Powiązane narzędzia
Pozycja Księżyca: azymut, wysokość i widoczność
Kalkulator wyznacza kierunek na środek tarczy Księżyca z konkretnego punktu na Ziemi i we wskazanej chwili. Azymut 0° oznacza północ geograficzną, 90° wschód, 180° południe, a 270° zachód. Wysokość 0° oznacza matematyczny horyzont, dodatnia - pozycję ponad nim, ujemna - poniżej.
Kierunek azymutu przy zenicie lub nadirze nie jest jednoznaczny. Gdy Księżyc znajduje się bardzo blisko któregoś z tych punktów, kalkulator pokazuje brak jednoznacznego azymutu zamiast przypadkowej liczby.
Jak obliczamy położenie Księżyca?
Geocentryczna długość, szerokość i odległość Księżyca są wyznaczane z szeregu okresowego Meeusa (Astronomical Algorithms, wyd. 2, rozdz. 47). Korekty nutacji i czasu TT-UT są przybliżone; pozycję obserwatora wyznacza elipsoida WGS84. Następnie odejmowany jest wektor obserwatora, co daje wektor topocentryczny uwzględniający paralaksę.
Korekta refrakcji wysokości jest obliczana przybliżonym wzorem Saemundssona zależnym od temperatury i ciśnienia. Dotyczy tylko kierunku blisko lub powyżej horyzontu; poniżej -1° program nie podaje wysokości pozornej. Przy prawdziwym horyzoncie wpływ pogody, inwersji i lokalnych przeszkód może być większy niż błąd efemeryd.
Jak wykorzystać wyniki do obserwacji?
Dodatnia wysokość geometryczna oznacza, że środek Księżyca znajduje się nad idealnym horyzontem. Górna krawędź tarczy może być widoczna nieco wcześniej dzięki rozmiarowi tarczy i refrakcji. Program nie ocenia zachmurzenia, jasności nieba, zasłonięcia terenem ani wysokości lokalnego horyzontu. Azymut jest geograficzny, więc odczyt kompasu magnetycznego wymaga osobnej poprawki o deklinację.
Przykład - Warszawa
Wybierz współrzędne 52,2297° N, 21,0122° E, 100 m n.p.m., temperaturę 10°C i ciśnienie 1010 hPa. Dla innej chwili zmieniaj wyłącznie datę i godzinę; azymut i wysokość będą aktualizowane automatycznie. W dni zmiany czasu zaznacz właściwe wystąpienie powtórzonej godziny.
Dokładność i ograniczenia
- Zakres dat: 2000-2049. Dla położeń wymagających sekund łuku, nawigacji lub pomiarów naukowych korzystaj z aktualnych efemeryd JPL Horizons.
- Wysokość nad poziomem morza wpływa na pozycję topocentryczną, ale nie oznacza obniżenia lokalnego horyzontu ani dostępu do danych o terenie.
- Refrakcja jest przybliżona. Poniżej -1° brak wiarygodnego oszacowania; blisko horyzontu dokładność może zmieniać się w zależności od pogody.
- Zależnie od strefy czasowej lokalna godzina może nie istnieć lub wystąpić dwukrotnie; wybór pierwszego lub drugiego wystąpienia zmienia moment UTC.
- Kąty są zwykle prezentowane do 0,01°, ale blisko zenitu/nadiru azymut jest zaokrąglany do 0,1° lub uznawany za nieokreślony. Format wyniku nie gwarantuje dokładności obserwacyjnej.
Źródła i weryfikacja modelu
Jean Meeus, Astronomical Algorithms, wyd. 2 (1998), rozdz. 22 i 47; US Naval Observatory - definicja wysokości i azymutu; USNO - tabele topocentryczne; NASA JPL Horizons - azymut, wysokość pozorna i refrakcja. Porównania liczbowe wykonano z niezależnym silnikiem Swiss Ephemeris. Wartości oblicza przeglądarka, bez wysyłania współrzędnych do serwera.
Pytania o pozycję Księżyca na niebie
Ostatnia aktualizacja: 31.10.2026