Co policzyć dalej podczas planowania rejsu?
Jak dokładnie kalkulator liczy COG, SOG i kurs do sterowania?
JavaScript traktuje ruch jachtu przez wodę i prąd jako dwa wektory prędkości. Dla kierunku θ liczonego od północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara wektor jest rozkładany na składową wschodnią E i północną N:
W trybie COG i SOG skrypt dodaje składowe wektora jachtu i prądu:
Ng = STW · cos(CTW) + drift · cos(set)
SOG = √(Eg2 + Ng2)
COG = atan2(Eg, Ng)
Wynik COG jest normalizowany do zakresu 0–360°. Znos kątowy to najmniejsza podpisana różnica COG − CTW: wynik dodatni oznacza znos na prawo od kursu przez wodę, a ujemny na lewo.
W trybie kurs do sterowania znany jest wymagany kierunek COG. Skrypt tworzy jednostkowy wektor tego kierunku u i rozwiązuje trójkąt prędkości:
SOG = a + √(a2 + STW2 − drift2)
Vjachtu = SOG · u − Vprądu
CTS = atan2(Ejachtu, Njachtu)
Jeżeli wyrażenie pod pierwiastkiem jest ujemne albo wyznaczony SOG nie jest dodatni, kalkulator zgłasza, że przy podanej STW nie da się utrzymać zadanego COG. Typowym powodem jest zbyt duża poprzeczna składowa prądu.
Set, drift, STW, COG i SOG - co oznaczają?
Set to kierunek, w który niesie prąd, a drift to jego prędkość. STW opisuje prędkość jednostki względem wody. SOG i COG opisują rzeczywisty ruch nad dnem i mogą różnić się od ruchu przez wodę, gdy działa prąd.
W kalkulatorze CTW oznacza kierunek wektora ruchu jachtu względem wody. Jeśli występuje dodatkowy leeway od wiatru, trzeba go uwzględnić przed użyciem tego prostego modelu albo potraktować CTW jako faktyczny kierunek ruchu przez wodę, a nie sam kierunek dziobu.
Ciekawostka
Prąd ustawiony dokładnie wzdłuż kursu nie zmienia COG - zmienia tylko SOG. Prąd poprzeczny może natomiast mocno przesunąć COG, nawet gdy prędkość jachtu przez wodę pozostaje stała.
COG to nie heading
COG mówi, w jakim kierunku jednostka przesuwa się nad dnem. Kierunek dziobu lub kurs kompasowy może być inny z powodu prądu, wiatru i błędów sterowania.
SOG to nie STW
GPS pokazuje ruch względem dna. Log prędkości może pokazywać ruch względem wody. Zgodny prąd zwiększa SOG, przeciwny ją zmniejsza.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Jeśli planujesz przejście przez silny prąd poprzeczny, policz nie tylko przewidywany COG z aktualnego kursu, ale także tryb odwrotny. To pokaże, jaki kurs trzeba sterować, aby utrzymać zaplanowaną linię drogi po dnie.
Dla kursanta na patent żeglarski i ucznia nawigacji
W zadaniu najpierw ustal, czy szukasz skutku działania prądu, czy kursu do sterowania. W pierwszym przypadku dodajesz wektor prądu do wektora jachtu. W drugim znasz docelowy COG i musisz znaleźć taki wektor jachtu przez wodę, który po dodaniu prądu da żądany ruch nad dnem.
Najczęstsze błędy to odwrócenie kierunku set, pomylenie STW z SOG oraz użycie standardowych osi matematycznych bez zmiany konwencji. W nawigacji 0° oznacza północ, 90° wschód, dlatego składowa E korzysta z sinusa, a N z cosinusa.
Kontrola wyniku: bez prądu COG powinien być równy CTW, a SOG równy STW. Przy prądzie zgodnym z kursem SOG rośnie o drift, a przy dokładnie przeciwnym - maleje o drift, dopóki jacht nadal posuwa się naprzód.
Prąd wodny i znos - zadania z rozwiązaniami
Wynik: COG ≈ 104,04°, SOG ≈ 8,25 kn, znos około 14,04° na prawą burtę.
Wynik: COG ≈ 88,95°, SOG ≈ 11,14 kn.
Wynik: steruj około 083,39°T; przewidywana SOG ≈ 12,40 kn.
Wynik: CTS ≈ 345,52°T, SOG ≈ 5,81 kn.
Źródła i założenia modelu
NOAA pokazuje wpływ prądu jako dodawanie wektora kursu i prędkości jednostki przez wodę do wektora set/drift, a wynikowy wektor daje ruch nad dnem. American Practical Navigator (Bowditch) opisuje tę samą metodę do wyznaczania track/speed made good oraz kursu do sterowania dla zadanego kursu po dnie.
NOAA Ocean Service - Ready, Set, Drift
FAQ
Ostatnia aktualizacja: 07.10.2026