Wartość kruszcu a wartość monety
W kalkulatorze numizmatycznym rozbijasz cenę na „twardy” rdzeń (wartość metalu wynikającą z masy i próby) oraz elementy rynkowe, takie jak premia kolekcjonerska i koszty sprzedaży. To przydaje się przy porównywaniu monet bulionowych z monetami typowo kolekcjonerskimi, a także wtedy, gdy chcesz sprawdzić, czy cena zakupu ma sens przy danej cenie spot. Jeśli liczysz scenariusze długoterminowe (np. odkładanie co miesiąc), podejrzyj też kalkulator planu oszczędzania.
Wzór i logika obliczeń
Najpierw liczymy masę czystego metalu: mczysta = mbrutto × (próba/1000). Następnie wartość kruszcu: Vkruszec = mczysta × cena_za_gram. Premia dodaje się do wartości kruszcu (procentowo i/lub kwotowo), a VAT i koszty sprzedaży są doliczane/odejmowane według Twoich ustawień. Aby obliczyć wartość, wystarczy wprowadzić masę, próbę, metal oraz cenę – reszta aktualizuje się automatycznie.
Gdy patrzysz na wycenę jak na „projekt” z przepływami, przydaje się też kalkulator NPV/DCF – bo pokazuje, jak bardzo ważne są założenia.
Przykład obliczeń
Moneta srebrna waży 31,10 g i ma próbę 999. Masa czystego srebra wynosi ok. 31,07 g. Jeśli cena srebra to 3,20 zł/g, wartość kruszcu wychodzi ok. 99,4 zł. Dodaj premię 15% i koszt sprzedaży 3%, a zobaczysz różnicę między „wartością metalu” a realnym wynikiem po spreadzie.
Dla zabawy ze statystyką możesz też zajrzeć do kalkulatora D&D (EV) – logika „średniej wartości” jest zaskakująco podobna.
Zadanie przykładowe i rozwiązanie
Zadanie: Masz 5 monet: każda waży 10 g, próba 900, metal: srebro. Cena srebra to 3,20 zł/g. Premia kolekcjonerska 10%, koszty sprzedaży 4%. Ile wynosi wartość „po kosztach” całego zestawu?
Rozwiązanie: Dodaj jedną pozycję, ustaw ilość 5, masę 10 g, próbę 900 oraz metal Ag. Wpisz premię 10% i koszt sprzedaży 4%. Odczytaj „Po kosztach sprzedaży” w podsumowaniu. Jeśli chcesz policzyć wariant bez premii, wyzeruj premię i porównaj różnicę.
Tabela: typowe próby i co oznaczają
| Próba (‰) | Udział czystego metalu | Gdzie spotkasz | Wskazówka |
|---|---|---|---|
| 999 | 99,9% | bulion, sztabki | Wycena najbliżej „czystej” wartości kruszcu |
| 916 | 91,6% | część monet, złoto 22k | Warto pamiętać o domieszce stopu |
| 900 | 90,0% | stare monety, emisje historyczne | Duża rola premii kolekcjonerskiej |
| 835 | 83,5% | biżuteria/monety (zależnie od kraju) | Porównuj do ceny skupu, nie tylko ceny detalicznej |
| 585 | 58,5% | złoto 14k | Najczęściej bardziej „jubilerskie” niż inwestycyjne |
Ciekawostka
Dwie monety o tej samej masie i próbie mogą mieć kompletnie różną cenę rynkową. Powód? Rzadkość, stan zachowania, popyt w danym momencie i „historia” egzemplarza potrafią przebić sam kruszec.
Najczęstsze błędy i jak zwiększyć dokładność wyniku
- Mylenie grama z uncją trojańską – oz t to 31,1034768 g.
- Wpisanie próby jako % zamiast ‰ – 900‰ to 90%, a nie 900%.
- Pomijanie ilości sztuk – przy kolekcji to najczęstsza pomyłka.
- Niedoliczenie kosztów sprzedaży – spread/prowizje potrafią zjeść „zysk na papierze”.
- Traktowanie premii jako pewnej – premia kolekcjonerska jest rynkowa i zmienna.
Premia i koszty – dlaczego wyceny się różnią
Premia kolekcjonerska
Premia opisuje wartość „ponad kruszec”: rzadkość, rocznik, mennicę, popyt i stan. W kalkulatorze możesz ją ustawić procentowo lub kwotowo, żeby porównać warianty „na oko”.
Koszt sprzedaży i spread
To „tarcie” rynku: prowizja, różnica kupno/sprzedaż, koszt ogłoszeń lub aukcji. Warto liczyć go osobno, bo ten sam kruszec w dwóch kanałach sprzedaży może dać inny wynik.