Jak rozwiązywać zadania ze spadku swobodnego?
W szkolnym modelu spadku swobodnego ciało jest puszczone z spoczynku, a opór powietrza pomijamy. Ruch jest więc jednostajnie przyspieszony z przyspieszeniem o wartości g. Jeśli treść zadania podaje wartość g, używaj właśnie tej wartości.
Najczęściej korzystamy z trzech zależności: v = gt, h = gt²/2 oraz v² = 2gh. Wybór wzoru zależy od tego, jakie dane są podane i czego szukamy.
Do kontroli wyniku możesz wykorzystać kalkulator swobodnego spadku.
Najważniejsze wzory
Dla ciała puszczonego z spoczynku.
Od punktu, w którym ciało puszczono.
Gdy czas nie jest potrzebny.
Droga w przedziale czasu i w n-tej sekundzie
Droga od początku spadania do chwili t wynosi s(t) = gt²/2. Jeżeli pytanie dotyczy drogi między dwiema chwilami, obliczamy różnicę: Δs = g(t₂² − t₁²)/2.
Dla pełnej n-tej sekundy spadania z spoczynku wygodny jest wzór sₙ = g(2n − 1)/2. Nie wolno mylić drogi w n-tej sekundzie z całą drogą przebytą do końca n-tej sekundy.
Najczęstsze pułapki
- Brak kwadratu czasu we wzorze na drogę: h = gt²/2, a nie gt/2.
- Pominięcie dzielenia przez 2 przy obliczaniu drogi.
- Pomieszanie m/s i km/h – przejście z m/s na km/h wymaga mnożenia przez 3,6.
- Użycie niewłaściwego g mimo że zadanie podaje konkretną wartość.
- Zaokrąglanie wartości pośrednich – najlepiej zaokrąglić dopiero wynik końcowy.
Co obejmuje test?
W teście pojawiają się zadania na prędkość i czas, wysokość i drogę spadania, prędkość przed uderzeniem, drogę w wybranej sekundzie i przedziale czasu, średnią prędkość oraz wysokość pozostałą nad podłożem.
Są też przeliczenia prędkości na km/h oraz zadania porównujące drogi po różnych czasach. Rzut pionowy z prędkością początkową nie jest tu mieszany ze spadkiem swobodnym i będzie osobnym tematem.
Dla nauczyciela: karta pracy lub sprawdzian PDF
Wygeneruj arkusz ze spadku swobodnego do wydruku. Każde wygenerowanie tworzy nowe dane liczbowe.
Możesz przygotować wersję A albo równoważne wersje A i B, wybrać zadania otwarte, A/B/C/D lub wariant mieszany oraz dołączyć klucz odpowiedzi.
Uczeń sam dobiera wzór i wykonuje przekształcenia.
Jedna poprawna odpowiedź i trzy różne, realistyczne dystraktory.
Ten sam układ typów i poziom trudności, ale inne dane liczbowe.
PDF jest tworzony bezpośrednio w przeglądarce i nie otrzymuje publicznego adresu URL.
Powtórz kinematykę i sprawdź obliczenia
Więcej materiałów znajdziesz w poradniku z kinematyki oraz Akademii fizyki. Możesz też zobaczyć wszystkie zadania z fizyki.