Policz kolejne elementy nawigacji
Jak dokładnie kalkulator przelicza KR, KM i KK?
W JavaScript deklinacja d i dewiacja δ są najpierw zamieniane na liczby ze znakiem: E = dodatnia, W = ujemna. Następnie stosowany jest łańcuch korekcji:
Jeśli użytkownik podaje KR, skrypt wykonuje działania odwrotne: KM = KR − d, a potem KK = KM − δ. Jeśli podaje KM, kalkulator liczy równocześnie KR = KM + d oraz KK = KM − δ.
Każdy wynik jest normalizowany do zakresu od 0° do mniej niż 360°. Dlatego np. 358° + 3° daje 001°, a nie 361°. Całkowita poprawka od kursu kompasowego do rzeczywistego to algebraiczna suma d + δ.
KR, KM i KK - co oznaczają?
KR - kurs rzeczywisty odnosi się do północy geograficznej. KM - kurs magnetyczny odnosi się do północy magnetycznej. Różnica między nimi wynika z deklinacji magnetycznej. KK - kurs kompasowy to odczyt względem północy wskazywanej przez kompas na konkretnej jednostce; różnica KM–KK jest dewiacją.
W praktyce deklinacja zależy przede wszystkim od miejsca i czasu, natomiast dewiacja zależy od pola magnetycznego samej jednostki i może zmieniać się wraz z kursem. Dlatego do realnej nawigacji należy używać aktualnej deklinacji oraz aktualnej tabeli dewiacji kompasu.
Ciekawostka
Klasyczny angielski skrót pamięciowy Can Dead Men Vote Twice? przypomina kolejność: Compass → Deviation → Magnetic → Variation → True. W polskim zapisie odpowiada to przejściu KK → δ → KM → d → KR.
Deklinacja to nie dewiacja
Deklinacja opisuje różnicę między północą geograficzną i magnetyczną. Dewiacja jest błędem kompasu wywołanym magnetyzmem i instalacjami jednostki.
COG to nie KR
KR opisuje kierunek odniesiony do północy rzeczywistej, ale prąd i znos mogą sprawić, że rzeczywisty COG nad dnem będzie inny. Do tego służy osobny kalkulator prądu.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Najpierw ustal, czy poprawiasz kurs „od kompasu do rzeczywistego”, czy wykonujesz operację odwrotną. Przy korekcji KK → KR dodajesz poprawki ze znakami: E dodatnio, W ujemnie. Przy przejściu KR → KK działania odwracają się automatycznie.
Dla kursanta na patent żeglarski i ucznia nawigacji
W zadaniu wypisz sobie najpierw łańcuch KK — δ — KM — d — KR. To ogranicza ryzyko pomylenia deklinacji z dewiacją. Następnie zamień oznaczenia E/W na znaki: E na plus, W na minus.
Jeżeli idziesz od lewej do prawej, czyli od kompasu do kierunku rzeczywistego, dodajesz algebraicznie kolejne poprawki. Jeżeli idziesz od prawej do lewej, odejmujesz je. Po obliczeniu zawsze sprowadź kurs do zakresu 000–359,999°.
Najczęstsze błędy to użycie nieaktualnej deklinacji, założenie jednej dewiacji dla wszystkich kursów oraz brak przejścia przez 000°/360°. Dobrym testem jest sprawdzenie, czy dla d = 0° i δ = 0° wszystkie trzy kursy są identyczne.
Kurs rzeczywisty, magnetyczny i kompasowy - zadania z rozwiązaniami
Jacht płynie KK = 085°. Deklinacja wynosi 5°E, a dewiacja 2°W. Oblicz KM i KR.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Przyjmujemy d = +5°, δ = −2°. KM = 85° − 2° = 83°. KR = 83° + 5° = 88°.
KR = 210°, deklinacja 7°W, dewiacja 3°E. Jaki jest KM i KK?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
d = −7°, δ = +3°. KM = KR − d = 210° − (−7°) = 217°. KK = KM − δ = 217° − 3° = 214°.
KM = 350°. Deklinacja wynosi 4°E, a dewiacja 6°W. Oblicz KR i KK.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
d = +4°, δ = −6°. KR = 350° + 4° = 354°. KK = 350° − (−6°) = 356°.
KK = 358°, deklinacja 5°E i dewiacja 3°E. Oblicz KM oraz KR.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
δ = +3°, więc KM = 358° + 3° = 361°, czyli po normalizacji 001°. Następnie KR = 1° + 5° = 006°.
Źródła i założenia
American Practical Navigator (Bowditch) opisuje zależność true–magnetic przez variation oraz magnetic–compass przez deviation i przyjmuje w obliczeniach E jako znak dodatni, W jako ujemny. Handbook of Magnetic Compass Adjustment podaje regułę: przy korekcji Compass → Magnetic → True poprawki wschodnie dodaje się, a zachodnie odejmuje. Polski materiał ZPE wykorzystuje zgodną zależność: kierunek magnetyczny powstaje z rzeczywistego po odjęciu deklinacji, a dewiacja jest różnicą kierunku magnetycznego i kompasowego.
NGA - The American Practical Navigator, Compasses
FAQ
Ostatnia aktualizacja: 20.08.2026