Wydajność reakcji chemicznej mówi, jaką część teoretycznej ilości produktu udało się rzeczywiście otrzymać. Do podstawowego obliczenia potrzebujesz masy teoretycznej oraz masy praktycznej produktu.
Jeżeli masa teoretyczna nie jest jeszcze znana, najpierw wyznacz ją ze stechiometrii. Pomocne będą kalkulator stechiometrii i kalkulator reagentu ograniczającego.
Co policzyć dalej w zadaniu z wydajności?
Wzór na wydajność reakcji chemicznej
Podstawowy wzór porównuje masę produktu otrzymaną w praktyce z masą produktu wynikającą z obliczeń teoretycznych.
Jeżeli znasz wydajność i masę teoretyczną, możesz przekształcić wzór: mpraktyczna = mteoretyczna · W / 100. Z kolei masa teoretyczna wynosi mpraktyczna · 100 / W.
Dwa krótkie zadania z odpowiedzią
Wpisz własny wynik i porównaj go z prawidłowym rozwiązaniem.
Zadanie 1 – wydajność procentowa
Teoretycznie powinno powstać 25 g produktu, a otrzymano 20 g. Oblicz wydajność reakcji.
Zadanie 2 – masa praktyczna
Masa teoretyczna produktu wynosi 50 g, a wydajność reakcji to 72%. Ile gramów produktu otrzymano?
Masa teoretyczna, praktyczna i strata – czym się różnią?
| Pojęcie | Co oznacza? | Jak je wyznaczyć? |
|---|---|---|
| Masa teoretyczna | Maksymalna ilość produktu wynikająca z obliczeń. | Ze stechiometrii i reagentu ograniczającego. |
| Masa praktyczna | Ilość produktu faktycznie otrzymana. | Z doświadczenia lub z masy teoretycznej i wydajności. |
| Wydajność | Udział masy praktycznej w masie teoretycznej. | m praktyczna / m teoretyczna · 100%. |
| Strata produktu | Brakująca masa względem wartości teoretycznej, gdy wynik praktyczny jest niższy. | m teoretyczna − m praktyczna. |
Wydajność powyżej 100% jest sygnałem do sprawdzenia danych. Częstymi przyczynami są wilgoć, zanieczyszczenia, niedosuszenie produktu albo błędnie wyznaczona masa teoretyczna.
Najczęstsze błędy w zadaniach z wydajności
- Odwrócenie ułamka. W liczniku jest masa praktyczna, a w mianowniku masa teoretyczna.
- Brak mnożenia przez 100%. Iloraz 20/25 to 0,8, czyli 80%.
- Liczenie wydajności przed stechiometrią. Najpierw trzeba znać masę teoretyczną.
- Zbyt wczesne zaokrąglanie. Zaokrąglaj przede wszystkim końcowy wynik.
- Bezkrytyczne przyjęcie wyniku powyżej 100%. Taki wynik wymaga kontroli danych wejściowych.
Wskazówka od KalkulatorXXL
W zadaniu podpisz masę teoretyczną jako „teor.”, a masę otrzymaną jako „prakt.”. Dzięki temu łatwiej zapamiętać, że wydajność zaczyna się od masy praktycznej: mprakt. / mteor. · 100%.
FAQ – kalkulator wydajności reakcji chemicznej
Dla ucznia: przećwicz temat
Kalkulator służy do sprawdzania obliczeń. Jeśli chcesz najpierw policzyć samodzielnie i dopiero potem sprawdzić wynik, przejdź do powiązanych zadań online.