Powiązane materiały
Najpierw spróbuj rozwiązać zadania samodzielnie. Kalkulatory wykorzystaj do kontroli wyniku, a tablice i poradniki do powtórzenia wzorów i metody.
Dla nauczyciela: karta pracy lub sprawdzian PDF
Wygeneruj losową kartę pracy z reguły van ’t Hoffa. Możesz wybrać zadania otwarte, test A/B/C/D albo wersję mieszaną oraz przygotować osobne wersje A i B.
Uczeń oblicza zmianę szybkości lub czasu reakcji, współczynnik γ albo wymaganą zmianę temperatury.
Każde zadanie ma cztery odpowiedzi i tylko jedną poprawną. Błędne warianty są dobierane w pobliżu prawidłowego wyniku.
Obie wersje mają podobny poziom i te same typy obliczeń, ale inne wartości liczbowe.
PDF jest tworzony bezpośrednio w przeglądarce i nie otrzymuje publicznego, indeksowalnego adresu URL.
Na czym polega reguła van ’t Hoffa?
W szkolnych zadaniach współczynnik temperaturowy γ określa, ile razy zmienia się szybkość reakcji po podwyższeniu temperatury o 10°C. Jeżeli γ = 2, wzrost temperatury o 10°C oznacza dwukrotny wzrost szybkości, a o 20°C – czterokrotny.
Dla dowolnej zmiany temperatury korzystamy z zależności v₂/v₁ = γ(T₂−T₁)/10.
Najważniejsze schematy obliczeń
Najpierw oblicz liczbę przedziałów 10°C, a następnie podnieś γ do otrzymanej potęgi.
Pomnóż szybkość początkową przez współczynnik zmiany wynikający z temperatury.
Dla tej samej przemiany czas jest odwrotnie proporcjonalny do szybkości reakcji.
Ogrzewanie i chłodzenie
Gdy temperatura rośnie, wykładnik (T₂−T₁)/10 jest dodatni, więc szybkość reakcji rośnie. Gdy temperatura maleje, wykładnik jest ujemny i szybkość reakcji maleje.
Czas zachowuje się odwrotnie: szybsza reakcja trwa krócej, a po ochłodzeniu ten sam stopień przemiany wymaga dłuższego czasu.
Typowe błędy
Najczęstszy błąd to potraktowanie wzrostu temperatury o 20°C jako jednego przedziału zamiast dwóch. Dla γ = 3 wzrost o 20°C zwiększa szybkość nie 3 razy, lecz 3² = 9 razy.
Drugim częstym błędem jest mnożenie czasu przez ten sam czynnik co szybkości podczas ogrzewania. Jeżeli reakcja zachodzi 4 razy szybciej, jej czas dla tej samej przemiany jest 4 razy krótszy.
Poprzedni temat możesz powtórzyć w zadaniach z przemian gazowych.
Kolejny zestaw: reagent ograniczający i nadmiar substratu.
Co obejmuje test?
Na poziomie łatwym dominują zmiany temperatury o 10, 20 lub 30°C oraz proste wartości γ, dzięki czemu wyniki są całkowite i łatwe do sprawdzenia.
Poziomy średni i trudny dodają obliczanie γ, wyznaczanie różnicy lub temperatury końcowej, chłodzenie oraz zadania z czasem i mniej wygodnymi wartościami liczbowymi.
Ostatnia aktualizacja: 20.09.2026