Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty. Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty.
Przejdź do treści

Pozycja Słońca - azymut i wysokość nad horyzontem

Sprawdź, w którym kierunku i jak wysoko znajduje się Słońce dla podanej daty, godziny i miejsca. Poznaj azymut od północy geograficznej, wysokość geometryczną, pozorną oraz promień tarczy z uwzględnieniem refrakcji.

Dane wejściowe

Rok 2000-2049; data w strefie wybranej poniżej.

Godzina i minuta na zegarze w wybranej strefie. Nieistniejące godziny są odrzucane.

Wybierz strefę odpowiadającą podanym współrzędnym.

Ma znaczenie tylko wtedy, gdy wskazana godzina występuje dwukrotnie (np. 02:30 w dniu powrotu na czas zimowy).

° N (+)

Od -90 do +90°; na południu wpisz minus.

° E (+)

Od -180 do +180°; na zachodzie wpisz minus.

m n.p.m.

0-5000 m; wysokość wpływa na położenie topocentryczne, nie modeluje lokalnych przeszkód.

hPa

300-1100 hPa; podaj ciśnienie w miejscu obserwacji, nie przeliczone do poziomu morza.

°C

Od -50 do +50°C; parametr przybliżonej refrakcji.

Uwaga: nigdy nie patrz bezpośrednio na Słońce ani przez teleskop bez profesjonalnego filtra słonecznego. Azymut odnosi się do północy geograficznej. Refrakcji nie obliczamy poniżej -1°.

Wynik

Azymut - północ geograficzna = 0°
—
Wysokość geometryczna środka Słońca
—
Wysokość pozorna - z refrakcją
—
Kierunek geograficzny
—
Refrakcja atmosferyczna
—
Odległość topocentryczna
—
Pozorny promień tarczy
—
Chwila obliczenia w UTC
—
Wysokość górnej krawędzi bez refrakcji
—
Wprowadź datę, godzinę i współrzędne, aby wyznaczyć pozycję Słońca.

Chiński zodiak — materiały powiązane

Poznaj powiązane zagadnienia kalendarzowe i symboliczne. Chiński zodiak oraz numerologia i astrologia są odrębnymi tradycjami, dlatego nie należy utożsamiać ich metod.

Powiązane narzędzia

Co oznaczają azymut i wysokość Słońca?

Azymut podawany jest od północy geograficznej zgodnie z ruchem wskazówek zegara: 90° to wschód, 180° południe, 270° zachód. Wysokość geometryczna odnosi się do środka tarczy ponad idealnym, niezależnym od terenu horyzontem: 0° oznacza horyzont, liczba ujemna - położenie pod nim.

Wysokość pozorna to wysokość geometryczna powiększona o modelowaną refrakcję. Dodatkowo podawana jest odległość od obserwatora i promień kątowy tarczy; parametry te nie są prognozą widoczności w terenie.

Metoda obliczeń i jednostki

Pozorne współrzędne geocentryczne Słońca są przybliżane algorytmami Jeana Meeusa (Astronomical Algorithms, wyd. 2, rozdz. 22 i 25) z poprawką TT-UT. Wektor pozycji obserwatora wyliczamy na elipsoidzie WGS84, po czym przechodzimy do lokalnego układu wschód-północ-zenit. W ten sposób powstaje pozycja topocentryczna, uwzględniająca paralaksę słoneczną.

h = arcsin(Z / r); A = atan2(E, N), gdzie Z to składowa zenitalna, E - wschodnia, N - północna, a r - odległość topocentryczna.

Refrakcję oszacowano wzorem Saemundssona dla wysokości geometrycznej nie mniejszej niż -1° i mniejszej niż 90°, przy zadanym lokalnym ciśnieniu oraz temperaturze. Nie jest to model rzeczywistej warstwowej atmosfery ani pomiar meteorologiczny.

Przykład: obserwator w Warszawie

Wpisz 52,2297° N i 21,0122° E, wysokość 100 m, ciśnienie 1010 hPa i temperaturę 10°C. Wybierz datę, godzinę i strefę Europe/Warsaw. Po każdej zmianie pozycja Słońca jest liczona ponownie; przy jesiennej zmianie czasu można wybrać pierwsze lub drugie wystąpienie tej samej godziny.

Ograniczenia i bezpieczeństwo

  • Model obejmuje daty 2000-2049, nie jest precyzyjną efemerydą do zastosowań geodezyjnych, nawigacyjnych ani fotometrycznych. Dla pomiarów wymagających większej precyzji użyj JPL Horizons.
  • Obliczona wysokość nie uwzględnia gór, drzew, budynków, lokalnego horyzontu ani obniżenia widnokręgu z punktu obserwacji.
  • Przy wysokości geometrycznej niższej niż -1° kalkulator nie podaje refrakcji ani wysokości pozornej. W pobliżu horyzontu rzeczywista refrakcja może odbiegać od przybliżenia.
  • Blisko zenitu lub nadiru azymut staje się niejednoznaczny i niestabilny; przy odległości mniejszej niż 1° od tych punktów wynik oznaczamy jako nieokreślony.
  • Wskazana strefa czasowa określa jedynie przeliczenie chwili, a nie położenie geograficzne. Nieistniejącą godzinę przy przejściu na czas letni program odrzuca; przy powtórzonej umożliwia wybór.
  • Nie obserwuj Słońca gołym okiem ani przez lornetkę lub teleskop bez certyfikowanego filtra słonecznego. W szczególności nie kieruj sprzętu optycznego na Słońce na podstawie samego wyniku kalkulatora.

Źródła i definicje

Jean Meeus, Astronomical Algorithms (1998), rozdz. 22 i 25; US Naval Observatory - wysokość i azymut; USNO - tabela pozycji Słońca; NASA JPL Horizons - efemerydy. Pozycja modelowa jest wyznaczana lokalnie w przeglądarce, bez wysyłania współrzędnych do serwera.

Pytania o pozycję Słońca

Azymut jest liczony zgodnie z ruchem wskazówek zegara od północy geograficznej. 90 stopni to wschód, 180 stopni południe, a 270 stopni zachód. Nie jest to kierunek kompasu magnetycznego.

Geometryczna wysokość środka tarczy nie obejmuje atmosfery. Wysokość pozorna dodaje przybliżoną refrakcję zależną od temperatury i ciśnienia; nie modeluje rzeczywistych warstw powietrza.

Ujemna wysokość środka oznacza pozycję poniżej idealnego horyzontu. Sam wynik nie jest godziną zachodu, gdyż widoczność zależy również od wielkości tarczy i refrakcji.

Bezpośrednio nad obserwatorem i pod nim kierunek poziomy nie jest zdefiniowany. W odległości mniejszej niż jeden stopień od zenitu lub nadiru kalkulator nie podaje azymutu, aby nie sugerować fałszywej precyzji.

Gdy zegar zostanie cofnięty przy przejściu na czas zimowy, np. godzina 02:30 w Polsce występuje dwa razy. Wybór wskazuje, która z dwóch różnych chwil UTC ma zostać obliczona.

Mogą pomóc w planowaniu kierunku ustawienia sprzętu, ale nie zastępują procedur bezpieczeństwa. Bez odpowiedniego, certyfikowanego filtra słonecznego nigdy nie patrz na Słońce przez instrument optyczny.

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2026