Bilans maszyny to punkt startu do doboru sprężarki i zbiornika
Kalkulator łączy zużycie siłowników, odbiorniki okresowe i odbiorniki ciągłe w średni oraz chwilowy przepływ maszyny. Średnia wartość pomaga ocenić długotrwałe zapotrzebowanie, a przepływ chwilowy pokazuje, czy lokalny przewód, zawór albo zbiornik poradzi sobie z krótkim pikiem.
Jeżeli nie znasz poboru pojedynczego siłownika: zacznij od zużycia powietrza przez siłownik.
Po policzeniu maszyny przejdź do doboru wydajności sprężarki, a dla krótkich pików do doboru pojemności zbiornika. Cały pakiet jest w kategorii Pneumatyka.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Nie sumuj tylko wartości katalogowych w NL/min. Dla maszyny cyklicznej ważne jest również ile powietrza przypada na jeden cykl i jak często cykl się powtarza. Jednocześnie do doboru przewodu lub zaworu nie wystarczy samo zużycie średnie — krótki ruch kilku siłowników może wymagać dużo większego przepływu chwilowego.
Średnie zapotrzebowanie a przepływ szczytowy
Średnie zapotrzebowanie wynika z całkowitej ilości powietrza zużywanej w czasie. Dla odbiornika cyklicznego o zużyciu 12 NL/cykl i częstotliwości 10 cykli/min jest to 120 NL/min.
Przepływ szczytowy zależy natomiast od tego, jak szybko ta porcja powietrza musi zostać dostarczona. Jeżeli 12 NL jest pobierane w czasie 2 s, średni przepływ podczas tego ruchu wynosi około 360 NL/min. Kilka takich zdarzeń nakładających się w czasie może chwilowo obciążyć przewód znacznie bardziej niż wynikałoby z bilansu minutowego.
Jak liczone są poszczególne grupy?
- Siłowniki: NL/cykl × cykle/min.
- Przedmuch: przepływ podczas działania × liczba punktów × udział czasu w cyklu.
- Inne odbiorniki cykliczne: NL/cykl × cykle/min.
- Odbiorniki ciągłe: NL/min × liczba × procent czasu aktywnego.
- Zużycie na zmianę: średni NL/min × 60 × liczba godzin.
Przykład – maszyna 10 cykli/min
Załóżmy 12 NL/cykl dla siłowników, dwie dysze po 250 NL/min pracujące przez 1 s w każdym cyklu, dodatkowe 3 NL/cykl oraz stały odbiornik 100 NL/min. Przy 10 cyklach/min otrzymujemy:
- siłowniki: 12 × 10 = 120 NL/min,
- dysze: 250 × 2 × (1 × 10 / 60) = 83,3 NL/min,
- inne cykliczne: 3 × 10 = 30 NL/min,
- odbiornik ciągły: 100 NL/min.
Razem średnio około 333,3 NL/min, czyli około 20,0 Nm³/h. To właśnie wartość przydatna do bilansu zużycia tej maszyny.
Dla ucznia technikum i studenta
W automatyce i mechatronice warto rozdzielać dwie wielkości: ilość powietrza zużywaną przez cykl oraz strumień objętości potrzebny w danej chwili. Pierwsza wielkość opisuje zużycie energii i obciążenie sprężarkowni w dłuższym czasie. Druga wpływa na średnice przewodów, przepustowość zaworów, reduktorów i zespołów przygotowania powietrza.
W projekcie maszyny dobrze jest więc przygotować bilans NL/cykl dla sekwencji oraz osobno sprawdzić najbardziej wymagający fragment sekwencji pod kątem NL/min.
Przykładowe zadania z rozwiązaniami
Zadanie 1 – siłowniki 8 NL/cykl
Treść: Siłowniki maszyny zużywają razem 8 NL na cykl. Maszyna wykonuje 12 cykli/min. Oblicz średni przepływ dla siłowników.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Obliczenie: 8 × 12 = 96 NL/min.
Zadanie 2 – dwie dysze w każdym cyklu
Treść: Dwie dysze pobierają po 180 NL/min i pracują po 1,5 s w każdym cyklu. Maszyna wykonuje 8 cykli/min. Oblicz średnie zużycie dysz.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Udział czasu: 1,5 × 8 / 60 = 0,20.
Przepływ średni: 180 × 2 × 0,20 = 72 NL/min.
Zadanie 3 – zużycie całej maszyny
Treść: Siłowniki zużywają 10 NL/cykl, inne odbiorniki 2 NL/cykl, maszyna pracuje z prędkością 15 cykli/min, a stały odbiornik pobiera 80 NL/min. Ile wynosi średnie zapotrzebowanie?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Siłowniki: 10 × 15 = 150 NL/min.
Inne cykliczne: 2 × 15 = 30 NL/min.
Stały odbiornik: 80 NL/min.
Razem: 150 + 30 + 80 = 260 NL/min.
Zadanie 4 – przepływ chwilowy ruchu
Treść: Grupa siłowników pobiera 15 NL podczas części cyklu trwającej 1,5 s. Jaki jest średni przepływ podczas tego ruchu?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Czas w minutach: 1,5 / 60 = 0,025 min.
Przepływ: 15 / 0,025 = 600 NL/min.
Ciekawostka
Maszyna może zużywać średnio tylko 300–400 NL/min, a mimo to wymagać lokalnie ponad 1000 NL/min przez krótką chwilę. Dlatego wolny siłownik nie zawsze oznacza za małą sprężarkę — przyczyną może być zbyt mały przewód, zawór albo duży spadek ciśnienia blisko odbiornika.
Źródła i założenia obliczeniowe
- Festo – Zużycie powietrza przez siłowniki
- SMC – Air Consumption / Required Air Flow Capacity Calculation Software
Kalkulator wykonuje bilans na podstawie danych użytkownika. Przepływ szczytowy jest przybliżeniem i nie zastępuje analizy sekwencji czasowej, charakterystyk zaworów, przewodów, regulatorów ani pomiaru rzeczywistego przepływu przy maszynie.
FAQ – zapotrzebowanie maszyny na sprężone powietrze
Ostatnia aktualizacja: 25.08.2026