Policz dalej: ROI, pensję, inflację i budżet
Opłacalność studiów zależy od całego przepływu pieniędzy, dlatego po obliczeniu czasu zwrotu warto sprawdzić również inne elementy. Możesz porównać wynik z klasycznym ROI, policzyć pensję netto, zobaczyć wpływ inflacji oraz przygotować budżet na okres nauki.
Jeśli studia wymagają odkładania pieniędzy, użyj także kalkulatora oszczędności na cel lub przygotuj harmonogram w planie oszczędzania z waloryzacją.
Czy studia się opłacają finansowo?
Odpowiedź zależy nie tylko od czesnego. Pełny koszt studiów obejmuje mieszkanie lub akademik, dojazdy, materiały, sprzęt, programy, opłaty dodatkowe oraz dochód, którego student nie zarobił w czasie nauki. W przypadku bezpłatnych studiów dziennych utracony dochód może być największą częścią całej inwestycji.
Drugą stroną równania jest różnica wynagrodzeń. Nie wystarczy wpisać pensji absolwenta. Trzeba porównać ją z dochodem osoby, która w tym samym czasie pracowała, zdobywała doświadczenie i również otrzymywała podwyżki. Kalkulator zestawia oba scenariusze miesiąc po miesiącu, dlatego może pokazać, że niższa początkowa przewaga wynagrodzenia potrzebuje wielu lat na pokrycie kosztu nauki.
Frazy „czy warto iść na studia”, „ile zwracają się studia”, „czy dyplom zwiększa zarobki” oraz „studia czy praca” dotyczą różnych decyzji. Ten kalkulator odpowiada wyłącznie na część finansową. Nie ocenia jakości kierunku, zainteresowań, wymagań konkretnego zawodu ani wartości kontaktów i doświadczeń zdobytych na uczelni.
Pełny koszt studiów: czesne to tylko początek
Na studiach płatnych łatwo zauważyć czesne, ale pozostałe wydatki bywają równie ważne. Przeprowadzka do innego miasta może oznaczać kaucję, wyższy koszt mieszkania, media i transport. Do tego dochodzą laptop, książki, wydruki, licencje, materiały laboratoryjne oraz wyjazdy. Jeśli część tych kosztów pojawiłaby się również bez studiów, wpisuj tylko różnicę wynikającą z nauki.
Stypendium, wsparcie pracodawcy lub dofinansowanie obniżają koszt bezpośredni. Nie zawsze jednak zmniejszają utracony dochód. Student może otrzymywać 1000 zł stypendium, ale nadal zarabiać o kilka tysięcy złotych mniej niż osoba pracująca na pełnym etacie. Dlatego kalkulator pokazuje te dwie kategorie osobno.
Przy studiach dla dwojga dzieci lub dwóch osób w gospodarstwie domowym można zwiększyć liczbę studentów. Wynik pokaże łączny koszt rodziny, ale założenia dotyczące pensji powinny wtedy być podobne dla obu osób. Jeśli kierunki i zarobki są bardzo różne, lepiej policzyć każdy wariant oddzielnie.
Utracony dochód podczas studiów
Jeśli bez studiów można zarabiać 4800 zł netto przez 12 miesięcy, a podczas nauki tylko 1800 zł przez 10 miesięcy, roczna różnica jest duża. Po trzech lub pięciu latach może przewyższyć wszystkie opłaty na uczelni. Jest to koszt alternatywny: pieniądze, których nie wydajesz, ale też nie otrzymujesz.
Przy studiach zaocznych utracony dochód może być znacznie mniejszy, ponieważ student pracuje regularnie. Wtedy większe czesne nie musi oznaczać gorszego wyniku finansowego.
Wyższa pensja po studiach
Przewaga 1500 zł netto miesięcznie daje 18 000 zł rocznie przed uwzględnieniem wzrostu płac. Jeżeli pełna inwestycja w naukę wyniosła 150 000 zł, prosty czas zwrotu przekracza osiem lat. Opóźnienie w znalezieniu pracy dodatkowo przesuwa ten moment.
Warto policzyć wariant ostrożny, bazowy i optymistyczny. Zmiana pensji po studiach o kilkaset złotych może skrócić lub wydłużyć czas zwrotu o kilka lat.
Jak interpretować wynik po 5, 10 i 20 latach?
Ujemny wynik po pięciu latach nie oznacza automatycznie złej decyzji. Może jedynie wskazywać, że inwestycja jest długoterminowa. Jeżeli bilans po dziesięciu latach jest dodatni, studia odzyskały koszt i zaczynają tworzyć finansową nadwyżkę. Wynik po dwudziestu latach pokazuje, jak duże znaczenie ma utrzymująca się różnica wynagrodzeń oraz tempo wzrostu płac.
ROI po dziesięciu latach jest liczone jako wynik netto podzielony przez pełną inwestycję. ROI 50% oznacza, że po odzyskaniu kosztów dodatkowy dochód odpowiada połowie początkowej inwestycji. Ujemne ROI oznacza, że studia nie zwróciły się jeszcze w wybranym okresie.
Prognozy na 20 lat są wrażliwe na założenia. Dlatego nie warto wpisywać bardzo wysokiego wzrostu wynagrodzeń tylko dla jednego wariantu. Najbezpieczniej użyć podobnych, umiarkowanych wartości i sprawdzić kilka scenariuszy.
Przykład: studia bez czesnego i 1500 zł wyższej pensji
Załóżmy trzyletnie studia bez czesnego. Dodatkowe utrzymanie, transport i materiały kosztują 1070 zł miesięcznie przez 10 miesięcy w roku, sprzęt 4500 zł, a pozostałe opłaty 600 zł rocznie. Koszt bezpośredni wynosi wtedy 38 400 zł.
Osoba bez studiów mogłaby zarabiać 4800 zł netto przez cały rok, a student uzyskuje 1800 zł przez 10 miesięcy. Utracony dochód za trzy lata wynosi 118 800 zł. Pełna inwestycja rośnie więc do 157 200 zł, mimo że uczelnia nie pobiera czesnego.
Jeżeli pensja po dyplomie wynosi 7000 zł netto, a alternatywna pensja bez studiów 5500 zł, początkowa przewaga to 1500 zł miesięcznie. Przy wpisanym wzroście płac i trzech miesiącach szukania pracy inwestycja zwraca się po około siedmiu i pół roku od ukończenia nauki.
Najczęstsze błędy przy liczeniu opłacalności studiów
- Porównywanie pensji absolwenta z wynagrodzeniem osoby bez doświadczenia zamiast z dochodem po takim samym czasie pracy.
- Pomijanie utraconego dochodu w trakcie nauki.
- Liczenie całego kosztu jedzenia i mieszkania, mimo że część tych wydatków wystąpiłaby również bez studiów.
- Zakładanie gwarantowanej wysokiej pensji bez uwzględnienia okresu szukania pracy.
- Pomijanie stypendium, pracy podczas studiów i dofinansowania pracodawcy.
- Używanie bardzo wysokiego wzrostu płac tylko w wariancie po studiach.
Kiedy studia mogą nie zwrócić się finansowo?
Zwrot może nie nastąpić, gdy kierunek wymaga wysokiego czesnego i przeprowadzki, a różnica wynagrodzeń po ukończeniu nauki jest niewielka. Podobny efekt pojawia się, gdy osoba bez studiów szybko zdobywa doświadczenie w dobrze płatnym zawodzie albo absolwent długo szuka pierwszej pracy.
Studia mogą również mieć słaby wynik finansowy, ale pozostawać wymagane prawnie lub zawodowo. Lekarz, architekt czy nauczyciel nie wybiera wyłącznie między kosztem studiów a pracą bez dyplomu, ponieważ dostęp do zawodu zależy od określonego wykształcenia. W takim przypadku kalkulator pomaga zaplanować koszt, a nie rozstrzygnąć, czy kwalifikacja jest potrzebna.
Wynik ujemny nie ocenia wartości edukacji jako takiej. Pokazuje tylko, że w konkretnym scenariuszu dodatkowy dochód nie pokrywa całej inwestycji w analizowanym czasie.
Ciekawostka
W wielu kalkulacjach największym kosztem studiów nie jest czesne, lecz wynagrodzenie utracone przez kilka lat nauki. Dlatego nawet bezpłatny kierunek może być inwestycją wartą ponad 100 000 zł.
Kiedy policzyć kilka scenariuszy?
Zrób wariant ostrożny z niższą pensją i dłuższym szukaniem pracy, wariant bazowy oraz wariant optymistyczny. Jeśli studia zwracają się tylko w najlepszym przypadku, decyzja jest bardziej ryzykowna.
Co sprawdzić poza pieniędzmi?
Porównaj wymagania zawodu, program studiów, możliwość praktyk, elastyczność pracy, lokalizację, szanse ukończenia kierunku oraz alternatywne kursy i certyfikaty.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Nie wpisuj jednej wymarzonej pensji. Sprawdź co najmniej trzy warianty zarobków i zwróć uwagę, czy czas zwrotu pozostaje akceptowalny także przy ostrożnych założeniach.