Kiedy można zastosować kalkulator dachu w kształcie litery L?
Model opisuje dwa dachy dwuspadowe nad prostopadłymi skrzydłami rzutu L. Oba skrzydła mają jednakową szerokość W, ich okapy znajdują się na jednym poziomie, a wszystkie połacie mają jednakowy kąt α. W rzucie skrzydło X ma rozmiar Lx × W, a skrzydło Y – W × Ly; wspólna powierzchnia W × W liczona jest tylko raz. Długości skrzydeł muszą przekraczać W, aby powstało wyraźne naroże wklęsłe.
W tej geometrii istnieje jeden odcinek kosza, biegnący w górę od naroża wklęsłego do przecięcia osi obu kalenic. Przy nieregularnych kątach połaci, różnych szerokościach skrzydeł, przesuniętych okapach lub załamaniach dachów taki schemat nie jest odpowiedni.
Do wyznaczania pozostałych krokwi i pełnego przedmiaru całego dachu potrzebne są dodatkowe dane o końcach kalenic, rozstawie osi na zewnętrznych okapach, podporach i sposobie połączeń konstrukcji.
Jak wyznaczyć długość krokwi koszowej przy jednakowych spadkach?
Wybierz układ współrzędnych: lewy dolny narożnik wspólnego kwadratu to (0,0), a naroże wklęsłe ma współrzędne (W,W). Punkt przecięcia kalenic znajduje się w (W/2,W/2). Stąd rzut poziomy kosza ma dwie równe składowe W/2, co daje kąt 45° w rzucie. Długości prostych odcinków osi kalenic, liczone od tego przecięcia do zewnętrznych końców skrzydeł, wynoszą odpowiednio Lx − W/2 i Ly − W/2. Nie są to długości gotowych belek kalenicowych.
H oznacza wysokość przecięcia kalenic, D – rzut poziomy osi kosza, L – długość osiową, a β – kąt osi kosza względem poziomu. β nie jest kątem nachylenia zwykłej krokwi, a 45° z rzutu nie stanowi nastawy ukosowania piły.
Jak liczone są krokwie skrócone dochodzące do kosza?
Przy każdym z dwóch wewnętrznych okapów pierwszą oś umieszcza się w odległości s₀ od naroża wklęsłego i powtarza z krokiem r. Dla każdej osi odległość wynosi sᵢ = s₀ + i · r. Uwzględniamy wyłącznie wartości mniejsze niż W/2: na końcu odcinka kosza krokiew dochodziłaby już do węzła kalenic i nie jest liczona jako typowa kulawka.
Obie rodziny krokwi są symetryczne, dlatego dla każdego sᵢ występują dwie jednakowe długości osiowe – po jednej od każdego wewnętrznego okapu do kosza. Naddatek dodawany jest jeden raz do każdej sztuki. W praktyce grubość krokwi koszowej, kształt cięcia i długość zakładu wymagają odrębnego trasowania.
Rozmieszczenie i lista długości krokwi przy koszu
W tabeli poniżej zobaczysz każdą oś, jej odległość od naroża wklęsłego, poziomy bieg, wznios, długość osiową i długość materiału po dodaniu naddatku. Wszystkie wymiary położenia mierzone są poziomo wzdłuż wewnętrznego okapu, a nie ukośnie po połaci. Otrzymane odcinki są materiałem do wstępnego trasowania.
Przykład: dach L o skrzydłach 14 × 8 m i 12 × 8 m
Załóżmy szerokość W = 8000 mm, długości skrzydeł Lx = 14 000 mm i Ly = 12 000 mm oraz kąt połaci 35°. Połowa szerokości wynosi 4000 mm, wysokość osi przecięcia kalenic wynosi około 2800,83 mm, a rzut kosza około 5656,85 mm. Długość kosza wynosi 6312,26 mm. Odcinki osi kalenic od wspólnego węzła do końców skrzydeł mają odpowiednio 10 000 mm (X) i 8000 mm (Y), a nie 14 000 i 12 000 mm. Z tych odległości nie wynika jeszcze lista belek kalenicowych do zakupu.
Przy pierwszej osi 400 mm i rozstawie 600 mm po każdym wewnętrznym okapie znajdzie się sześć kulawek – na pozycjach 400, 1000, 1600, 2200, 2800 i 3400 mm, łącznie 12 sztuk. Najkrótsza ma długość osiową około 488,31 mm, najdłuższa 4150,63 mm. Przy naddatku 100 mm na każdy element łączna długość materiału dla kosza i tych kulawek wynosi około 35,446 m.
W rzucie poziomym oba skrzydła zajmują razem 144,00 m². Geometryczna powierzchnia połaci, bez wysięgów okapów i bez otworów, wynosi około 175,792 m². Nie jest to powierzchnia pokrycia po uwzględnieniu zakładów materiału.
Jak obliczana jest objętość drewna i gdzie powstają ograniczenia przedmiaru?
Dla każdego elementu kalkulator mnoży jego długość do przygotowania przez powierzchnię prostokątnego przekroju. Wyniki sumowane są oddzielnie dla kosa i kulawek, a następnie przeliczane z mm³ na m³:
Przedmiar nie jest pełną listą drewna na dach L. Nie obejmuje zwykłych krokwi na pozostałej powierzchni skrzydeł, belek kalenicowych, murłat, podparcia kosza, stężeń, połączeń ani dodatkowego drewna na okapy. Rozkład tych elementów zależy od projektu i nie powinien być dopowiadany automatycznie.
Najczęstsze błędy przy trasowaniu kosza dachowego
Najczęściej mylone są szerokość skrzydła z długością skrzydła, rzut poziomy kosza z rzeczywistą długością elementu, rozstaw osi z odległością między licami drewna oraz kąt linii kosza w planie z kątem jego nachylenia. Równie istotna jest kontrola, czy połacie rzeczywiście mają wspólny spadek i poziom okapów.
Czy kalkulator zastępuje projekt więźby dachowej?
Nie. Obliczenia wynikają z geometrii przestrzennej połaci. Nie określają nośności krokwi koszowej i kulawek, sposobu przenoszenia obciążeń w węźle, wymaganych przekrojów, stężeń ani dopuszczalnych połączeń. Złącza, skrócenia do rzeczywistych punktów podparcia i cięcia przestrzenne należy opracować według dokumentacji wykonawczej.
Źródła do sprawdzenia założeń: US Navy – Valley Rafters oraz Journal of Light Construction – irregular valley rafters. Drugi materiał wyjaśnia, dlaczego kosz przy różnych spadkach nie może być wyznaczany z automatycznym kątem 45°.
Powiązane kalkulatory ciesielskie
Więcej narzędzi znajdziesz w kategorii Drewno i Akademii drewna konstrukcyjnego.
FAQ - dach w kształcie litery L i krokwie koszowe
Ostatnia aktualizacja: 15.10.2026