Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty. Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty.
Przejdź do treści

Pozycja Księżyca - azymut i wysokość nad horyzontem

Sprawdź, w którym kierunku i jak wysoko znajduje się Księżyc dla podanej daty, godziny i miejsca. Oblicz pozycję topocentryczną, odległość oraz wysokość pozorną z uwzględnieniem refrakcji atmosferycznej.

Dane wejściowe

Rok 2000-2049; data w strefie wybranej poniżej.

Godzina i minuta na zegarze w wybranej strefie. Nieistniejące godziny są odrzucane.

Wybierz strefę odpowiadającą podanym współrzędnym.

Ma znaczenie tylko wtedy, gdy wskazana godzina występuje dwukrotnie (np. 02:30 w dniu powrotu na czas zimowy).

° N (+)

Od -90 do +90°; na południu wpisz minus.

° E (+)

Od -180 do +180°; na zachodzie wpisz minus.

m n.p.m.

0-5000 m; wysokość zmienia paralaksę, nie modeluje lokalnych przeszkód.

hPa

300-1100 hPa; podaj ciśnienie w miejscu obserwacji, nie przeliczone do poziomu morza.

°C

Od -50 do +50°C; parametr przybliżonej refrakcji.

Ważne: azymut jest mierzony od północy geograficznej zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Wysokość geometryczna nie obejmuje refrakcji. Model pozornej wysokości nie jest stosowany poniżej -1°.

Wynik

Azymut - północ geograficzna = 0°
—
Wysokość geometryczna środka Księżyca
—
Wysokość pozorna - z refrakcją
—
Kierunek geograficzny
—
Refrakcja atmosferyczna
—
Odległość topocentryczna
—
Pozorny promień tarczy
—
Chwila obliczenia w UTC
—
Wysokość górnej krawędzi bez refrakcji
—
Wpisz poprawne dane, aby uzyskać pozycję Księżyca.

Powiązane narzędzia

Pozycja Księżyca: azymut, wysokość i widoczność

Kalkulator wyznacza kierunek na środek tarczy Księżyca z konkretnego punktu na Ziemi i we wskazanej chwili. Azymut 0° oznacza północ geograficzną, 90° wschód, 180° południe, a 270° zachód. Wysokość 0° oznacza matematyczny horyzont, dodatnia - pozycję ponad nim, ujemna - poniżej.

Kierunek azymutu przy zenicie lub nadirze nie jest jednoznaczny. Gdy Księżyc znajduje się bardzo blisko któregoś z tych punktów, kalkulator pokazuje brak jednoznacznego azymutu zamiast przypadkowej liczby.

Jak obliczamy położenie Księżyca?

Geocentryczna długość, szerokość i odległość Księżyca są wyznaczane z szeregu okresowego Meeusa (Astronomical Algorithms, wyd. 2, rozdz. 47). Korekty nutacji i czasu TT-UT są przybliżone; pozycję obserwatora wyznacza elipsoida WGS84. Następnie odejmowany jest wektor obserwatora, co daje wektor topocentryczny uwzględniający paralaksę.

h = asin(z / r); A = atan2(E, N), gdzie z oznacza składową w kierunku zenitu, E - na wschód, N - na północ, r - odległość topocentryczną.

Korekta refrakcji wysokości jest obliczana przybliżonym wzorem Saemundssona zależnym od temperatury i ciśnienia. Dotyczy tylko kierunku blisko lub powyżej horyzontu; poniżej -1° program nie podaje wysokości pozornej. Przy prawdziwym horyzoncie wpływ pogody, inwersji i lokalnych przeszkód może być większy niż błąd efemeryd.

Jak wykorzystać wyniki do obserwacji?

Dodatnia wysokość geometryczna oznacza, że środek Księżyca znajduje się nad idealnym horyzontem. Górna krawędź tarczy może być widoczna nieco wcześniej dzięki rozmiarowi tarczy i refrakcji. Program nie ocenia zachmurzenia, jasności nieba, zasłonięcia terenem ani wysokości lokalnego horyzontu. Azymut jest geograficzny, więc odczyt kompasu magnetycznego wymaga osobnej poprawki o deklinację.

Przykład - Warszawa

Wybierz współrzędne 52,2297° N, 21,0122° E, 100 m n.p.m., temperaturę 10°C i ciśnienie 1010 hPa. Dla innej chwili zmieniaj wyłącznie datę i godzinę; azymut i wysokość będą aktualizowane automatycznie. W dni zmiany czasu zaznacz właściwe wystąpienie powtórzonej godziny.

Dokładność i ograniczenia

  • Zakres dat: 2000-2049. Dla położeń wymagających sekund łuku, nawigacji lub pomiarów naukowych korzystaj z aktualnych efemeryd JPL Horizons.
  • Wysokość nad poziomem morza wpływa na pozycję topocentryczną, ale nie oznacza obniżenia lokalnego horyzontu ani dostępu do danych o terenie.
  • Refrakcja jest przybliżona. Poniżej -1° brak wiarygodnego oszacowania; blisko horyzontu dokładność może zmieniać się w zależności od pogody.
  • Zależnie od strefy czasowej lokalna godzina może nie istnieć lub wystąpić dwukrotnie; wybór pierwszego lub drugiego wystąpienia zmienia moment UTC.
  • Kąty są zwykle prezentowane do 0,01°, ale blisko zenitu/nadiru azymut jest zaokrąglany do 0,1° lub uznawany za nieokreślony. Format wyniku nie gwarantuje dokładności obserwacyjnej.

Źródła i weryfikacja modelu

Jean Meeus, Astronomical Algorithms, wyd. 2 (1998), rozdz. 22 i 47; US Naval Observatory - definicja wysokości i azymutu; USNO - tabele topocentryczne; NASA JPL Horizons - azymut, wysokość pozorna i refrakcja. Porównania liczbowe wykonano z niezależnym silnikiem Swiss Ephemeris. Wartości oblicza przeglądarka, bez wysyłania współrzędnych do serwera.

Pytania o pozycję Księżyca na niebie

Azymut wskazuje kierunek od północy geograficznej, zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Przykładowo 90 stopni to wschód, a 270 stopni to zachód. W zenicie i nadirze kierunek nie jest jednoznaczny.

Wysokość geometryczna to kąt nad idealnym horyzontem, bez uwzględnienia atmosfery. Wysokość pozorna uwzględnia przybliżoną refrakcję, która zwykle podnosi obserwowane położenie obiektu.

Ujemna wysokość środka oznacza, że jest pod matematycznym horyzontem. Nie jest to równoważne prognozie widoczności całej tarczy - liczy się także jej promień pozorny, refrakcja, teren i pogoda.

Przy przejściu na czas letni pewne godziny lokalne nie istnieją, a przy powrocie na zimowy mogą wystąpić dwa razy. Wybierz pierwsze lub drugie wystąpienie, jeśli wskazana godzina jest podwójna.

Nie. Wysokość obserwatora służy do obliczenia paralaksy topocentrycznej. Narzędzie przyjmuje matematyczny horyzont, bez przeszkód terenowych, drzew czy budynków.

Wyniki są dobrym przybliżeniem do planowania obserwacji. Montaż teleskopu wymaga poprawnego zorientowania względem północy geograficznej i uwzględnienia tolerancji, refrakcji oraz warunków otoczenia.

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2026