Co policzyć dalej po wyznaczeniu przekroju?
Przekrój efektywny jest dopiero wejściem do dalszej oceny. Następny krok to sprawdzenie nośności elementu, smukłości, połączeń albo ugięcia w zwykłej sytuacji obliczeniowej.
Od elementu drewnianego do ochrony przeciwpożarowej budynku
Ocena przekroju po zwęglaniu dotyczy tylko jednego elementu konstrukcji. Organizacja ochrony pożarowej budynku obejmuje również zabezpieczenia, ewakuację, przeglądy i dokumentację.
Przekrój resztkowy a przekrój efektywny – jaka jest różnica?
W prostym modelu łatwo policzyć tylko dchar,n = βn·t i odjąć zwęgloną warstwę od narażonych boków. To daje przekrój resztkowy. W metodzie przekroju zredukowanego do sprawdzenia nośności trzeba jednak uwzględnić również warstwę drewna ogrzanego tuż za granicą zwęglenia, której wytrzymałość i sztywność są pomijane.
Dlatego kalkulator stosuje deff = dchar,n + k0·d0, gdzie d0 = 7 mm. Dla czasu co najmniej 20 minut k0 = 1, a dla krótszego czasu k0 = t/20. Dopiero deff jest odejmowane od wymiarów z każdej narażonej strony.
To powoduje, że poprawiony kalkulator daje mniejszy – i właściwy dla tej metody – przekrój niż wersja odejmująca wyłącznie β·t.
Wartości βn używane w kalkulatorze
| Kategoria materiału | Warunek | βn [mm/min] |
|---|---|---|
| Drewno lite iglaste / buk | ρk ≥ 290 kg/m³ | 0,80 |
| Drewno klejone warstwowo iglaste / buk | ρk ≥ 290 kg/m³ | 0,70 |
| Drewno lite lub klejone liściaste | ρk = 290 kg/m³ | 0,70 |
| Drewno lite lub klejone liściaste | ρk ≥ 450 kg/m³ | 0,55 |
| LVL | ρk ≥ 480 kg/m³ | 0,70 |
Wartości odpowiadają nominalnym szybkościom zwęglania βn z tabeli 3.1 EN 1995-1-2:2004. Dla materiału spoza tych warunków nie należy „dobierać najbliższej” pozycji bez uzasadnienia – użyj właściwej wartości projektowej.
Przykład kontrolny zgodny z materiałem JRC
Dla belki z drewna klejonego warstwowo 160 × 735 mm, czasu 30 min, βn = 0,70 mm/min i ekspozycji z 3 stron: dchar,n = 21 mm, k0·d0 = 7 mm, więc deff = 28 mm.
Efektywna szerokość wynosi 160 − 2·28 = 104 mm, a wysokość 735 − 28 = 707 mm. Są to dokładnie wymiary podane w przykładzie obliczeniowym JRC dla R30.
Drugi przykład JRC dla drewna litego, b = 120 mm, h = 260 mm, t = 30 min i βn = 0,80 mm/min daje 58 × 229 mm. Kalkulator odtwarza również ten wynik.
Jak interpretować wynik i zakres modelu?
Redukcja wymiaru zależy od stron rzeczywiście wystawionych na ogień. Dla typowej belki ogrzewanej z trzech stron odejmowane jest 2·deff od szerokości i 1·deff od wysokości. Dla czterech stron oba wymiary zmniejszają się o 2·deff. Dwie strony przeciwległe i dwie strony sąsiednie dają inny kształt efektywnego rdzenia.
R30 lub R60 nie oznacza, że po 30 albo 60 minutach musi pozostać określony procent drewna. Klasa R wymaga osobnego sprawdzenia nośności w sytuacji pożarowej. Z kolei E i I dotyczą szczelności oraz izolacyjności przegrody, więc ten kalkulator nie potwierdza klasy REI.
Kalkulator nie sprawdza:
- naprężeń, momentu zginającego, wyboczenia ani nośności pożarowej R,
- szczelności E ani izolacyjności I,
- osłon przeciwpożarowych, płyt g-k i czasu odpadania okładzin,
- ponownego przyspieszenia zwęglania po utracie ochrony,
- CLT, paneli drewnopochodnych, delaminacji i przekrojów innych niż prostokątne,
- połączeń, łączników stalowych ani ich ochrony.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Jeżeli analizujesz belkę osłoniętą płytą g-k, nie wpisuj po prostu mniejszego βn. Ochrona może opóźniać początek zwęglania, zmieniać szybkość przed i po odpadnięciu okładziny oraz wymagać osobnych czasów tch i tf. To inny model niż użyty tutaj.
FAQ - zwęglanie i przekrój efektywny drewna
Ostatnia aktualizacja: 16.09.2026