Zostań w temacie żeglarstwa
Jak dokładnie kalkulator liczy VMG i VMC?
Kalkulator rozdziela dwa pojęcia, które na urządzeniach pokładowych bywają mylone. VMG względem wiatru jest składową prędkości jachtu na osi true wind, natomiast VMC jest składową prędkości w kierunku aktywnego waypointu.
W trybie VMG JavaScript najpierw sprowadza prędkość do węzłów, zamienia TWA na radiany i liczy:
Dla TWA od 0° do 90° VMG jest dodatnie - jacht ma składową ruchu w stronę kierunku, z którego wieje wiatr. Przy TWA = 90° VMG wynosi zero. Dla TWA powyżej 90° wynik matematyczny jest ujemny; kalkulator pokazuje jego wartość bezwzględną i opisuje ruch jako od wiatru. Efektywność kierunkowa to |cos(TWA)| · 100%.
W trybie VMC skrypt normalizuje COG i BRG do zakresu 0–360°, a następnie wyznacza najmniejszą różnicę kątową Δ w zakresie od −180° do +180°:
Jeśli podano odległość D i VMC > 0, kalkulator wyznacza orientacyjny czas do celu:
Odległość w kilometrach jest zamieniana na mile morskie przez podzielenie przez 1,852. Gdy VMC ≤ 0, prosty TTG nie ma sensu, bo aktualny wektor ruchu nie zmniejsza odległości do waypointu.
VMG a VMC - jaka jest różnica?
VMG do wiatru odpowiada na pytanie: „jak szybko przesuwam się w osi wiatru?”. Jest szczególnie przydatne podczas żeglugi na wiatr lub z wiatrem, kiedy porównujesz kąty i prędkości z polarem jachtu.
VMC do celu odpowiada na inne pytanie: „jak szybko zmniejszam odległość do konkretnego waypointu?”. Jacht może mieć świetne VMG do wiatru, ale słabe VMC do znaku, jeżeli bieżący hals prowadzi zbyt daleko od celu.
Część urządzeń GPS nazywa wartość do waypointu także „VMG”. Dlatego na tej stronie konsekwentnie używamy nazw VMG = do/od wiatru i VMC = do waypointu.
Ciekawostka
Przy prędkości 6 kn i TWA = 45° jacht ma VMG około 4,24 kn. Zwiększenie samej prędkości nie zawsze poprawia wynik tak mocno, jak się wydaje - jeżeli wymaga odpadnięcia od wiatru, część zysku „ucieka” w składową poprzeczną.
VMG używa kąta do wiatru
Do prostego VMG potrzebujesz prędkości jachtu i TWA. Nie podstawiaj AWA, jeśli chcesz porównywać rzeczywistą efektywność względem true wind.
VMC do waypointu najlepiej z GPS
Dla celu zakotwiczonego w układzie geograficznym użycie SOG i COG automatycznie uwzględnia wpływ prądu i znosu na rzeczywisty ruch nad dnem.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Nie wybieraj kursu tylko po najwyższej chwilowej prędkości jachtu. Porównuj prędkość z kątem: na halsie szybszym o 0,5 kn, ale znacznie bardziej odchylonym od wiatru lub celu, VMG albo VMC może być gorsze.
Dla kursanta na patent żeglarski i ucznia technikum żeglugi
W zadaniu najpierw ustal, względem czego ma być liczona użyteczna prędkość. Jeśli względem wiatru, szukasz VMG. Jeśli względem waypointu lub znaku, szukasz VMC.
Najczęstszy błąd to porównywanie samego SOG/STW. Prędkość jest wektorem, dlatego liczy się również kąt. Projekcja na wybrany kierunek to właśnie mnożenie przez cosinus różnicy kątów.
Kontrola wyniku: przy kącie 0° składowa użyteczna musi być równa całej prędkości, przy 90° musi wynosić zero, a przy 180° VMC jest ujemne - jednostka porusza się dokładnie od celu.
VMG i VMC - zadania z rozwiązaniami
Jacht płynie 6 kn przy TWA = 45°. Oblicz VMG do wiatru i składową poprzeczną.
Pokaż rozwiązanie
VMG = 6·cos45° ≈ 4,243 kn. Składowa poprzeczna = 6·sin45° ≈ 4,243 kn.
Odpowiedź: VMG ≈ 4,24 kn do wiatru, składowa poprzeczna ≈ 4,24 kn.
Jacht płynie 7,5 kn przy TWA = 150°. Jaką ma składową prędkości w osi wiatru?
Pokaż rozwiązanie
VMG = 7,5·cos150° ≈ −6,495 kn. Znak minus oznacza ruch od kierunku, z którego wieje wiatr. Wartość downwind VMG wynosi około 6,495 kn.
Odpowiedź: około 6,50 kn od wiatru.
SOG = 8 kn, COG = 070°, a namiar do waypointu BRG = 040°. Oblicz VMC i składową poprzeczną.
Pokaż rozwiązanie
Różnica Δ = 30°. VMC = 8·cos30° ≈ 6,928 kn. Składowa poprzeczna = 8·sin30° = 4,000 kn.
Odpowiedź: VMC ≈ 6,93 kn, składowa poprzeczna = 4,00 kn.
Do waypointu zostało 15 NM. Jacht ma SOG = 6 kn, a jego COG różni się od namiaru do celu o 20°. Oblicz VMC i orientacyjny TTG przy niezmienionych warunkach.
Pokaż rozwiązanie
VMC = 6·cos20° ≈ 5,638 kn. TTG = 15 / 5,638 ≈ 2,661 h, czyli około 2 h 40 min.
Odpowiedź: VMC ≈ 5,64 kn, TTG ≈ 2 h 40 min.
Źródła i założenia
OpenCPN definiuje VMG jako prędkość uzyskaną bezpośrednio w kierunku lub od kierunku true wind, a VMC jako prędkość osiąganą bezpośrednio w kierunku aktywnego waypointu. Dokumentacja modułu Tactics podaje zależność VMG = STW · cos(TWA) i analogiczną projekcję prędkości na kierunek znaku. Garmin dodatkowo zaznacza, że VMC bywa na urządzeniach GPS opisane jako VMG i odnosi się do ruchu nad dnem w stronę waypointu.
OpenCPN Tactics - Actual VMG i Actual CMG/VMC
FAQ
Ostatnia aktualizacja: 07.10.2026