Najczęściej używane kalkulatory żeglarskie
Jeżeli planujesz cały rejs i nie wiesz, od którego obliczenia zacząć, przejdź najpierw przez poradnik planowania rejsu krok po kroku: trasa → kurs → prąd → wiatr → czas → paliwo, energia i woda.
Mile morskie, węzły i podstawowe przeliczniki
Mila morska jest podstawową jednostką dystansu w nawigacji morskiej.
Jeżeli jacht płynie 6 kn przez 3 h, pokona około 18 NM.
Do pełnego obliczenia z jednostkami i ETA użyj kalkulatora czasu rejsu, dystansu i prędkości.
Kursy, prąd i ruch jachtu nad dnem
KR, KM i KK
KR = KM + d
W kalkulatorze przyjęto E jako dodatnie i W jako ujemne. Przelicz KR/KM/KK.
COG i SOG z prądem
Wektor prądu zmienia zarówno kurs po dnie, jak i prędkość nad dnem. Policz COG/SOG i CTS.
VMG i VMC
VMC = SOG · cos(COG−BRG)
VMG opisuje składową do/od wiatru, a VMC składową w kierunku celu. Kalkulator VMG/VMC.
Loksodroma, ortodroma i kurs między pozycjami
Ortodroma jest najkrótszą drogą po powierzchni kuli między dwoma punktami. Loksodroma przecina południki pod stałym kątem i na mapie Merkatora jest linią prostą.
Różnica dystansu może być praktycznie pomijalna, a stały kurs loksodromiczny bywa wygodny w nawigacji.
Ortodroma może wyraźnie skrócić drogę, ale jej kurs zmienia się w czasie. Trzeba też poprawnie obsłużyć przejście przez antymeridian.
Porównaj obie metody w kalkulatorze loksodromy i ortodromy.
Wiatr rzeczywisty, pozorny i skala Beauforta
Wiatr pozorny
Wiatr odczuwany na poruszającym się jachcie wynika z dodawania wektorów. TWS/TWA ↔ AWS/AWA.
Beaufort
Przykładowe punkty orientacyjne:
6 Bft: 22–27 kn
8 Bft: 34–40 kn
12 Bft: 64+ kn
Pełna skala Beauforta zawiera także m/s, km/h i opis stanu morza.
Ciekawostka
W żeglarstwie wiele pozornie różnych obliczeń sprowadza się do tego samego pomysłu: rozkładu lub dodawania wektorów. Prąd zmienia ruch jachtu nad dnem, ruch jachtu zmienia wiatr pozorny, a VMG/VMC są projekcjami prędkości na wybrany kierunek.
Kadłub i żagle - podstawowe wzory
Prędkość kadłubowa
To klasyczne przybliżenie dla kadłuba wypornościowego, nie bezwzględna prędkość maksymalna każdego jachtu. Kalkulator LWL.
Powierzchnia żagli
Afore ≈ I·J/2
Afok ≈ L·LP/2
Wzory dają geometryczne powierzchnie przybliżone; dokładny pomiar może uwzględniać dodatkowe szerokości i kształt żagla. Powierzchnia żagli.
Zasięg, energia i zapasy na rejs
Paliwo
D = V · t
Dodaj własną rezerwę zamiast planować trasę na pełne opróżnienie zbiornika. Zasięg na paliwie.
Energia
Q[Ah] = E[Wh] / U[V]
Bilans warto zestawić z realnym ładowaniem z solara i alternatora. Bilans energii jachtu.
Woda
To logistyczny zapas według własnego założenia zużycia, nie norma nawodnienia. Zapas wody na rejs.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Przed obliczeniem zapisuj przy każdej wartości jej odniesienie i jednostkę: przez wodę czy nad dnem, wiatr rzeczywisty czy pozorny, kurs rzeczywisty czy kompasowy, mile morskie czy kilometry. Większość błędów nawigacyjnych w zadaniach wynika z pomieszania konwencji, a nie z samej arytmetyki.
Którego kalkulatora żeglarskiego użyć?
| Masz dane | Chcesz obliczyć | Narzędzie |
|---|---|---|
| dwie z wartości D, V, t | czas, dystans albo prędkość + ETA | Czas rejsu |
| LWL | orientacyjną prędkość kadłubową | Prędkość kadłubowa |
| TWS/TWA lub AWS/AWA + prędkość jachtu | wiatr rzeczywisty lub pozorny | Wiatr rzeczywisty/pozorny |
| STW/TWA lub SOG/COG/BRG | VMG, VMC i TTG | VMG / VMC |
| CTW, STW, set i drift | COG, SOG, znos lub CTS | Prąd, COG i SOG |
| KK/KM/KR + d i δ | pozostałe kursy | KR / KM / KK |
| dwie pozycje GPS | loksodromę, ortodromę, kurs i dystans | Loksodroma / ortodroma |
| paliwo, spalanie, prędkość | zasięg lub paliwo na trasę | Zasięg na paliwie |
| odbiorniki + źródła ładowania | Wh/d, Ah/d i potrzebny bank | Bilans energii |
| osoby, dni, zużycie, rezerwa | zapas i autonomię zbiornika | Zapas wody |
| prędkość wiatru lub Bft | stopień Beauforta lub zakres | Skala Beauforta |
| P/E/I/J albo L/LP | powierzchnię grota, foka/genuy lub refowanie | Powierzchnia żagli |
Dla kursanta na patent żeglarski
W zadaniach najpierw rozpoznaj układ odniesienia. STW/CTW opisują ruch przez wodę, a SOG/COG ruch nad dnem. TWS/TWA dotyczą wiatru rzeczywistego, a AWS/AWA pozornego. KR, KM i KK różnią się poprawkami magnetycznymi.
Warto zapamiętać bez kalkulatora: 1 NM = 1852 m, 1 kn = 1 NM/h oraz zasadę, że wszystkie wektorowe obliczenia kursu i wiatru wykonujemy w jednej konwencji kątów i jednostek.
Źródła i zakres tablicy
Tablica porządkuje wzory i przeliczniki użyte w kalkulatorach pakietu Żeglarstwo. Podstawowe jednostki sprawdzono z NIST i NOAA; kursy, prąd, loksodromę i ortodromę z materiałami NGA/Bowditch i NOAA; wiatr pozorny z materiałami Garmin/RYA; Beauforta z Met Office; zagadnienia żagli z materiałami ORC.
NIST – jednostki i mila morska
NGA – American Practical Navigator (Bowditch)
NOAA – set, drift i wektory prądu
FAQ
Ostatnia aktualizacja: 21.08.2026