Pakiet: wilgoć, pleśń, wentylacja i osuszanie domu
Ten kalkulator jest częścią jednego pakietu diagnostycznego. Możesz przejść do Akademii albo od razu do najbliższego kroku obliczeń.
Zostań w temacie: wentylacja, wilgoć i pleśń
Ten kalkulator odpowiada na pytanie, czy konkretne powietrze zewnętrzne może osuszać mieszkanie. Pozostałe narzędzia pomagają ustalić intensywność wymiany, źródła pary i ryzyko kondensacji.
Czy wietrzenie zimą osusza mieszkanie?
Często tak, nawet gdy wilgotność względna na zewnątrz wynosi 80–90%. Powodem jest temperatura. Zimne powietrze może mieć wysokie RH, ale zawierać znacznie mniej gramów pary wodnej w każdym metrze sześciennym niż ciepłe powietrze w mieszkaniu.
Po wpuszczeniu takiego powietrza do domu i ogrzaniu go bez dodawania wody jego wilgotność względna spada. Dlatego do odpowiedzi „czy wietrzenie osusza?” trzeba porównać zawartość pary w g/m³, a nie same procenty RH.
Jak kalkulator liczy ilość usuniętej wilgoci?
Najpierw przelicza temperaturę i RH na wilgotność bezwzględną w g/m³. Różnica między wnętrzem a zewnętrzem pokazuje kierunek transportu wilgoci. Następnie z ACH i czasu wyznaczana jest liczba wymian powietrza.
Przy modelu dobrze wymieszanego pomieszczenia stężenie nie spada liniowo. Po kolejnych wymianach powietrze stopniowo zbliża się do warunków zewnętrznych. Dlatego kalkulator wykorzystuje zależność wykładniczą:
gdzie N = ACH × czas[h].
Zmiana ilości wody w samym powietrzu pomieszczenia to różnica AH pomnożona przez kubaturę. Kalkulator nie dolicza wody oddawanej w tym czasie przez mokre ściany, ludzi, pranie, gotowanie ani inne źródła.
Dlaczego 90% RH na zewnątrz nie musi oznaczać wilgotnego powietrza w domu?
RH jest wilgotnością względną, czyli odnosi aktualną ilość pary do maksymalnej ilości możliwej przy danej temperaturze. Im cieplejsze powietrze, tym większa może być jego zawartość pary wodnej.
Dlatego porównanie „60% w domu kontra 90% na zewnątrz” bez temperatur może prowadzić do błędnego wniosku. Zimą 90% RH przy kilku stopniach powyżej zera zwykle oznacza mniej pary w g/m³ niż 60% RH w ogrzewanym pokoju. Latem sytuacja może być odwrotna.
Kiedy wietrzenie może zwiększyć wilgoć?
Jeżeli wilgotność bezwzględna powietrza zewnętrznego jest większa niż wewnętrznego, wymiana powietrza wnosi do pomieszczenia dodatkową parę wodną. Może się tak zdarzyć podczas ciepłej i parnej pogody.
Szczególnie warto o tym pamiętać przy chłodnych piwnicach. Ciepłe, wilgotne powietrze z lata po kontakcie z zimnymi powierzchniami może osiągać wysokie RH, a nawet prowadzić do kondensacji. Samo „otwarcie okna, bo na dworze jest świeżo” nie zawsze oznacza osuszanie.
Ciekawostka
Jedna „wymiana powietrza” nie oznacza, że po dokładnie jednej kubaturze przepływu całe stare powietrze znika z pokoju. Przy mieszaniu część świeżego powietrza opuszcza pomieszczenie razem ze starym, dlatego zmiana stężenia ma charakter wykładniczy.
Przykład: 22°C i 60% RH w domu, 5°C i 80% RH na zewnątrz
Dla domyślnych danych kalkulatora pomieszczenie ma 31,2 m³. Powietrze wewnętrzne zawiera około 11,6 g/m³ pary, a zewnętrzne około 5,4 g/m³. Różnica wynosi więc około 6,2 g/m³ na korzyść osuszania.
Przy 3 ACH przez 10 minut otrzymujemy 0,5 wymiany w sensie ACH × czas. W modelu dobrze wymieszanego powietrza zmiana ilości pary znajdującej się w powietrzu tego pokoju wynosi około 76 g. To nie jest łączna ilość wody usunięta z całego budynku, ścian czy mebli – dotyczy powietrza w podanej kubaturze.
Dla uczniów techników budowlanych i instalacyjnych: RH, g/m³ i wymiana powietrza
Ten kalkulator może służyć jako ćwiczenie z fizyki budowli, wentylacji i psychrometrii. Najważniejsze jest rozróżnienie wilgotności względnej RH od zawartości pary wodnej w g/m³. Dwie próbki powietrza mogą mieć takie samo RH, a przy różnych temperaturach zawierać inną masę pary.
Przykładowe zadanie
Pokój ma wymiary 4 × 3 × 2,6 m. Wewnątrz jest 22°C i 60% RH, na zewnątrz 5°C i 80% RH. Wentylacja pracuje z intensywnością 3 ACH przez 10 minut.
- Oblicz kubaturę: 4 × 3 × 2,6 = 31,2 m³.
- Przelicz oba zestawy temperatury i RH na wilgotność bezwzględną.
- Porównaj g/m³ wewnątrz i na zewnątrz, aby ustalić kierunek transportu wilgoci.
- Policz N = 3 × 10/60 = 0,5.
- Zastosuj model mieszania AH(t) = AHzew + (AHwew − AHzew)e−N.
Co warto zauważyć? Wyższe RH na zewnątrz nie oznacza automatycznie większej ilości pary wodnej. To dobry przykład pokazujący, dlaczego w zadaniach z wentylacji trzeba jednocześnie uwzględniać temperaturę i wilgotność względną.
Wietrzenie czy osuszacz – co usuwa więcej wody?
Wietrzenie wymienia wilgotne powietrze na powietrze o innej zawartości pary. Osuszacz skrapla wodę bez konieczności wyrzucania ogrzanego powietrza na zewnątrz. Nie da się więc porównać obu metod wyłącznie na podstawie litrów na dobę z tabliczki urządzenia.
Przy zimnym i suchym bezwzględnie powietrzu zewnętrznym wentylacja może skutecznie obniżać wilgotność. Przy ciepłej, parnej pogodzie jej potencjał osuszający może być mały albo ujemny. Jeśli problem wynika z mokrych przegród po zalaniu lub remoncie, użyj także kalkulatora osuszania.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Nie oceniaj opłacalności wietrzenia po samym RH na zewnątrz. Wpisz jednocześnie temperaturę i RH po obu stronach. Jeśli zewnętrzne g/m³ jest niższe, powietrze ma potencjał osuszający po ogrzaniu do temperatury pomieszczenia.