Powiązane narzędzia
Jak rozumieć długość dnia?
Wschód następuje w chwili, gdy górna krawędź tarczy Słońca osiąga lokalny horyzont od dołu. Zachód to przekroczenie tego horyzontu w przeciwnym kierunku. W wynikach podajemy godziny w wybranej strefie i azymuty liczone od północy geograficznej: 90° to wschód, 180° południe, 270° zachód.
Długość dnia oznacza łączny rzeczywisty czas przebywania górnej krawędzi Słońca nad przyjętym horyzontem w granicach konkretnej lokalnej daty. W dniach zmiany czasu doba może trwać 23 lub 25 godzin. Jest to definicja czasu w tej dobie, a nie różnica pomiędzy godzinami pokazanymi na zegarze.
Metoda astronomiczna i kryterium wschodu
Położenie Słońca jest wyliczane z elementów orbitalnych i równania środka Słońca (algorytmy Meeusa, rozdział 25), z poprawkami aberracji, nutacji i przybliżonego czasu TT-UT. Pozycję obserwatora w układzie Ziemi opisuje elipsoida WGS84. Położenie topocentryczne wyznaczamy przez odjęcie wektora obserwatora.
Standardowa refrakcja przy horyzoncie 0° to 34 minuty kątowe według US Naval Observatory; dla podwyższonej linii horyzontu stosujemy przybliżenie Bennetta zależne od kąta, ciśnienia i temperatury. Promień pozorny tarczy jest liczony z odległości Słońca, a nie przyjmowany na stałe. Zdarzenia są wyszukiwane w całej lokalnej dobie i doprecyzowane numerycznie.
Dzień polarny, noc polarna i brak pojedynczego zdarzenia
Na dużych szerokościach geograficznych Słońce może przez całą dobę pozostawać powyżej albo poniżej horyzontu. Kalkulator pokaże wtedy brak wschodu i zachodu oraz właściwy czas oświetlenia, a nie sztuczne godziny. W dniach granicznych może wystąpić sam wschód lub sam zachód w danej dobie; to nie jest błąd. Przy lokalnym horyzoncie innym niż 0° wyniki mogą znacznie różnić się od standardowych tabel astronomicznych.
Dokładność, ograniczenia i zastosowanie
- Obsługiwane daty: 2000-2049. Wyniki prezentujemy do minuty; nie deklarujemy dokładności obserwacyjnej do sekundy.
- Wysokość obserwatora wpływa na paralaksę, lecz nie na obniżenie rzeczywistej linii horyzontu. Obniżenie horyzontu z wysokości punktu obserwacji nie jest w tym modelu wyznaczane; ujemne kąty horyzontu są poza zakresem narzędzia.
- Horyzont ma jeden kąt we wszystkich kierunkach. Góry, drzewa i budynki o różnych wysokościach zależnie od azymutu nie są automatycznie modelowane.
- Refrakcja rzeczywista zależy od pionowego profilu atmosfery, inwersji i pogody. W pobliżu koła podbiegunowego może zmienić wynik nawet o wiele minut lub zmienić występowanie zdarzenia.
- Wschód i zachód nie są tym samym co świt i zmierzch; te zjawiska wykorzystują inne kąty położenia środka Słońca.
Przykład - Warszawa i dzień przesilenia
Wpisz 52,2297° N, 21,0122° E, strefę Europe/Warsaw, datę 21.06.2026, wysokość 100 m, horyzont 0°, ciśnienie 1010 hPa i temperaturę 10°C. Następnie zmień datę na 21.12.2026, aby porównać letni i zimowy czas przebywania Słońca nad horyzontem. Przy zmianie daty wynik aktualizuje się automatycznie.
Źródła i podstawa weryfikacji
Jean Meeus, Astronomical Algorithms, wyd. 2, rozdz. 12, 22 i 25; US Naval Observatory - definicje wschodu i zachodu; USNO - przybliżone położenie Słońca; JPL Horizons - efemerydy referencyjne. Weryfikację numeryczną przeprowadzono lokalnie z użyciem niezależnego silnika Swiss Ephemeris.
Pytania o wschód i zachód Słońca
Ostatnia aktualizacja: 31.10.2026