Ten kalkulator służy do obliczania próby złota po zmieszaniu stopów o znanej masie i próbie. Przykładowo 10 g próby 585 i 5 g próby 750 daje razem 15 g stopu zawierającego 9,6 g czystego złota, czyli próbę matematyczną 640.
Pozostałe narzędzia dotyczące złota, srebra, obrączek i biżuterii znajdziesz w kategorii Jubilerstwo i złotnictwo.
Powiązane narzędzia i materiały
Po obliczeniu próby mieszaniny możesz sprawdzić ilość czystego Au, zmienić próbę inną metodą albo przejść do tabeli i poradnika o próbach.
Zobacz wszystkie narzędzia z kategorii Jubilerstwo i złotnictwo.
Jak obliczyć próbę złota po zmieszaniu?
Najpierw dla każdej partii obliczamy masę czystego złota, a potem sumujemy złoto i całkowitą masę. Próba końcowa jest średnią ważoną, więc większa partia ma większy wpływ na wynik niż mniejsza.
Dla 10 g próby 585 i 5 g próby 750: (10 × 585 + 5 × 750) / 15 = 9600 / 15 = 640.
W tym przykładzie stop po zmieszaniu zawiera 64,0% czystego złota. Kalkulator dodatkowo pokazuje łączną masę Au i całkowitą masę mieszaniny.
Przykłady mieszania prób złota
| Partia 1 | Partia 2 | Masa łączna | Próba wynikowa |
|---|---|---|---|
| 10 g próby 585 | 5 g próby 750 | 15 g | 640 |
| 5 g próby 585 | 5 g próby 750 | 10 g | 667,5 |
| 10 g próby 333 | 10 g próby 750 | 20 g | 541,5 |
| 20 g próby 585 | 5 g próby 999 | 25 g | 667,8 |
Dlaczego nie wystarczy uśrednić dwóch prób?
Zwykła średnia działa tylko wtedy, gdy łączysz dokładnie takie same masy. Przy 5 g próby 585 i 5 g próby 750 wynik to 667,5, czyli zwykła średnia obu prób.
Jeżeli jednak połączysz 20 g próby 585 z 5 g próby 750, większa partia 585 ma cztery razy większą wagę w obliczeniu. Dlatego potrzebna jest średnia ważona masą.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Wpisuj masę rzeczywistego stopu złota, bez kamieni, stalowych sprężyn, wkładów i innych elementów, które nie trafiają do wspólnego stopu. Jeżeli podczas topienia przewidujesz straty lub dodajesz nowy składnik, końcowy bilans materiału trzeba policzyć osobno.
Czy wynik 640 oznacza próbę jubilerską 640?
Kalkulator podaje matematyczną zawartość złota w mieszaninie, np. 640 części Au na 1000 części masy. Taka wartość nie musi odpowiadać oznaczeniu ani próbie stosowanej dla gotowego wyrobu.
Rzeczywista zawartość złota może też różnić się od obliczenia wskutek strat technologicznych, niejednorodności stopu, domieszek i niedokładności danych wejściowych. Ustalenie faktycznej próby wymaga odpowiedniego badania.
Dla ucznia szkoły jubilerskiej i studenta technologii materiałów
To klasyczne zadanie z bilansu masy składnika. Złoto jest składnikiem zachowanym w modelu obliczeniowym, więc suma mas czystego Au przed połączeniem jest równa masie Au w mieszaninie.
- Krok 1: przelicz każdą próbę na udział, np. 585 / 1000.
- Krok 2: oblicz masę Au w każdej partii.
- Krok 3: zsumuj masy Au i masy wszystkich partii.
- Krok 4: podziel masę Au przez masę całkowitą i pomnóż przez 1000.
- Kontrola: próba wynikowa powinna znajdować się między najniższą i najwyższą próbą użytych partii.
Ciekawostka
Jeżeli połączysz równe masy dwóch stopów, próba wynikowa jest zwykłą średnią ich prób. Dla 585 i 750 będzie to 667,5. Gdy masy są różne, wynik przesuwa się w stronę próby tej partii, której jest więcej.
Gdy mieszasz dwie partie
Uzupełnij pierwsze dwa wiersze, a masę trzeciej partii pozostaw jako 0 g. Kalkulator uwzględni tylko dwie podane partie.
Gdy mieszasz trzy partie
Wpisz dodatnią masę trzeciej partii i jej próbę. Wszystkie trzy składniki zostaną uwzględnione w jednym bilansie masy złota.
Najczęstsze błędy przy mieszaniu prób
- Zwykłe uśrednianie prób mimo różnych mas poszczególnych partii.
- Mylenie próby z procentem - próba 585 odpowiada 58,5% Au.
- Dodawanie do masy elementów niebędących stopem złota, np. kamieni.
- Traktowanie wyniku matematycznego jako wyniku badania probierczego.
- Pomijanie strat procesu, gdy obliczenie ma odwzorować rzeczywistą produkcję po topieniu i obróbce.
Źródła i założenia
Kalkulator wykorzystuje bilans masy złota i zapis próby w częściach tysięcznych. Dla każdej partii masa czystego Au jest liczona jako masa stopu pomnożona przez próbę i podzielona przez 1000.
Informacje o oznaczeniach i badaniu wyrobów z metali szlachetnych publikuje administracja probiercza. Kalkulator jest narzędziem matematycznym i nie zastępuje oznaczenia ani badania próby gotowego wyrobu.
FAQ - mieszanie prób złota
Ostatnia aktualizacja: 06.09.2026