Powiązane materiały
Najpierw spróbuj rozwiązać zadania samodzielnie. Kalkulator wykorzystaj do kontroli wyniku, a tablicę i poradnik do powtórzenia zależności między Kso, rozpuszczalnością molową i iloczynem jonowym.
Dla nauczyciela: karta pracy lub sprawdzian PDF
Wygeneruj losową kartę pracy z iloczynu rozpuszczalności Kso. Możesz wybrać zadania otwarte, test A/B/C/D lub wersję mieszaną oraz przygotować równoważne wersje A i B.
Uczeń oblicza Kso, rozpuszczalność molową, stężenie jonów albo warunek nasycenia.
Każde zadanie ma cztery warianty odpowiedzi i tylko jeden poprawny.
Arkusze mają podobny poziom i te same typy obliczeń, ale inne sole i dane.
PDF jest tworzony bezpośrednio w przeglądarce i nie otrzymuje publicznego, indeksowalnego adresu URL.
Co oznacza iloczyn rozpuszczalności Kso?
Iloczyn rozpuszczalności opisuje stan równowagi między trudno rozpuszczalną substancją stałą a jonami obecnymi w jej nasyconym roztworze. Do wyrażenia Kso wchodzą stężenia jonów podniesione do potęg równych współczynnikom stechiometrycznym.
Dla soli typu AB, która dysocjuje zgodnie z równaniem AB(s) ⇌ A⁺ + B⁻, otrzymujemy Kso = [A⁺][B⁻]. Jeżeli jej rozpuszczalność molowa wynosi s, to w czystej wodzie [A⁺] = [B⁻] = s, czyli Kso = s².
Kso a rozpuszczalność molowa
Jeden mol soli daje po jednym molu obu jonów.
Jeden z jonów powstaje w ilości 2s.
Jeden z jonów powstaje w ilości 3s.
Czy wytrąci się osad? Porównanie Q z Kso
Iloczyn jonowy Q ma taką samą postać jak wyrażenie Kso, ale oblicza się go z aktualnych stężeń jonów w roztworze. Porównanie Q i Kso pozwala ocenić, czy roztwór jest nienasycony, nasycony czy przesycony.
Roztwór jest nienasycony względem danej soli. Osad nie powinien się wytrącać.
Układ znajduje się na granicy nasycenia i jest w stanie równowagi.
Roztwór jest przesycony. Wytrącanie osadu jest termodynamicznie możliwe.
Efekt wspólnego jonu
Jeżeli do nasyconego roztworu trudno rozpuszczalnej soli wprowadzimy dobrze rozpuszczalny związek zawierający jeden z jej jonów, równowaga przesuwa się w stronę osadu. W typowych zadaniach oznacza to spadek rozpuszczalności molowej.
Dla soli typu AB w obecności dużego stężenia wspólnego jonu B⁻ można często zastosować przybliżenie Kso ≈ s · [B⁻], jeżeli stężenie wspólnego jonu jest dużo większe od s.
Typowe błędy
Najczęstszy błąd to pominięcie współczynników stechiometrycznych. Dla CaF₂ nie wolno pisać Kso = s², ponieważ z jednego mola soli powstaje s mol Ca²⁺ i 2s mol F⁻, więc Kso = s · (2s)² = 4s³.
Przy mieszaniu dwóch roztworów trzeba najpierw uwzględnić zmianę objętości i obliczyć stężenia jonów po zmieszaniu. Dopiero z tych stężeń wyznacza się iloczyn jonowy Q.
Jeżeli potrzebujesz powtórzyć podstawowe pojęcie rozpuszczalności, wróć do zadań z rozpuszczalności i roztworów nasyconych.
Co obejmuje test?
Poziom łatwy skupia się na solach typu 1:1, obliczaniu Kso z rozpuszczalności molowej, wyznaczaniu s z Kso oraz prostym porównaniu Q i Kso.
Na poziomie średnim i trudnym pojawiają się sole o innych stosunkach stechiometrycznych, przeliczanie rozpuszczalności na g/dm³, mieszanie roztworów, stężenie graniczne jonu oraz efekt wspólnego jonu.
Ostatnia aktualizacja: 20.09.2026