Kalkulator masy wtrysku (shot weight) pomaga oszacować ilość tworzywa potrzebną na jeden cykl formy wtryskowej. Zlicza masę wszystkich detali, zimnego układu wlewowego i dodatkowej masy, a następnie przelicza zużycie materiału i wykorzystanie jednostki wtryskowej.
Jeżeli nie znasz masy detalu, możesz ją wcześniej policzyć w kalkulatorze masy tworzywa. Przy doborze maszyny sprawdź także kalkulator siły zwarcia, a wartości materiałowe znajdziesz w tablicy gęstości tworzyw.
Jak obliczyć masę jednego wtrysku?
Podstawowe obliczenie jest proste: masa wszystkich detali z jednego cyklu jest sumowana z masą tworzywa pozostającego w zimnym układzie wlewowym oraz inną masą dostarczoną do formy.
Autodesk definiuje shot weight jako masę tworzywa dostarczoną podczas pełnego napełnienia formy, obejmującą wypraski, wlewek, kanały i ewentualną wypływkę. Dlatego sama suma mas gotowych detali może zaniżać rzeczywistą masę strzału.
Shot weight, shot size i objętość wtrysku – czym się różnią?
| Pojęcie | Co oznacza | Typowa jednostka |
|---|---|---|
| Shot weight | Masa tworzywa dostarczonego w jednym cyklu do formy. | g, kg, oz |
| Shot size / charge stroke | Skok dozowania ślimaka lub ustawiona droga między pozycją dozowania a pozycją końcową. | mm lub % skoku |
| Shot volume | Objętość wynikająca z pola przekroju ślimaka i jego skoku; dla doboru maszyny odnosi się do objętości stopionego tworzywa. | cm³ |
Ciekawostka
Ta sama jednostka wtryskowa może mieć w danych technicznych różne maksymalne masy strzału dla różnych tworzyw. ARBURG publikuje dla jednego ślimaka osobne wartości m.in. dla PS, ABS, PMMA, PC, PA, POM, PE, PP i PVC. Wynika to z różnic właściwości materiałów, dlatego „250 g PS” nie oznacza automatycznie 250 g każdego polimeru.
Jak dobrać pojemność wtrysku wtryskarki?
Po obliczeniu masy strzału porównaj ją z danymi konkretnej jednostki wtryskowej. Jeśli producent podaje maksymalną masę dla przetwarzanego gatunku, porównanie masowe jest najprostsze. Jeżeli masz tylko maksymalną objętość w cm³, potrzebna jest gęstość stopionego tworzywa w warunkach procesu.
ARBURG wskazuje, że dla dozowania idealny zakres pracy ślimaka wynosi orientacyjnie 20–80% maksymalnej objętości wtrysku. Zbyt mały strzał może zwiększać czas przebywania materiału i pogarszać powtarzalność dozowania, a praca blisko maksymalnego skoku zmniejsza rezerwę i może pogarszać homogenizację.
Dlaczego nie wystarczy przeliczyć katalogowych gramów PS po gęstości stałej?
Wiele wtryskarek historycznie podaje maksymalną masę wtrysku odniesioną do polistyrenu. Proste przemnożenie tej wartości przez stosunek gęstości PP, PE czy POM w temperaturze pokojowej może być tylko przybliżeniem.
W cylindrze tworzywo jest stopione, a jego gęstość zależy od temperatury i ciśnienia. Przy dokładnym doborze objętości jednostki trzeba korzystać z danych producenta dla konkretnego tworzywa lub danych PVT/melt density. Dlatego kalkulator przy trybie pojemności w cm³ wymaga osobnego podania gęstości stopionego materiału.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Zważ rzeczywistą wypraskę razem z zimnym wlewkiem po ustabilizowaniu procesu i porównaj ją z wynikiem kalkulatora. Jeżeli dobierasz nową maszynę, poproś producenta o tabelę maksymalnych shot weights dla przetwarzanego materiału albo o objętość wtrysku i dane do przeliczenia dla konkretnego gatunku. To jest bezpieczniejsze niż dobór wyłącznie na podstawie wartości „g PS”.
Ile tworzywa potrzeba na 1000 detali?
Przy formie wielogniazdowej materiał na 1000 detali zależy nie tylko od masy jednej sztuki, lecz również od masy wlewka przypadającej na cykl. Dla formy czterogniazdowej 1000 detali wymaga teoretycznie 250 cykli.
Przykład: przy strzale 160 g i 4 gniazdach potrzeba około 40 kg materiału na 1000 detali. Z tego 35 kg trafia do gotowych detali, a około 5 kg przypada na zimny układ wlewowy i pozostałą masę procesu.
Jak policzyć zużycie tworzywa w kg/h?
Znając czas cyklu, można szybko oszacować przepustowość materiałową. ARBURG podaje zależność:
Dla strzału 160 g i cyklu 30 s otrzymujemy 19,2 kg/h. To wartość przydatna przy wstępnym sprawdzeniu wydajności uplastyczniania, suszarki, transportu granulatu i zapotrzebowania materiałowego zmiany.
Zimny kanał a gorący kanał – wpływ na shot weight i koszt
Wlewek i kanały są zwykle wyjmowane razem z detalami. Ich masa zwiększa każdy strzał i może być odpadem albo materiałem do przemiału.
Tworzywo pozostaje stopione w układzie, więc zwykle nie dodaje się masy całego hot runnera do materiału zużywanego w każdym cyklu. Należy jednak uwzględnić realne pozostałości i proces konkretnej formy.
Dla ucznia technikum i szkoły branżowej – przetwórstwo tworzyw sztucznych
W zadaniach dotyczących masy wtrysku najpierw ustal, które masy są podane na jeden detal, a które na cały cykl. To najczęstsze źródło błędów przy formach wielogniazdowych.
- Masa detali na cykl: masa jednej wypraski × liczba gniazd.
- Masa strzału: suma detali, zimnego wlewka, kanałów i innych mas dostarczonych do formy.
- 1000 detali: liczba cykli wynosi 1000 ÷ liczba gniazd.
- Przepustowość: większa masa strzału lub krótszy cykl zwiększają wymagane kg/h.
- Dobór maszyny: shot weight to tylko jedno kryterium – potrzebna jest także odpowiednia siła zwarcia i parametry przepływu.
Przykładowe zadania – masa wtrysku i pojemność jednostki
Treść: Jeden detal waży 35 g. Forma ma 4 gniazda, a zimny układ wlewowy waży 20 g. Oblicz shot weight.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Detale: 35 × 4 = 140 g.
Strzał: 140 + 20 = 160 g.
Treść: Shot weight wynosi 160 g, a forma ma 4 gniazda. Ile materiału potrzeba teoretycznie na 1000 detali?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Liczba cykli: 1000 ÷ 4 = 250.
Masa: 160 g × 250 = 40 000 g = 40 kg.
Treść: Masa strzału wynosi 160 g, a producent podaje maksymalnie 250 g dla tego samego tworzywa. Oblicz wykorzystanie.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Obliczenie: 160 ÷ 250 × 100% = 64%.
Treść: Shot weight wynosi 160 g, a czas cyklu 30 s. Ile tworzywa zużywa proces w ciągu godziny?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Wzór: Q = m × 3,6 ÷ t.
Obliczenie: 160 × 3,6 ÷ 30 = 19,2 kg/h.
Najczęstsze błędy przy obliczaniu shot weight
- Pominięcie liczby gniazd i użycie masy jednej wypraski jako masy całego strzału.
- Pominięcie zimnego wlewka i kanałów, które również są napełniane w każdym cyklu.
- Dodawanie całej masy hot runnera do każdego cyklu, mimo że tworzywo pozostaje w rozgrzanym układzie.
- Porównywanie masy strzału z katalogową wartością dla PS tak, jakby była identyczna dla każdego tworzywa.
- Używanie gęstości stałego materiału jako dokładnej gęstości stopionego tworzywa przy doborze objętości wtrysku.
- Dobór jednostki wyłącznie po masie bez sprawdzenia ciśnienia, przepływu, czasu uplastyczniania i czasu przebywania materiału.
Źródła i założenia
Kalkulator wykonuje obliczenia bilansu masy oraz orientacyjne sprawdzenie wykorzystania pojemności jednostki wtryskowej. Dane materiałowe i katalogowe konkretnej maszyny mają pierwszeństwo przed wartościami orientacyjnymi.
- Autodesk – Glossary: Shot weight / Shot size – definicja masy strzału oraz pojęcia shot size.
- ARBURG – Plasticising systems – orientacyjny zakres 20–80% objętości dozowania i wzór na przepustowość kg/h.
- ARBURG – Selection of the Appropriate Injection Unit – przykład liczenia shot weight jako masa detalu × liczba gniazd + masa wlewka.
- ARBURG – dane techniczne ALLROUNDER 270 C – przykład różnych teoretycznych shot weights dla PS, ABS, PMMA, PC, PA, POM, PE, PP i PVC.
Powiązane narzędzia i dalszy krok
Przejdź do obliczenia lub materiału, który naturalnie uzupełnia ten etap pracy. Akademia porządkuje całą ścieżkę, a kategoria zawiera pełny zestaw stron pakietu.
FAQ – kalkulator masy wtrysku i shot weight
Ostatnia aktualizacja: 23.08.2026