z tej tablicy do kalkulatora spadku ciśnienia.
Promień gięcia też wpływa na montaż
Ta sama karta PUN-H-F podaje również flow-relevant bending radius. Dla kolejnych średnic 4, 6, 8, 10, 12, 14 i 16 mm wartości wynoszą odpowiednio około 16, 26, 37, 52, 62, 78 i 88 mm.
Zbyt ciasne zagięcie może lokalnie zmniejszyć przekrój przewodu i stać się dodatkowym ograniczeniem przepływu, nawet jeżeli nominalna średnica przewodu została dobrana poprawnie.
Dla ucznia technikum i studenta
W zadaniach warto rozróżnić trzy rzeczy: średnicę zewnętrzną potrzebną do dobrania złączki, średnicę wewnętrzną potrzebną do obliczeń przepływu oraz pole przekroju obliczone z ID.
Dla ID 7 mm pole wynosi A = π·7²/4 ≈ 38,5 mm². Przy prędkości 10 m/s odpowiada to około 23,1 l/min rzeczywistego przepływu objętościowego.
Jeśli ten sam gaz znajduje się przy około 6 bar(g), jego równoważny przepływ odniesiony do około 1 bar(a) jest liczbowo dużo większy. Dlatego NL/min i l/min w przewodzie nie wolno bezpośrednio utożsamiać.
Ciekawostka
Przewód 16/11 mm ma około 7,6 razy większe pole przepływu niż przewód 6/4 mm. Przy tej samej ilości rzeczywistego powietrza prędkość w większym przewodzie będzie więc odpowiednio znacznie niższa.
Źródła i zakres tablicy
Wymiary OD/ID pochodzą z karty katalogowej Festo PUN-H-F. Producent podaje dla serii średnice zewnętrzne 4–16 mm, odpowiadające średnice wewnętrzne oraz promienie gięcia. SMC również stosuje w popularnych rodzinach przewodów pneumatycznych zewnętrzne średnice m.in. 4, 6, 8, 10, 12 i 16 mm.
FAQ – średnice i przepływ przewodów pneumatycznych
Ostatnia aktualizacja: 25.08.2026