Chiński zodiak — materiały powiązane
Poznaj powiązane zagadnienia kalendarzowe i symboliczne. Chiński zodiak oraz numerologia i astrologia są odrębnymi tradycjami, dlatego nie należy utożsamiać ich metod.
Powiązane narzędzia
Co oznaczają azymut i wysokość Słońca?
Azymut podawany jest od północy geograficznej zgodnie z ruchem wskazówek zegara: 90° to wschód, 180° południe, 270° zachód. Wysokość geometryczna odnosi się do środka tarczy ponad idealnym, niezależnym od terenu horyzontem: 0° oznacza horyzont, liczba ujemna - położenie pod nim.
Wysokość pozorna to wysokość geometryczna powiększona o modelowaną refrakcję. Dodatkowo podawana jest odległość od obserwatora i promień kątowy tarczy; parametry te nie są prognozą widoczności w terenie.
Metoda obliczeń i jednostki
Pozorne współrzędne geocentryczne Słońca są przybliżane algorytmami Jeana Meeusa (Astronomical Algorithms, wyd. 2, rozdz. 22 i 25) z poprawką TT-UT. Wektor pozycji obserwatora wyliczamy na elipsoidzie WGS84, po czym przechodzimy do lokalnego układu wschód-północ-zenit. W ten sposób powstaje pozycja topocentryczna, uwzględniająca paralaksę słoneczną.
Refrakcję oszacowano wzorem Saemundssona dla wysokości geometrycznej nie mniejszej niż -1° i mniejszej niż 90°, przy zadanym lokalnym ciśnieniu oraz temperaturze. Nie jest to model rzeczywistej warstwowej atmosfery ani pomiar meteorologiczny.
Przykład: obserwator w Warszawie
Wpisz 52,2297° N i 21,0122° E, wysokość 100 m, ciśnienie 1010 hPa i temperaturę 10°C. Wybierz datę, godzinę i strefę Europe/Warsaw. Po każdej zmianie pozycja Słońca jest liczona ponownie; przy jesiennej zmianie czasu można wybrać pierwsze lub drugie wystąpienie tej samej godziny.
Ograniczenia i bezpieczeństwo
- Model obejmuje daty 2000-2049, nie jest precyzyjną efemerydą do zastosowań geodezyjnych, nawigacyjnych ani fotometrycznych. Dla pomiarów wymagających większej precyzji użyj JPL Horizons.
- Obliczona wysokość nie uwzględnia gór, drzew, budynków, lokalnego horyzontu ani obniżenia widnokręgu z punktu obserwacji.
- Przy wysokości geometrycznej niższej niż -1° kalkulator nie podaje refrakcji ani wysokości pozornej. W pobliżu horyzontu rzeczywista refrakcja może odbiegać od przybliżenia.
- Blisko zenitu lub nadiru azymut staje się niejednoznaczny i niestabilny; przy odległości mniejszej niż 1° od tych punktów wynik oznaczamy jako nieokreślony.
- Wskazana strefa czasowa określa jedynie przeliczenie chwili, a nie położenie geograficzne. Nieistniejącą godzinę przy przejściu na czas letni program odrzuca; przy powtórzonej umożliwia wybór.
- Nie obserwuj Słońca gołym okiem ani przez lornetkę lub teleskop bez certyfikowanego filtra słonecznego. W szczególności nie kieruj sprzętu optycznego na Słońce na podstawie samego wyniku kalkulatora.
Źródła i definicje
Jean Meeus, Astronomical Algorithms (1998), rozdz. 22 i 25; US Naval Observatory - wysokość i azymut; USNO - tabela pozycji Słońca; NASA JPL Horizons - efemerydy. Pozycja modelowa jest wyznaczana lokalnie w przeglądarce, bez wysyłania współrzędnych do serwera.
Pytania o pozycję Słońca
Ostatnia aktualizacja: 31.10.2026