Jak rozwiązywać zadania z rzutu ukośnego?
W rzucie ukośnym najpierw rozkładamy prędkość początkową na dwie składowe: v₀x = v₀·cos α oraz v₀y = v₀·sin α. W osi poziomej ruch jest jednostajny, a w osi pionowej odbywa się z przyspieszeniem skierowanym w dół.
Dla rzutu rozpoczynającego się i kończącego na tym samym poziomie można korzystać ze skróconych wzorów na czas lotu i zasięg. Jeżeli punkt startu znajduje się nad ziemią, trzeba najpierw rozwiązać równanie położenia pionowego.
Do sprawdzania bardziej rozbudowanych przypadków użyj kalkulatora rzutów w fizyce.
Najważniejsze wzory
Rozłóż prędkość na osie.
Ruch w obu osiach licz osobno.
Dla startu i lądowania na tej samej wysokości.
Wysokość maksymalna i prędkość
W najwyższym punkcie toru pionowa składowa prędkości jest równa zero, ale składowa pozioma nadal wynosi v₀ cos α. Czas wznoszenia to t = v₀ sin α/g, a przyrost wysokości Δh = (v₀ sin α)²/(2g).
W dowolnej chwili vᵧ = v₀ sin α − gt, a wartość całej prędkości wynosi v = √(vₓ² + vᵧ²).
Najczęstsze pułapki
- Podstawienie całego v₀ w obu osiach – najpierw policz v₀x i v₀y.
- Mylenie sinusa z cosinusem – kąt α jest mierzony względem poziomu.
- Użycie wzoru T = 2v₀ sin α/g przy starcie z podwyższenia – działa on tylko przy powrocie na poziom wyrzutu.
- Założenie, że w najwyższym punkcie v = 0 – zeruje się tylko składowa pionowa.
- Zaokrąglanie wartości pośrednich – zaokrąglaj dopiero wynik końcowy.
Co obejmuje test?
Test obejmuje składowe prędkości początkowej, czas wznoszenia, wysokość maksymalną, całkowity czas lotu i zasięg, a także położenie oraz prędkość w wybranej chwili.
Na trudniejszych poziomach pojawiają się zadania odwrotne oraz rzut ukośny z podwyższenia, gdzie czas lotu wynika z dodatniego rozwiązania równania kwadratowego.
Dla nauczyciela: karta pracy lub sprawdzian PDF
Wygeneruj arkusz z rzutu ukośnego do wydruku. Każde wygenerowanie tworzy nowe dane liczbowe.
Możesz przygotować wersję A albo równoważne wersje A i B, wybrać zadania otwarte, A/B/C/D lub wariant mieszany oraz dołączyć klucz odpowiedzi.
Uczeń sam dobiera wzór i wykonuje przekształcenia.
Jedna poprawna odpowiedź i trzy różne, realistyczne dystraktory.
Ten sam układ typów i poziom trudności, ale inne dane liczbowe.
PDF jest tworzony bezpośrednio w przeglądarce i nie otrzymuje publicznego adresu URL.
Powtórz rzuty i sprawdź obliczenia
Więcej materiałów znajdziesz w poradniku z kinematyki oraz Akademii fizyki.