Policzyłeś spadek napięcia - co dalej?
Jeśli wynik jest za wysoki, możesz zwiększyć przekrój albo ograniczyć długość trasy. Jeśli mieści się w limicie, nadal trzeba sprawdzić obciążalność przewodu i zabezpieczenie. Poniższe strony prowadzą do naturalnych kolejnych kroków.
Zobacz wszystkie narzędzia z kategorii Elektryka - kalkulatory, tablice, poradniki i Akademię 230/400 V.
Jak obliczyć spadek napięcia na przewodzie?
Spadek napięcia zależy przede wszystkim od prądu, długości trasy, przekroju i materiału żyły oraz współczynnika mocy odbiornika. W obwodzie prądu przemiennego można uwzględnić zarówno rezystancję R, jak i reaktancję X.
1 faza - 230 V
L w kilometrach, R i X w Ω/km.
3 fazy - 400 V
Dla symetrycznego obciążenia trójfazowego.
Spadek procentowy jest liczony jako ΔU / U · 100%, gdzie U wynosi 230 V dla obwodu jednofazowego i 400 V dla obwodu trójfazowego.
Dlaczego długość przewodu wpisuje się tylko w jedną stronę?
W polu długości wpisujesz odległość od punktu zasilania do odbiornika. Dla obwodu jednofazowego wzór zawiera współczynnik 2, który uwzględnia tor zasilający i powrotny. Nie należy więc samodzielnie podwajać długości przed wpisaniem jej do formularza.
Dla obwodu trójfazowego stosowany jest współczynnik √3. Kalkulator przyjmuje przy tym obciążenie symetryczne. Jeśli analizujesz pojedynczy odbiornik podłączony między fazę i przewód neutralny, użyj wariantu jednofazowego 230 V.
Rezystancja miedzi i aluminium w obliczeniu
Rezystancja żyły jest obliczana z zależności R = ρ / S. Zamiast rezystywności przy 20°C kalkulator stosuje wartości projektowe odpowiadające temperaturze roboczej przewodu. Dzięki temu wynik nie jest sztucznie zaniżony przez przyjęcie zimnej żyły.
| Wariant | Miedź Cu | Aluminium Al |
|---|---|---|
| PVC - ok. 70°C | 22,5 Ω·mm²/km | 36,0 Ω·mm²/km |
| XLPE / EPR - ok. 90°C | 23,7 Ω·mm²/km | 37,6 Ω·mm²/km |
Dla konkretnego kabla można uzyskać dokładniejszy wynik, korzystając z rezystancji i reaktancji podanych przez producenta. Pole X pozwala zastąpić domyślne 0,08 Ω/km własną wartością.
Przykład: 16 A, 230 V, 20 m i przewód Cu 2,5 mm²
Dla miedzianej żyły 2,5 mm² w wariancie PVC rezystancja użyta w obliczeniu wynosi 9 Ω/km. Przy cos fi = 1 składowa reaktancyjna nie wpływa na wynik, ponieważ sin fi = 0.
Dla prądu 16 A i długości 20 m spadek wynosi około 5,76 V, czyli około 2,50% napięcia 230 V. Napięcie obliczeniowe przy odbiorniku wynosi wtedy około 224,24 V. To przykład kontroli spadku, a nie pełnego doboru przewodu. Dla szybkiego porównania kilku przekrojów i długości możesz użyć tabeli spadku napięcia 230/400 V.
Ciekawostka
Dwukrotne zwiększenie długości przewodu przy niezmienionym prądzie, przekroju i pozostałych parametrach powoduje dwukrotny wzrost obliczonego spadku napięcia. Z kolei zwiększenie przekroju zmniejsza rezystancję żyły i może znacząco ograniczyć spadek na długiej trasie.
Czy 3% lub 5% spadku napięcia to zawsze prawidłowy limit?
Nie. Dopuszczalny spadek zależy od miejsca w instalacji, rodzaju odbiornika, sposobu zasilania i przyjętych wymagań. Dlatego kalkulator nie narzuca jednego progu, tylko pozwala wpisać własny limit do porównania.
W materiałach opartych na IEC 60364-5-52 jako typowe wartości między początkiem instalacji a odbiornikiem dla instalacji zasilanych bezpośrednio z publicznej sieci niskiego napięcia podawane są 3% dla obwodów oświetleniowych i 5% dla innych zastosowań. Nie są to jednak automatycznie właściwe wartości dla każdego fragmentu i każdego projektu.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Jeśli wynik jest blisko przyjętego limitu, sprawdź obliczenie również dla rzeczywistego prądu maksymalnego odbiornika i danych R/X producenta kabla. Jeżeli trzeba zwiększyć przekrój, użyj kalkulatora doboru przekroju przewodu 230/400 V. Niewielki zapas liczbowy może zniknąć po uwzględnieniu innych odcinków instalacji albo wyższej temperatury żyły.
Dla ucznia technikum elektrycznego i studenta elektrotechniki
W zadaniu najpierw rozpoznaj układ: jednofazowy 230 V czy symetryczny trójfazowy 400 V. Następnie ustal prąd, długość w jedną stronę, przekrój, materiał oraz cos fi. Dopiero potem podstaw R, X i odpowiedni współczynnik 2 albo √3.
- Nie podwajaj długości ręcznie w obwodzie jednofazowym - robi to już współczynnik 2 we wzorze.
- Nie pomijaj cos fi przy odbiorniku indukcyjnym, jeśli zadanie wymaga pełnego wzoru AC.
- Sprawdzaj jednostki: jeśli R i X są w Ω/km, długość musi być w kilometrach.
- Na końcu policz procent względem 230 V albo 400 V i porównaj z limitem podanym w zadaniu.
Jeżeli potrzebujesz przypomnieć zależności między napięciem, prądem i rezystancją, przejdź do Akademii prądu elektrycznego.
Samą zależność rezystancji od materiału, długości i przekroju możesz sprawdzić w kalkulatorze oporu przewodnika R = rho razy l / S.
Źródła i założenia obliczeń
Wzory dla obwodu jednofazowego i symetrycznego trójfazowego oraz domyślna reaktancja 0,08 Ω/km odpowiadają metodzie opisanej w Electrical Installation Guide Schneider Electric. Wartości rezystancji projektowej zależą od przyjętej temperatury roboczej żyły.
FAQ - spadek napięcia przewodu 230/400 V
Ostatnia aktualizacja: 08.09.2026