Powiązane materiały
Najpierw spróbuj rozwiązać zadania samodzielnie. Kalkulatory wykorzystaj do kontroli wyniku, a tablice i poradniki do powtórzenia wzorów i metody.
Dla nauczyciela: karta pracy lub sprawdzian PDF
Wygeneruj losową kartę pracy z rozpuszczalności i roztworów nasyconych. Możesz wybrać zadania otwarte, test A/B/C/D albo wersję mieszaną oraz przygotować osobne wersje A i B.
Uczeń oblicza masę substancji, masę wody, rozpuszczalność albo ilość substancji wykrystalizowanej.
Każde zadanie ma cztery odpowiedzi i tylko jedną poprawną. Błędne warianty są dobierane w pobliżu prawidłowego wyniku.
Obie wersje mają podobny poziom i te same typy obliczeń, ale inne wartości liczbowe.
PDF jest tworzony bezpośrednio w przeglądarce i nie otrzymuje publicznego, indeksowalnego adresu URL.
Co oznacza rozpuszczalność?
Rozpuszczalność S określa maksymalną masę substancji, którą w danej temperaturze można rozpuścić w 100 g rozpuszczalnika. W typowych zadaniach szkolnych rozpuszczalnikiem jest woda.
Jeżeli S = 40 g/100 g wody, oznacza to, że w 100 g wody można w danych warunkach rozpuścić maksymalnie 40 g tej substancji. Powstaje wtedy 140 g roztworu nasyconego.
Najważniejsze zależności
Dla znanej masy wody przelicz rozpuszczalność proporcjonalnie.
Do masy wody dodaj maksymalną masę rozpuszczonej substancji.
Jeśli znasz masę substancji i wody w roztworze nasyconym, oblicz S.
Krystalizacja po ochłodzeniu
Jeżeli rozpuszczalność substancji maleje wraz z obniżeniem temperatury, część substancji może wykrystalizować. W zadaniach, w których masa wody się nie zmienia, porównujemy rozpuszczalność w temperaturze wyższej i niższej.
Masa kryształów jest równa różnicy ilości substancji, która mogła być rozpuszczona przed ochłodzeniem i po ochłodzeniu: mkr = (S1 − S2) · mw / 100.
Roztwór nienasycony i nadmiar substancji
Jeśli w wodzie znajduje się mniej substancji niż wynika z rozpuszczalności, roztwór jest nienasycony i można rozpuścić jeszcze pewną jej ilość. Wystarczy od maksymalnej masy rozpuszczalnej odjąć masę już rozpuszczoną.
Jeśli dodano więcej substancji niż może się rozpuścić, nadmiar pozostanie jako ciało stałe. W takim zadaniu obliczamy różnicę między masą dodaną a maksymalną masą rozpuszczalną.
Typowe błędy
Najczęstszy błąd to traktowanie rozpuszczalności jako liczby gramów substancji przypadającej na 100 g roztworu. Definicja odnosi się do 100 g wody, a nie do 100 g gotowego roztworu.
Przy ochładzaniu trzeba używać tej samej masy wody dla obu temperatur, o ile treść zadania nie mówi o parowaniu lub dolewaniu wody.
Jeśli chcesz dodatkowo przećwiczyć procentową zawartość substancji w roztworze, przejdź do zadań ze stężenia procentowego roztworu.
Jeżeli przechodzisz do równowagi trudno rozpuszczalnych soli, kolejnym krokiem są zadania z iloczynu rozpuszczalności Kso.
Kolejny niezależny dział obliczeniowy to przemiany gazowe – prawo Boyle’a, Charlesa i Gay-Lussaca.
Co obejmuje test?
Test obejmuje obliczanie maksymalnej masy substancji rozpuszczalnej w podanej masie wody, masy roztworu nasyconego, masy wody i rozpuszczalności oraz ocenę ilości substancji, którą można jeszcze rozpuścić lub która pozostanie w nadmiarze.
Na trudnym poziomie pojawiają się również zadania odwrotne oraz krystalizacja po ochłodzeniu, w których trzeba połączyć kilka kroków obliczeń.
Ostatnia aktualizacja: 20.09.2026