Koszt 1 Nm³ zamienia przepływ w konkretną kwotę
Koszt jednostkowy jest wspólnym przelicznikiem dla wycieków, przedmuchów, siłowników, eżektorów i strat purge. Dzięki niemu możesz porównać różne źródła strat w zł/miesiąc lub zł/rok zamiast analizować tylko NL/min.
Następny krok: użyj wyniku w kalkulatorze kosztu wycieku albo kalkulatorze kosztu przedmuchu.
Dla osuszania sprawdź straty purge, a dla próżni zużycie powietrza eżektora. Cały pakiet jest w kategorii Pneumatyka.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Do porównywania sprężarek używaj mocy i przepływu zmierzonych dla tego samego punktu pracy. Jeśli moc pochodzi z licznika energii, a przepływ z przepływomierza, wynik kosztu jednostkowego będzie znacznie bardziej użyteczny niż rachunek oparty wyłącznie na mocy znamionowej silnika i maksymalnej wydajności katalogowej.
Przykład: 15 kW + osuszacz, 1800 NL/min i 12% strat
Przyjmijmy średnią moc sprężarki 15 kW, dodatkowe 1,2 kW urządzeń pomocniczych i przepływ 1800 NL/min, czyli 108 Nm³/h. Łączna moc wynosi 16,2 kW.
Bez strat energia jednostkowa wynosi 16,2 / 108 = 0,150 kWh/Nm³. Przy 12% strat użyteczny przepływ spada do 95,04 Nm³/h, więc energia jednostkowa użytecznego powietrza rośnie do około 0,170 kWh/Nm³.
Przy cenie energii 1 zł/kWh, 4000 h pracy, 8000 zł serwisu i 2000 zł innych kosztów rocznie pełny koszt wynosi około 0,197 zł/Nm³ użytecznego powietrza.
Energia, serwis i straty – trzy składniki ceny
Energia jest zwykle największym składnikiem kosztu. Atlas Copco opisuje koszt jednostkowy jako połączenie zużycia energii na m³ z taryfą energii, a w pełniejszym rachunku wskazuje także koszty utrzymania i inwestycji. Do kalkulatora możesz wpisać serwis i inne koszty roczne, aby przejść od kosztu energii do kosztu całkowitego.
Serwis jest rozdzielany na roczny wolumen użyteczny. Gdy produkcja jest mała, ten sam koszt roczny przypada na mniejszą liczbę Nm³ i mocniej podnosi cenę jednostkową.
Straty nie są doliczane jako osobna faktura — podnoszą koszt użytecznego powietrza przez zmniejszenie wolumenu, który rzeczywiście trafia do procesu. Osobno pokazujemy orientacyjny koszt energii przypadający na część traconego przepływu.
Nm³ i m³ FAD – nie mieszaj baz objętości
Nm³ oznacza objętość odniesioną do zdefiniowanych warunków normalnych. Kaeser pokazuje, że warunki standardowe zależą od przyjętej normy — np. DIN 1343 używa 0°C i 101,325 kPa, a ISO 2533 15°C i 101,325 kPa.
FAD jest wydajnością sprężarki odniesioną do warunków na wlocie zgodnie z metodą badania. Jeśli wprowadzisz do kalkulatora wartość FAD, wynik zostanie opisany jako koszt 1 m³ FAD. Jeśli chcesz otrzymać koszt 1 Nm³, przepływ wejściowy powinien być wyrażony w NL/min lub Nm³/h w tej samej bazie odniesienia.
Do szybkiego sprawdzenia samego kosztu energii sprężarki możesz użyć kalkulatora kosztu pracy sprężarki.
Gdzie koszt jednostkowy rośnie najszybciej?
Wysoki koszt jednostkowy pojawia się wtedy, gdy system pobiera dużo mocy w stosunku do przepływu albo duża część wyprodukowanego powietrza nie jest użyteczna. W praktyce oznacza to m.in. długi czas pracy odciążonej, zbyt wysokie ciśnienie, nieszczelności, duże spadki ciśnienia i przewymiarowanie sprężarki względem rzeczywistego poboru.
Jeśli chcesz oszacować koszt konkretnej nieszczelności, użyj kalkulatora wycieku sprężonego powietrza. Jeżeli dopiero określasz potrzebny przepływ całej instalacji, pomocny będzie kalkulator doboru wydajności sprężarki.
Koszt jednostkowy jest szczególnie przydatny do porównania stanu „przed” i „po” uszczelnieniu instalacji albo zmianie nastaw sprężarkowni.
Dla ucznia technikum mechatronicznego i studenta automatyki
W tym zadaniu najważniejsza jest analiza jednostek. Iloraz mocy w kW i przepływu w m³/h ma wymiar kWh/m³, ponieważ kW = kWh/h. Dzięki temu można bezpośrednio otrzymać energię potrzebną do wyprodukowania jednostki objętości powietrza.
Jeżeli przepływ wynosi 1800 NL/min, to odpowiada 108 Nm³/h, ponieważ 1800 × 60 / 1000 = 108. Dla mocy 16,2 kW energia jednostkowa bez strat wynosi 16,2 / 108 = 0,150 kWh/Nm³.
Sprawdzenie logiczne: większa moc przy tym samym przepływie musi zwiększyć koszt jednostkowy. Większy przepływ przy tej samej mocy powinien go zmniejszyć. Wzrost strat zawsze podnosi koszt użytecznego Nm³.
Przykładowe zadania z rozwiązaniami
Zadanie 1 – koszt energii dla 1 Nm³
Treść: Układ pobiera średnio 12 kW i dostarcza 80 Nm³/h. Energia kosztuje 1,00 zł/kWh. Oblicz energetyczny koszt 1 Nm³ bez strat.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Energia jednostkowa: 12 / 80 = 0,150 kWh/Nm³.
Koszt: 0,150 × 1,00 = 0,150 zł/Nm³.
Zadanie 2 – osuszacz zwiększa koszt
Treść: Sprężarka pobiera 18 kW, osuszacz 2 kW, a wydajność wynosi 120 Nm³/h. Energia kosztuje 0,90 zł/kWh. Oblicz koszt energetyczny 1 Nm³.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Moc łączna: 18 + 2 = 20 kW.
Energia jednostkowa: 20 / 120 = 0,1667 kWh/Nm³.
Koszt: 0,1667 × 0,90 ≈ 0,150 zł/Nm³.
Zadanie 3 – wpływ 20% strat
Treść: System zużywa 15 kW i produkuje 100 Nm³/h. Straty wynoszą 20%, a energia kosztuje 1,10 zł/kWh. Jaki jest koszt energii 1 Nm³ użytecznego powietrza?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Użyteczny przepływ: 100 × 0,80 = 80 Nm³/h.
Energia jednostkowa: 15 / 80 = 0,1875 kWh/Nm³.
Koszt: 0,1875 × 1,10 = 0,2063 zł/Nm³.
Zadanie 4 – pełny koszt z serwisem
Treść: System pobiera 20 kW, produkuje 100 Nm³/h przez 4000 h/rok, ma 10% strat, energia kosztuje 1 zł/kWh, a serwis kosztuje 12 000 zł/rok. Oblicz pełny koszt 1 Nm³ użytecznego powietrza.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Koszt energii: 20 × 4000 × 1 = 80 000 zł/rok.
Użyteczny wolumen: 100 × 4000 × 0,90 = 360 000 Nm³/rok.
Koszt całkowity: 80 000 + 12 000 = 92 000 zł/rok.
Koszt jednostkowy: 92 000 / 360 000 = 0,2556 zł/Nm³.
Ciekawostka
Przy tych samych kosztach rocznych wzrost strat z 0% do 20% podnosi koszt użytecznego powietrza o 25%. Dzieje się tak dlatego, że pełny koszt systemu jest dzielony przez tylko 80% pierwotnego wolumenu: 1 / 0,80 = 1,25.
Źródła i założenia obliczeniowe
- Atlas Copco – koszt produkcji jednego metra sześciennego sprężonego powietrza
- Atlas Copco – energia, przepływ i specific energy w analizie kosztów
- Kaeser – warunki odniesienia dla standardowego metra sześciennego
Kalkulator jest narzędziem bilansowym. Koszt zależy od jakości danych wejściowych, warunków odniesienia przepływu, profilu pracy, ciśnienia, sprawności systemu oraz sposobu przypisania kosztów serwisu i infrastruktury.
FAQ – koszt 1 Nm³ sprężonego powietrza
Ostatnia aktualizacja: 25.08.2026