Powiązane materiały
Najpierw spróbuj rozwiązać zadania samodzielnie. Kalkulatory wykorzystaj do kontroli wyniku, a tablice i poradniki do powtórzenia wzorów i metody.
Dla nauczyciela: karta pracy lub sprawdzian PDF
Wygeneruj losową kartę pracy z przemian gazowych. Możesz wybrać zadania otwarte, test A/B/C/D albo wersję mieszaną oraz przygotować osobne wersje A i B.
Uczeń oblicza brakujące ciśnienie, objętość lub temperaturę i dobiera właściwe prawo gazowe.
Każde zadanie ma cztery odpowiedzi i tylko jedną poprawną. Błędne warianty są dobierane w pobliżu prawidłowego wyniku.
Obie wersje mają podobny poziom i te same typy obliczeń, ale inne wartości liczbowe.
PDF jest tworzony bezpośrednio w przeglądarce i nie otrzymuje publicznego, indeksowalnego adresu URL.
Jak rozpoznać rodzaj przemiany gazowej?
Najpierw sprawdź, która wielkość pozostaje stała. Gdy temperatura jest stała, stosujesz prawo Boyle’a-Mariotte’a. Przy stałym ciśnieniu korzystasz z prawa Gay-Lussaca, a przy stałej objętości z prawa Charlesa.
Jeżeli jednocześnie zmieniają się ciśnienie, objętość i temperatura, najwygodniej użyć ogólnej zależności p₁V₁/T₁ = p₂V₂/T₂.
Najważniejsze prawa gazowe
Ciśnienie i objętość zmieniają się odwrotnie proporcjonalnie.
Objętość gazu jest proporcjonalna do temperatury bezwzględnej.
Ciśnienie gazu jest proporcjonalne do temperatury bezwzględnej.
Temperatura musi być w kelwinach
W prawach gazowych nie podstawiamy temperatury w stopniach Celsjusza. Najpierw trzeba przeliczyć ją na skalę bezwzględną: T[K] = t[°C] + 273,15.
Jeśli zadanie pyta na końcu o temperaturę w °C, po wykonaniu obliczeń w kelwinach odejmij 273,15.
Jednostki ciśnienia i objętości
Po obu stronach równania jednostki tego samego rodzaju muszą być zgodne. Jeżeli jedno ciśnienie podano w barach, a drugie ma być w kPa, wykonaj przeliczenie przed podstawieniem. W testach przyjmujemy 1 bar = 100 kPa.
Tak samo postępuj z objętością: 1000 mL = 1 L. Poziom trudny zawiera przykłady, w których trzeba wykonać takie przeliczenie samodzielnie.
Typowe błędy
Najczęstszy błąd to użycie temperatury w °C bez przeliczenia na kelwiny. Drugim jest pomylenie zależności: w przemianie izotermicznej wzrost ciśnienia oznacza spadek objętości, a nie jej wzrost.
Przy równaniu ogólnym warto najpierw zapisać p₁V₁/T₁ = p₂V₂/T₂, a dopiero później przekształcić wzór do szukanej wielkości.
Jeśli chcesz wrócić do wcześniejszego działu, przejdź do zadań z rozpuszczalności i roztworów nasyconych. Kolejny temat to zadania z reguły van ’t Hoffa.
Co obejmuje test?
Na poziomie łatwym dominują pojedyncze zastosowania prawa Boyle’a-Mariotte’a, Charlesa i Gay-Lussaca z temperaturami podanymi w kelwinach.
Poziomy średni i trudny dodają przeliczanie °C na K, ogólną przemianę gazową, przekształcanie wzoru oraz zadania z różnymi jednostkami ciśnienia i objętości.
Ostatnia aktualizacja: 20.09.2026