Rezystor szeregowy ogranicza prąd LED. Samo napięcie zasilania nie wystarcza do doboru elementu: trzeba znać również napięcie przewodzenia diody, wymagany prąd oraz liczbę LED połączonych w jednym szeregu.
Dla prostego obwodu prąd wyznacza różnica między napięciem zasilania a sumą spadków napięcia na diodach. Ta różnica odkłada się na rezystorze, dlatego R = (Us - n·Vf)/I. Kalkulator dodatkowo sprawdza moc i dobiera praktyczną wartość E12/E24.
Policzyłeś rezystor do LED - co warto sprawdzić dalej?
Dobór LED łączy prawo Ohma, moc rezystora i standardowe wartości elementów. Te strony rozwijają kolejne etapy tego samego projektu.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Jeżeli wynik wypada pomiędzy dwiema standardowymi wartościami, w prostym układzie sygnalizacyjnej LED zwykle bezpieczniej zacząć od nieco większego rezystora i sprawdzić jasność. Mniejszy prąd ogranicza nagrzewanie i daje większy margines wobec zmian napięcia przewodzenia.
Jedna LED, kilka LED w szeregu i gałęzie równoległe
Przy jednej LED całe napięcie po odjęciu Vf odkłada się na rezystorze. Przy kilku diodach w szeregu sumuje się ich napięcia przewodzenia. Dla trzech białych LED po 3,2 V zasilanych z 12 V na rezystorze pozostaje około 2,4 V. To zwykle daje mniejszą stratę mocy niż zasilanie jednej LED z tego samego źródła.
Gałęzie równoległe są innym przypadkiem. Nawet diody tego samego typu mogą mieć nieco różne Vf, dlatego wspólny rezystor dla kilku równoległych gałęzi nie gwarantuje równego podziału prądu. W prostych układach każda gałąź powinna mieć własny rezystor.
Jeżeli suma napięć przewodzenia LED zbliża się do napięcia zasilania, pozostaje bardzo mały margines na rezystor. Wtedy niewielka zmiana zasilania lub Vf może mocno zmienić prąd, więc taki układ trzeba oceniać ostrożnie.
Moc rezystora i standardowa wartość z szeregu E
Po obliczeniu R trzeba sprawdzić moc P = I²R albo P = Ures·I. Rezystor nie powinien pracować stale na granicy mocy znamionowej. Kalkulator pozwala wpisać dodatkowy zapas, a następnie dobrać praktyczny element o odpowiedniej mocy.
| Przykład | R dokładne | Praktyczny wybór | Uwagi |
|---|---|---|---|
| 5 V, LED 3,2 V, 20 mA | 90 Ω | 100 Ω | nieco mniejszy prąd |
| 12 V, LED 3,2 V, 20 mA | 440 Ω | 470 Ω | duża część napięcia odkłada się na R |
| 12 V, 3× LED 3,2 V, 20 mA | 120 Ω | 120 Ω lub wyżej | mniejsza strata na rezystorze |
Pełne standardowe wartości znajdziesz w tablicy E6-E96, a oznaczenia kolorystyczne i SMD w tablicy kodów rezystorów.
Napięcie przewodzenia nie jest stałą idealną
Wartości przypisane kolorom LED są orientacyjne. Rzeczywiste Vf zależy od technologii, prądu, temperatury i konkretnej partii elementu. Dlatego przy gotowym modelu diody najlepszym źródłem jest karta katalogowa, a przy uruchamianiu układu warto zmierzyć napięcie i prąd.
Przy projekcie prototypowym dobrze jest zacząć od większego rezystora, zmierzyć prąd multimetrem i dopiero wtedy ewentualnie zmniejszać wartość. Do pomiarów wykorzystaj poradnik jak mierzyć napięcie, prąd i rezystancję multimetrem.
Jeżeli LED ma być sterowana z PWM, sam rezystor nadal ogranicza prąd w stanie HIGH, natomiast wypełnienie steruje średnim czasem świecenia. Do takich obliczeń przejdź do kalkulatora PWM.
Ciekawostka
Zmniejszenie prądu LED z 20 mA do 10 mA nie zawsze oznacza wrażenie dokładnie dwa razy mniejszej jasności. Oko reaguje na światło nieliniowo, dlatego w wielu zastosowaniach można wyraźnie ograniczyć prąd bez równie dużego spadku odczuwanej jasności.
Dla ucznia i studenta - zadania z LED
Najpierw policz spadek napięcia na rezystorze, następnie użyj prawa Ohma, a na końcu sprawdź moc.
Treść: Zasilanie 5 V, Vf = 3,2 V, I = 20 mA. Oblicz R.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Ures = 5 - 3,2 = 1,8 V. I = 0,02 A. R = 1,8/0,02 = 90 Ω.
Treść: 12 V, trzy LED po 3,2 V, prąd 20 mA. Oblicz R.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Suma Vf = 9,6 V, więc Ures = 2,4 V. R = 2,4/0,02 = 120 Ω.
Treść: Na rezystorze odkłada się 8,8 V przy prądzie 20 mA. Ile wynosi moc?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
P = 8,8·0,02 = 0,176 W.
Treść: Dwie identyczne gałęzie pobierają po 15 mA. Jaki jest prąd całego układu?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Prądy gałęzi się sumują: 15 mA + 15 mA = 30 mA.
Najczęstsze błędy przy doborze rezystora LED
- Pomijanie liczby LED połączonych szeregowo.
- Wstawianie 20 do wzoru zamiast 0,02 A przy ręcznych obliczeniach.
- Jeden wspólny rezystor dla wielu równoległych gałęzi.
- Dobór mocy rezystora bez zapasu termicznego.
- Traktowanie orientacyjnego Vf dla koloru jako dokładnej wartości każdego egzemplarza.
FAQ - rezystor do diody LED
Ostatnia aktualizacja: 25.08.2026