Co policzyć dalej po sprawdzeniu słupa?
Po sprawdzeniu nośności osiowej warto przejść do elementów, które często decydują o rzeczywistej pracy konstrukcji: pożaru, połączeń, belek i pozostałych obliczeń budowlanych.
Jak kalkulator uwzględnia wyboczenie i lokalne osłabienie?
Stateczność jest sprawdzana osobno w osiach y i z, dlatego każda oś może mieć własny współczynnik długości efektywnej ke. Pozwala to uwzględnić sytuację, w której słup jest lepiej usztywniony tylko w jednym kierunku.
Lokalny ubytek pola jest traktowany jako osobne sprawdzenie ściskania przekroju netto. Kalkulator porównuje globalną nośność wyboczeniową z lokalną nośnością pola netto i jako NRd przyjmuje wartość mniejszą.
Jeżeli uszkodzenie lub zwężenie występuje na długim odcinku słupa i zmienia jego sztywność, wpisz rzeczywiste mniejsze wymiary b/h lub d. Pole „lokalny ubytek” służy tylko do orientacyjnego sprawdzenia miejscowej redukcji przekroju.
Wzory używane w obliczeniu
Smukłość geometryczna jest liczona osobno w obu osiach: λ = Lef/i. Następnie kalkulator wyznacza smukłość względną λrel,c = (λ/π)·√(fc,0,k/E0,05) oraz współczynnik wyboczeniowy kc.
Wytrzymałość obliczeniowa: fc,0,d = kmod·fc,0,k/γM. Globalne nośności wynoszą Nbuck,y,Rd = kc,y·fc,0,d·A i analogicznie dla osi z. Lokalna nośność pola netto wynosi Nnet,Rd = fc,0,d·Anet.
Wynik NRd jest najmniejszą z tych trzech wartości. Dzięki temu kalkulator pokazuje, czy rzeczywiście decyduje osłabienie, czy wcześniej nośność ogranicza wyboczenie.
Test kontrolny: C24 100 × 100 mm, L = 2,5 m
Dla przekroju 100 × 100 mm, ke,y = ke,z = 1,00, C24, klasy użytkowania 2, obciążenia średniotrwałego i γM = 1,30 kalkulator otrzymuje λ ≈ 86,60, λrel ≈ 1,4685 oraz kc ≈ 0,39343.
Przy fc,0,k = 21 MPa i E0,05 = 7400 MPa daje to NRd ≈ 50,84 kN. Niezależne przeliczenie tych samych równań daje tę samą wartość.
Dla bardzo dobrze ograniczonych obrotów i ke = 0,70 ten sam słup ma około 86,39 kN. Tak korzystne ke należy stosować tylko wtedy, gdy rzeczywisty schemat podparcia i usztywnienia uzasadnia taką długość wyboczeniową.
Ciekawostka
Lokalne osłabienie nie zawsze zmniejszy wynik kalkulatora. Jeśli smukły słup wcześniej traci nośność przez wyboczenie, niewielki ubytek pola netto może nadal mieć większą nośność niż globalna stateczność. Wtedy identyczny wynik przed i po małym osłabieniu jest logiczny.
Jak interpretować kₑ w dwóch osiach?
W rzeczywistej konstrukcji słup może być usztywniony ścianą, ryglem lub zastrzałami tylko w jednym kierunku. Dlatego jeden wspólny ke dla y i z może ukryć słabszą płaszczyznę wyboczenia. Kalkulator pozwala ustawić je oddzielnie.
Wartości 0,70 / 0,85 / 1,00 / 1,50 / 2,00 są uproszczonymi współczynnikami długości efektywnej zależnymi od rzeczywistego ograniczenia przesuwu i obrotu. Jeżeli model konstrukcji daje inną długość wyboczeniową, użyj własnego ke.
Czego ten kalkulator nie sprawdza?
- mimośrodu siły i jednoczesnego zginania słupa,
- sił od wiatru, śniegu i kombinacji obciążeń – NEd musi być już wartością obliczeniową,
- koncentracji naprężeń przy otworach, wrębach i złączach,
- połączeń, kotew, fundamentu i docisku prostopadle do włókien,
- stateczności całego układu ramowego lub ściany,
- pożaru, wilgotności materiału poza ujęciem przez klasę użytkowania i trwałości uszkodzeń.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Jeżeli wynik jest blisko granicy, nie poprawiaj go przez wybór korzystniejszego ke. Najpierw zweryfikuj rzeczywiste usztywnienie, kierunek słabszej osi, mimośród obciążenia i połączenia. Element nośny, którego awaria może zagrozić ludziom, wymaga pełnego projektu konstrukcyjnego.
FAQ – nośność słupa drewnianego, ściskanie i wyboczenie
Ostatnia aktualizacja: 16.09.2026