Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty. Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty.
Przejdź do treści

Długość cienia od Słońca - kalkulator

Oblicz długość i kierunek cienia pionowego obiektu dla wskazanej daty, godziny i lokalizacji. Porównaj wynik geometryczny z wynikiem uwzględniającym model refrakcji atmosferycznej.

Dane wejściowe

Rok 2000-2049; data według wybranej strefy.

Godzina z dokładnością do jednej minuty.

Wybierz strefę pasującą do miejsca.

Wybierz pierwsze lub drugie wystąpienie powtórzonej godziny.

° N (+)

Zakres -90 do +90°, południe to minus.

° E (+)

Zakres -180 do +180°, zachód to minus.

m

Wysokość od 0 do 5000 m.

hPa

300-1100 hPa; pomiar lokalny.

°C

Od -50 do +50°C.

m

Od 0,001 do 1000000 m, np. 1,8 m.

Wynik

Długość cienia z refrakcją
—
Długość geometryczna cienia
—
Azymut cienia - od północy
—
Azymut Słońca
—
Wysokość geometryczna Słońca
—
Wysokość pozorna Słońca
—
Refrakcja atmosferyczna
—
Stosunek długości cienia do wysokości obiektu
—
Chwila obliczenia UTC
—
Podaj dane, aby obliczyć długość i kierunek cienia.

Powiązane narzędzia

Co oblicza kalkulator cienia?

Podaje teoretyczną długość cienia pionowego obiektu na poziomej płaszczyźnie, a także kierunek cienia liczony zgodnie z ruchem wskazówek zegara od północy geograficznej. Wynik jest orientacyjnym modelem punktowego źródła światła, a nie dokładnym konturem cienia rzeczywistej tarczy słonecznej.

Odrębnie prezentowane są długość geometryczna, obliczona z wysokości środka Słońca, i długość z refrakcją, liczona z przybliżonej wysokości pozornej. Ujemna wysokość środka Słońca nie oznacza automatycznie, że tarcza nie jest widoczna - przy horyzoncie znaczenie mają promień tarczy i refrakcja.

Wzory, jednostki i metoda

L = H / tan(h); Acienia = (ASłońca + 180°) mod 360°

H - wysokość obiektu (m), h - wysokość kątowa środka Słońca powyżej horyzontu (stopnie), L - pozioma długość cienia (m). Wysokość geometryczna i azymut pochodzą z przybliżenia Meeusa z poprawką topocentryczną WGS84. Dla wysokości co najmniej -1° refrakcję opisuje przybliżenie Saemundssona z ciśnieniem i temperaturą.

Wzór dotyczy dodatniej wysokości kątowej. Przy wysokości bliskiej 0° długość rośnie bardzo szybko, więc w praktyce decydują też przeszkody i półcień. Gdy wysokość geometryczna lub pozorna jest niedodatnia, odpowiedni model nie podaje skończonej długości cienia. W pobliżu zenitu cień ma długość bliską zeru, ale azymut jest niejednoznaczny.

Przykład: pionowy słupek o wysokości 2 m

Jeśli wysokość Słońca wynosi dokładnie 30°, cień geometryczny ma długość 2 / tan(30°) = około 3,46 m. Przy wysokości 45° długość wynosi 2,00 m, a przy 60° około 1,15 m. To sprawdzenie samej geometrii; rzeczywisty wynik dla danej chwili wymaga najpierw wyznaczenia pozycji Słońca.

Warunki brzegowe i ograniczenia dokładności

  • Cień jest idealizowany: brak rozmiaru kątowego tarczy, penumbry, chmur, rozproszenia światła, nierówności terenu, pochylenia słupka i lokalnych przeszkód.
  • Przy niskim Słońcu drobne błędy położenia i zmienność refrakcji mogą powodować bardzo duże różnice długości cienia.
  • Jeżeli Słońce jest pod horyzontem, kalkulator nie zwraca mylącej wartości zero metrów; informuje o braku skończonego cienia.
  • Obliczenia pozycji są przybliżeniem do zastosowań poglądowych (2000-2049), nie zastępują geodezyjnych ani projektowych analiz zacienienia.
  • Strefa czasu określa moment, nie lokalizację. Dla nieistniejącej godziny przy zmianie czasu kalkulator zgłasza błąd; dla powtórzonej pozwala wybrać wystąpienie.
  • Nie kieruj lornetki, teleskopu ani aparatu optycznego w stronę Słońca bez właściwego zabezpieczenia.

Podstawa obliczeń

Jean Meeus, Astronomical Algorithms, wyd. 2 (1998), rozdziały 22 i 25; US Naval Observatory - azymut i wysokość; NLR/NREL - Solar Position Algorithm. Pozycja jest obliczana w przeglądarce, a model refrakcji nie opisuje rzeczywistej atmosfery.

Pytania o długość i kierunek cienia

Długość na poziomym gruncie to wysokość obiektu podzielona przez tangens wysokości kątowej Słońca nad horyzontem. Przykładowo przy Słońcu 45 stopni nad horyzontem cień ma długość równą wysokości obiektu.

Cień pada w kierunku przeciwnym do położenia Słońca. Do azymutu Słońca liczonego od północy geograficznej dodajemy 180 stopni, a wynik sprowadzamy do zakresu od 0 do 360 stopni.

Model dotyczy bezpośrednich promieni padających od punktowego źródła światła. Gdy wysokość środka Słońca nie jest dodatnia, model nie podaje skończonej długości cienia. Nie oznacza to braku rozproszonego światła.

Wraz ze zbliżaniem się wysokości Słońca do zera tangens kąta maleje. Wynik staje się skrajnie wrażliwy na refrakcję, profil horyzontu, nierówny teren oraz rozmiar tarczy Słońca.

Wynik geometryczny pomija atmosferę, a wynik z refrakcją uwzględnia szacowaną pozorną wysokość środka tarczy dla podanych ciśnienia i temperatury. Ten drugi nie jest dokładnym pomiarem rzeczywistego cienia.

Kiedy Słońce jest niemal pionowo nad głową, cień jest bardzo krótki, a jego kierunek silnie zmienia się pod wpływem bardzo małych różnic pozycji. Program nie podaje pozornej dokładności azymutu.

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2026