Pochylenie formierskie zmienia rzeczywisty wymiar detalu wraz z wysokością ścianki. Nawet niewielki kąt, np. 1–2°, przy wysokiej geometrii może dać kilka milimetrów różnicy pomiędzy wymiarem przy linii podziału a wymiarem na końcu ścianki. Ten kalkulator pozwala policzyć tę zmianę jeszcze przed przygotowaniem modelu formy.
Jeżeli projektujesz detal wtryskowy, warto równolegle sprawdzić skurcz wtryskowy. Draft i skurcz wpływają na geometrię z różnych powodów: pochylenie jest świadomie nadane w modelu, natomiast skurcz wynika z zachowania tworzywa podczas chłodzenia.
Geometria kąta pochylenia i zmiana wymiaru na wysokości ścianki
Podstawowa zależność jest geometryczna: odsunięcie jednej ścianki jest równe wysokości pomnożonej przez tangens kąta. Przy wysokości 50 mm i kącie 2° otrzymujemy około 1,746 mm odsunięcia jednej powierzchni. Jeżeli wymiar jest ograniczony przez dwie symetrycznie pochylone ściany, całkowita różnica szerokości wynosi około 3,492 mm.
To rozróżnienie między jedną i dwiema ścianami jest ważne w praktyce konstrukcyjnej. Dla żebra draft może zmieniać grubość po obu stronach, natomiast przy zewnętrznej pojedynczej powierzchni analizowany wymiar może zależeć tylko od jednej ścianki. Dlatego kalkulator pozwala wskazać, ile pochylonych powierzchni wpływa na mierzony wymiar.
Tryb odwrotny działa wtedy, gdy znasz dwa wymiary modelu albo pomiaru oraz odległość między nimi. Różnica wymiarów jest dzielona przez liczbę pochylonych ścian, a następnie z funkcji arcus tangens wyznaczany jest kąt. To przydatne przy kontroli istniejącego CAD, odtwarzaniu geometrii albo sprawdzaniu, jaki draft rzeczywiście wyszedł po zmianach konstrukcyjnych.
Wynik geometryczny nie mówi jeszcze, czy dany kąt jest wystarczający technologicznie. Ten sam kąt może działać poprawnie na krótkiej, gładkiej ściance, a być niewystarczający przy głębokiej teksturze lub powierzchni, która mocno trzyma się rdzenia.
Ciekawostka
Kąt 1° wygląda w modelu bardzo niewinnie, ale na wysokości 100 mm daje około 1,746 mm odsunięcia jednej ściany. Przy dwóch przeciwległych powierzchniach szerokość może więc zmienić się o około 3,49 mm — dlatego draft trzeba uwzględniać także w pasowaniach i przestrzeni montażowej.
Odformowanie, kierunek otwierania formy i powierzchnie wymagające draftu
Pochylenie jest odnoszone do kierunku, w którym detal opuszcza rdzeń lub gniazdo. Ścianka równoległa do ruchu otwierania formy pozostaje w kontakcie z narzędziem podczas dużej części drogi wyrzutu, dlatego brak odpowiedniego luzu może powodować tarcie, rysy, ślady ciągnięcia, odkształcenia detalu albo większe obciążenie układu wypychania.
Draft dotyczy nie tylko zewnętrznego obrysu. Powinien być przeanalizowany na żebrach, bossach, kieszeniach, otworach formowanych rdzeniem i innych powierzchniach ustawionych w kierunku odformowania. Szczególnie w wąskich i głębokich elementach niewielka zmiana kąta może istotnie zmienić grubość przy podstawie lub na końcu cechy.
Ważny jest również kierunek pochylenia. Detal powinien po otwarciu pozostać po tej stronie formy, z której może zostać bezpiecznie wypchnięty. Sam dodatni kąt nie gwarantuje poprawnej konstrukcji, jeśli geometria powoduje niepożądane trzymanie części po stronie gniazda zamiast rdzenia.
Protolabs podkreśla, że brak draftu może pogarszać wygląd, powodować odkształcenia i utrudniać wyrzut. Jako ogólne zasady projektowe podaje m.in. stosowanie pochylenia na pionowych powierzchniach oraz większych wartości dla tekstur, ale zaznacza, że materiał, głębokość, wykończenie i sposób wyrzutu mają znaczenie dla ostatecznej wartości.
Powierzchnia gładka, tekstura i głębokość detalu a wymagany draft
Powierzchnia gładka zwykle uwalnia się z narzędzia łatwiej niż głęboka faktura. Tekstura tworzy na powierzchni formy mikrogeometrię, o którą chłodzące się tworzywo może mechanicznie zahaczać podczas wyrzutu. Z tego powodu wraz ze wzrostem głębokości faktury wymagany kąt pochylenia może rosnąć.
Jako ogólną orientację Protolabs wskazuje 0,5° na pionowych powierzchniach jako wartość mocno zalecaną, 1–2° jako zakres dobrze działający w wielu sytuacjach, około 3° dla lekkiej tekstury i 5° lub więcej dla cięższej tekstury. Fictiv również wskazuje typowo 1–2° dla powierzchni gładkich, około 3° dla lekkiej tekstury oraz 5° lub więcej dla ciężkiej. Są to jednak wytyczne DFM, a nie uniwersalna norma dla każdego tworzywa i każdej formy.
Materiał także ma znaczenie. Skurcz, sztywność, zawartość włókien, tarcie i sposób, w jaki detal obkurcza się na rdzeniu, wpływają na siłę potrzebną do odformowania. Przy częściach wizualnych dodatkowym ograniczeniem może być to, jak duży draft można zaakceptować bez zmiany wyglądu i wymiarów funkcjonalnych.
Dlatego pole „powierzchnia – punkt odniesienia” w kalkulatorze służy jedynie do szybkiego porównania wyniku z typowymi wskazówkami projektowymi. Nie zastępuje DFM wykonawcy formy ani danych dotyczących konkretnej faktury, materiału i procesu.
Dla ucznia technikum i studenta projektowania form wtryskowych
W zadaniach z pochylenia formierskiego najpierw trzeba ustalić, czy podana różnica dotyczy jednej ściany, czy całego wymiaru pomiędzy dwiema przeciwległymi powierzchniami. To najczęstsze miejsce, w którym wynik zostaje zawyżony lub zaniżony dwukrotnie.
Dla jednej ścianki korzystamy z zależności przesunięcie = wysokość × tan(kąt). Jeżeli pochylone są dwie strony tego samego wymiaru, całkowitą zmianę szerokości otrzymujemy przez pomnożenie przesunięcia jednej strony przez dwa. W obliczeniu odwrotnym najpierw dzielimy całkowitą różnicę przez liczbę ścian, a potem wyznaczamy kąt z arcus tangensa.
- Krok 1: ustal wysokość powierzchni mierzona w kierunku odformowania.
- Krok 2: określ, czy na analizowany wymiar wpływa jedna czy dwie pochylone ściany.
- Krok 3: dla znanego kąta policz odsunięcie jednej ściany z tangensa.
- Krok 4: dla znanych wymiarów podziel różnicę przez liczbę ścian i użyj arcus tangensa.
- Krok 5: wynik geometryczny porównaj z wymaganiami technologicznymi materiału, faktury i formy.
Przykładowe zadania – kąt pochylenia i zmiana wymiaru
Treść: Detal ma dwie przeciwległe ścianki o wysokości 50 mm. Każda ma draft 2°. O ile zmieni się całkowita szerokość pomiędzy dolną i górną krawędzią?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odsunięcie jednej ściany: 50 × tan(2°) ≈ 1,746 mm.
Dwie ściany: 2 × 1,746 ≈ 3,492 mm.
Treść: Pojedyncza ściana ma wysokość 100 mm i draft 1°. Jakie jest odsunięcie jej krawędzi?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odsunięcie = 100 × tan(1°) ≈ 1,746 mm.
Treść: Przy wysokości 60 mm szerokość detalu zmienia się z 80 mm do 84 mm. Pochylone są dwie symetryczne ściany. Jaki jest kąt jednej ściany?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Całkowita różnica: 4 mm. Na jedną ścianę przypada 2 mm.
Kąt = arctan(2 ÷ 60) ≈ 1,91°.
Treść: Porównaj odsunięcie jednej ściany przy kącie 3° dla wysokości 20 mm i 80 mm.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Dla 20 mm: 20 × tan(3°) ≈ 1,05 mm.
Dla 80 mm: 80 × tan(3°) ≈ 4,19 mm.
Powiązane kalkulatory projektowania detalu i formy
Pochylenie formierskie warto analizować razem ze skurczem, chłodzeniem i możliwościami formy wtryskowej.
Pozostałe narzędzia znajdziesz w kategorii Tworzywa sztuczne.
Źródła i założenia
- Protolabs – Draft Angle Guidelines for Injection Molding – znaczenie draftu, ogólne wartości dla pionowych ścian i tekstur oraz czynniki wpływające na odformowanie.
- Fictiv – Draft Angle Guidelines for Injection Molding – zależność draftu od materiału, geometrii i wykończenia powierzchni.
Powiązane narzędzia i dalszy krok
Przejdź do obliczenia lub materiału, który naturalnie uzupełnia ten etap pracy. Akademia porządkuje całą ścieżkę, a kategoria zawiera pełny zestaw stron pakietu.
FAQ – kąt pochylenia formierskiego i draft angle
Ostatnia aktualizacja: 23.08.2026