Powiązane materiały
Najpierw spróbuj policzyć zadanie samodzielnie. Kalkulator wykorzystaj do sprawdzenia wyniku, a tablicę i poradnik do powtórzenia wzoru Hendersona–Hasselbalcha i zasad działania buforów.
Dla nauczyciela: karta pracy lub sprawdzian PDF
Wygeneruj losową kartę pracy z buforów pH. Możesz wybrać zadania otwarte, test A/B/C/D lub wersję mieszaną i przygotować równoważne arkusze A oraz B.
Uczeń liczy pH, pKa, stosunek składników albo wymagane stężenie jednego z nich.
Każde zadanie ma cztery odpowiedzi, z których jedna jest prawidłowa.
Arkusze mają ten sam poziom, lecz inne wartości i zestawy buforów.
PDF jest tworzony bezpośrednio w przeglądarce i nie otrzymuje publicznego, indeksowalnego adresu URL.
Równanie Hendersona–Hasselbalcha
Dla buforu złożonego ze słabego kwasu HA i jego zasady sprzężonej A⁻ stosuje się zależność pH = pKa + log([A⁻]/[HA]). W typowych zadaniach szkolnych stężenia można zastąpić liczbami moli, jeżeli oba składniki znajdują się w tej samej objętości roztworu.
Gdy stężenia kwasu i zasady sprzężonej są równe, log(1) = 0, dlatego pH = pKa.
Najważniejsze przekształcenia wzoru
Znasz pKa oraz oba stężenia.
Znasz pH i stosunek składników.
Znasz pH i pKa.
Bufor kwasowy a bufor zasadowy
W zadaniach z buforem kwasowym bezpośrednio wykorzystuje się pKa słabego kwasu. Dla układu słabej zasady B i jej kwasu sprzężonego BH⁺ można zastosować analogiczne równanie w postaci pOH = pKb + log([BH⁺]/[B]), a następnie pH = 14 − pOH przy założeniu temperatury 25°C.
W tym zestawie poziomy łatwy i średni skupiają się głównie na buforach kwasowych, natomiast poziom trudny zawiera również bufory zasadowe i zadania po dodaniu niewielkiej ilości mocnego kwasu lub zasady.
Typowe błędy
Najczęstszy błąd to odwrócenie ilorazu. W równaniu dla buforu kwasowego w liczniku znajduje się stężenie zasady sprzężonej A⁻, a w mianowniku stężenie kwasu HA.
Przed zastosowaniem równania po dodaniu mocnego kwasu lub zasady trzeba najpierw wykonać reakcję stechiometryczną i obliczyć nowe ilości HA oraz A⁻.
Pamiętaj również, że równanie Hendersona–Hasselbalcha jest modelem przybliżonym i najlepiej opisuje typowe roztwory buforowe, w których oba składniki występują w istotnych ilościach.
Co obejmuje test?
Na poziomie łatwym obliczasz pH z pKa i prostych stosunków stężeń oraz rozpoznajesz sytuację pH = pKa.
Poziom średni dodaje obliczanie pKa i stosunku składników, a trudny obejmuje dobór ilości składników do zadanego pH, bufor zasadowy oraz zmianę pH po dodaniu niewielkiej ilości mocnego kwasu lub zasady.
Ostatnia aktualizacja: 20.09.2026