Eżektor jest prosty w użyciu, ale jego koszt zależy od czasu załączenia
Eżektor wytwarza próżnię za pomocą sprężonego powietrza, dlatego zużycie NL/min trzeba pomnożyć przez rzeczywisty czas pracy w cyklu. Krótki impuls ssania może być ekonomiczny, natomiast ciągła praca przez wiele godzin może stać się dużym odbiornikiem sprężarkowni.
Jeżeli eżektor pracuje długo: porównaj go z doborem pompy próżniowej i kosztem pracy pompy.
Jeżeli problemem jest czas osiągania próżni, sprawdź czas ewakuacji oraz średnicę przewodu próżniowego. Wszystkie narzędzia są w kategorii Pneumatyka.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Nie wpisuj maksymalnego przepływu ssania jako zużycia sprężonego powietrza. To dwa różne parametry. W katalogu szukaj pozycji „air consumption”, „air consumption suction” albo odpowiednika w l/min (ANR/NL/min). Przepływ ssania opisuje stronę próżniową, a pobór powietrza – koszt po stronie zasilania.
Pobór eżektora a przepływ ssania
Dla eżektora ważne są co najmniej dwa przepływy. Pobór sprężonego powietrza mówi, ile medium z instalacji zużywa generator próżni. Maksymalny przepływ ssania mówi natomiast, jak szybko eżektor może usuwać powietrze ze strony próżniowej przy określonych warunkach.
Przykładowo SMC dla serii ZM podaje zależnie od średnicy dyszy pobór około 17–110 l/min (ANR), natomiast Schmalz dla kompaktowego SCPS 10 podaje 46 l/min poboru przy generowaniu próżni. Większe jednostki mogą pobierać znacznie więcej – np. Schmalz SMPi 20 ma wartość 180 l/min przy optymalnym ciśnieniu.
Kalkulator nie próbuje zgadywać tej wartości z ciśnienia czy średnicy dyszy. Wpisanie danych katalogowych jest bardziej wiarygodne i pozwala uwzględnić rzeczywistą konstrukcję konkretnego generatora.
Dlaczego czas włączenia eżektora tak mocno zmienia koszt?
Jeżeli eżektor pobiera 60 NL/min, to w ciągu jednej sekundy zużywa 1 NL. Przy 10 cyklach/min i czasie generowania próżni 2 s/cykl pracuje przez 20 sekund w każdej minucie, czyli przez jedną trzecią czasu. Średni pobór samego eżektora wynosi wtedy około 20 NL/min zamiast 60 NL/min.
Jeżeli układ ma zawór zwrotny, czujnik próżni i funkcję oszczędzania powietrza, generator może po osiągnięciu wymaganego podciśnienia zostać wyłączony i uruchamiać się tylko wtedy, gdy próżnia spadnie. W szczelnych aplikacjach może to znacząco ograniczyć zużycie.
W materiałach Festo dotyczących generatorów OVEM zwrócono uwagę, że impulsy przedmuchu mogą istotnie zwiększyć całkowity pobór powietrza. Dlatego kalkulator traktuje przedmuch jako osobny składnik bilansu.
Przykład: dwa eżektory 46 NL/min
Załóżmy dwa eżektory, każdy o katalogowym poborze 46 NL/min. Próżnia jest włączona przez 2 s w każdym cyklu, a maszyna wykonuje 10 cykli/min. Dodatkowo każdy eżektor wykonuje impuls przedmuchu 120 NL/min przez 0,2 s.
Zużycie próżni jednego eżektora na cykl wynosi 46 × 2 / 60 = 1,533 NL. Przedmuch dodaje 120 × 0,2 / 60 = 0,400 NL. Dla dwóch eżektorów razem daje to około 3,87 NL/cykl.
Przy 10 cyklach/min średni pobór wynosi około 38,7 NL/min = 2,32 Nm³/h. Dla 8 h pracy przez 22 dni daje to około 408 Nm³/miesiąc. Przy cenie 0,20 zł/Nm³ koszt wyniesie około 81,66 zł/miesiąc.
Gdyby generatory próżni były włączone bez przerwy podczas całego czasu pracy maszyny, zużycie byłoby dużo większe. Kalkulator pokazuje tę różnicę jako orientacyjny potencjał oszczędności.
Przedmuch zwalniający detal
Krótki impuls dodatniego ciśnienia pomaga szybko zerwać podciśnienie w przyssawce i skrócić czas odkładania detalu. Pobór chwilowy przedmuchu może być jednak dużo większy niż pobór samego generatora próżni. Przykładowo Schmalz dla części kompaktowych eżektorów podaje maksymalny pobór przedmuchu 120 l/min, mimo że pobór podczas generowania próżni może wynosić 22 lub 46 l/min.
Dlatego nawet impuls trwający ułamek sekundy może stanowić zauważalną część zużycia przy wysokiej częstotliwości cykli. Zbyt długi przedmuch zwykle nie poprawia chwytu, a jedynie zwiększa koszt i może powodować niepożądane podmuchy na stanowisku.
W kalkulatorze udział przedmuchu jest pokazany procentowo. Jeżeli wartość jest wysoka, warto sprawdzić czas impulsu, ciśnienie oraz ustawienie dławienia przedmuchu.
Dla ucznia technikum mechatronicznego i studenta automatyki
Najpierw rozdziel przepływ chwilowy od zużycia na cykl. NL/min jest natężeniem przepływu. Aby policzyć ilość powietrza na pojedynczy cykl, trzeba pomnożyć przepływ przez czas pracy wyrażony w minutach. Dwie sekundy to 2/60 minuty.
Następnie pomnóż wynik przez liczbę eżektorów i liczbę cykli na minutę. W ten sposób otrzymasz średni przepływ całego układu. Jeżeli występuje przedmuch, wykonaj dla niego osobne obliczenie i dodaj je dopiero na końcu.
W projektowaniu maszyny średni pobór jest potrzebny do bilansu energii i kosztów, ale przewód oraz zawór zasilający trzeba dobierać także do przepływu chwilowego. Eżektor 180 NL/min nie staje się elementem 30 NL/min tylko dlatego, że jest aktywny przez 1/6 czasu.
Typowy błąd: pomnożenie NL/min bezpośrednio przez sekundy. Zawsze przelicz sekundy na minuty albo użyj równoważnej zależności Q × t / 60.
Przykładowe zadania z rozwiązaniami
Treść: Jeden eżektor pobiera 60 NL/min, pracuje 1,5 s na cykl, a maszyna wykonuje 12 cykli/min. Oblicz zużycie na cykl i średni przepływ.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Zużycie na cykl: 60 × 1,5 / 60 = 1,5 NL.
Średnio: 1,5 × 12 = 18 NL/min.
Na godzinę: 18 × 60 / 1000 = 1,08 Nm³/h.
Treść: Dwa eżektory pobierają po 46 NL/min przez 2 s/cykl. Przedmuch każdego wynosi 120 NL/min przez 0,2 s. Maszyna pracuje 10 cykli/min. Oblicz średni pobór.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Próżnia / eżektor: 46 × 2 / 60 = 1,533 NL/cykl.
Przedmuch / eżektor: 120 × 0,2 / 60 = 0,400 NL/cykl.
Dwa eżektory: (1,533 + 0,400) × 2 = 3,867 NL/cykl.
Średnio: 3,867 × 10 = 38,67 NL/min.
Treść: Eżektor pobiera 180 NL/min przez 3 s/cykl. Przedmuch 200 NL/min trwa 0,15 s. Maszyna wykonuje 8 cykli/min i pracuje 16 h/dzień przez 22 dni. Cena powietrza wynosi 0,19 zł/Nm³. Oblicz koszt miesięczny.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Próżnia: 180 × 3 / 60 = 9 NL/cykl.
Przedmuch: 200 × 0,15 / 60 = 0,5 NL/cykl.
Średni pobór: 9,5 × 8 = 76 NL/min.
Miesiąc: 76 × 60 × 16 × 22 / 1000 = 1605,12 Nm³.
Treść: Cztery eżektory po 90 NL/min pracują 1,2 s/cykl przy 15 cyklach/min. Maszyna działa 8 h/dzień przez 22 dni. Cena powietrza 0,21 zł/Nm³. Porównaj z ciągłą pracą eżektorów.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Średni pobór cykliczny: 4 × 90 × 1,2 / 60 × 15 = 108 NL/min.
Ciągle: 4 × 90 = 360 NL/min.
Zużycie miesięczne cykliczne: 108 × 60 × 8 × 22 / 1000 = 1140,48 Nm³.
Zużycie ciągłe: 360 × 60 × 8 × 22 / 1000 = 3801,60 Nm³.
Ciekawostka
Przy 10 cyklach/min skrócenie generowania próżni o zaledwie 0,5 s oznacza 5 sekund krótszej pracy eżektora w każdej minucie. Dla czterech eżektorów po 100 NL/min daje to redukcję średniego poboru o około 33,3 NL/min – bez zmiany samego modelu generatora.
Powiązane kalkulatory pneumatyczne
Źródła i założenia
- SMC – seria ZM: przepływ ssania i zużycie powietrza eżektorów
- Schmalz SCPS 10 – pobór 46 l/min i parametry przedmuchu
- Festo OVEM – całkowite zużycie powietrza i wpływ impulsu przedmuchu
Obliczenie jest bilansem objętości normalnej: przepływ katalogowy × rzeczywisty czas aktywacji. Wartości katalogowe zależą od konstrukcji eżektora i ciśnienia zasilania. Kalkulator nie zastępuje charakterystyki producenta ani pomiaru rzeczywistego poboru w instalacji.
FAQ – zużycie powietrza przez eżektor próżniowy
Ostatnia aktualizacja: 25.08.2026