Jak rozwiązywać zadania z siły tarcia?
Na poziomej powierzchni siłę tarcia wiążemy z siłą nacisku zależnością Ft = μ · N. W typowych szkolnych zadaniach, gdy nie występują dodatkowe siły pionowe, N = m · g. W tym teście przyjmujemy g = 10 m/s², jeśli treść zadania nie podaje inaczej.
Trzeba odróżniać tarcie statyczne od tarcia kinetycznego. Wartość Fs,max = μsN oznacza maksymalne tarcie statyczne tuż przed ruszeniem. Gdy ciało pozostaje w spoczynku, rzeczywista siła tarcia statycznego dopasowuje się do działającej siły i może być mniejsza od tej wartości maksymalnej.
Do sprawdzania wyników możesz wykorzystać kalkulator siły tarcia. Najpierw wykonaj jednak obliczenia samodzielnie.
Najważniejsze wzory
Podczas poślizgu ciała.
Próg tuż przed rozpoczęciem ruchu.
Gdy brak innych sił pionowych.
Tarcie a ruch ciała
Jeżeli pozioma siła próbująca przesunąć ciało nie przekracza Fs,max, ciało pozostaje w spoczynku. Wtedy siła tarcia statycznego ma taką samą wartość jak siła działająca poziomo, ale przeciwny zwrot.
Po rozpoczęciu poślizgu w zadaniach używamy tarcia kinetycznego. Jeśli siła napędzająca ma wartość F, to wypadkowa w kierunku ruchu wynosi Fw = F − Fk, a przyspieszenie obliczamy z a = Fw/m.
Hamowanie wskutek tarcia
Jeżeli po poziomej powierzchni ciało ślizga się bez dodatkowej siły napędzającej, tarcie powoduje opóźnienie o wartości a = μkg. Z tej zależności można wyznaczyć również współczynnik tarcia.
Dla stałego opóźnienia czas zatrzymania wynosi t = v₀/a, a droga hamowania s = v₀²/(2a).
Co obejmuje test?
W zestawie pojawiają się tarcie statyczne i kinetyczne, współczynnik tarcia, nacisk, masa, warunek ruszenia, rzeczywista wartość tarcia statycznego, siła wypadkowa i przyspieszenie z tarciem oraz hamowanie wywołane samym tarciem.
Każdy zestaw ma 15 różnych typów zadań. Poziom trudny wykorzystuje częściej liczby dziesiętne i zadania dwuetapowe wymagające wcześniejszego obliczenia nacisku albo siły tarcia.
Dla nauczyciela: karta pracy lub sprawdzian PDF
Wygeneruj arkusz z zadaniami z siły tarcia do wydruku na lekcję, kartkówkę, sprawdzian lub pracę domową. Każde wygenerowanie tworzy nowe dane liczbowe.
Możesz przygotować wersję A albo równoważne wersje A i B, wybrać zadania otwarte, A/B/C/D lub wariant mieszany oraz dołączyć klucz odpowiedzi.
Uczeń sam dobiera wzór, wykonuje obliczenia i wpisuje wynik z odpowiednią jednostką.
Każde zadanie ma jedną poprawną odpowiedź i trzy różne odpowiedzi błędne, oparte na typowych pomyłkach we wzorach i jednostkach.
Obie wersje zachowują ten sam układ typów zadań i poziom trudności, ale wykorzystują inne dane liczbowe.
PDF jest tworzony bezpośrednio w przeglądarce. Wygenerowany arkusz nie otrzymuje publicznego adresu URL i nie jest zapisywany jako indeksowalna strona.
Powtórz dynamikę i sprawdź obliczenia
Więcej materiałów znajdziesz w Akademii fizyki. Po tarciu warto przejść do zadań z równi pochyłej, a następnie do pracy, mocy i energii.
Ostatnia aktualizacja: 13.10.2026