SWR policzony - co warto sprawdzić dalej?
SWR pokazuje poziom niedopasowania widziany w miejscu pomiaru, ale nie wskazuje samodzielnie źródła problemu. Dlatego po obliczeniu współczynnika odbicia warto zestawić wynik ze stratą kabla, mocą docierającą do anteny i całym bilansem toru RF.
SWR, VSWR i współczynnik odbicia - jedna zależność opisana na kilka sposobów
W praktyce radiowej skrót SWR jest najczęściej używany w znaczeniu VSWR, czyli stosunku maksymalnej do minimalnej amplitudy napięcia w fali stojącej. Współczynnik odbicia Γ opisuje natomiast stosunek amplitudy fali odbitej do padającej. Dla wartości bezwzględnej zachodzi zależność |Γ| = (SWR - 1) / (SWR + 1).
Moc zależy od kwadratu amplitudy, dlatego udział mocy odbitej jest równy |Γ|². To ważne, bo SWR 1,5 nie oznacza 50% odbitej mocy. Dla SWR 1,5 mamy |Γ| = 0,2, a więc |Γ|² = 0,04, czyli tylko 4% mocy odbitej.
Return loss jest jeszcze innym zapisem tego samego niedopasowania: RL = -20 log10|Γ|. Im większy return loss, tym mniejsze odbicie. Dla idealnego dopasowania |Γ| dąży do zera, a return loss dąży do nieskończoności.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Przy porównywaniu pomiarów zapisuj jednocześnie częstotliwość, moc padającą i odbitą oraz miejsce wpięcia miernika. Sama liczba SWR bez warunków pomiaru może utrudnić późniejsze znalezienie przyczyny niedopasowania.
Moc odbita z SWR - przykłady dla 1,5; 2,0 i 3,0
Dla SWR 1,5 współczynnik odbicia wynosi 0,2, a moc odbita 4%. Przy 50 W mocy padającej oznacza to 2 W odbite i 48 W nieodbite. Dla SWR 2,0 współczynnik odbicia wynosi około 0,3333, więc odbija się około 11,11% mocy. Przy 100 W daje to około 11,11 W odbite.
Dla SWR 3,0 współczynnik odbicia osiąga 0,5. Dopiero po podniesieniu do kwadratu otrzymujemy udział mocy: 0,25, czyli 25%. Przy 20 W nadajnika odpowiada to 5 W mocy odbitej.
| SWR | |Γ| | Moc odbita | Return loss |
|---|---|---|---|
| 1,0 | 0 | 0% | dąży do ∞ |
| 1,2 | 0,0909 | 0,83% | 20,83 dB |
| 1,5 | 0,2000 | 4,00% | 13,98 dB |
| 2,0 | 0,3333 | 11,11% | 9,54 dB |
| 3,0 | 0,5000 | 25,00% | 6,02 dB |
Obliczanie SWR z mocy padającej i odbitej
Jeżeli miernik podaje osobno moc padającą i odbitą, najpierw obliczamy |Γ| = √(Podb / Ppad), a następnie SWR = (1 + |Γ|) / (1 - |Γ|). Dla 100 W mocy padającej i 4 W odbitej otrzymujemy |Γ| = √0,04 = 0,2, a stąd SWR = 1,5.
Ta zależność pokazuje też, dlaczego sama liczba watów odbitych nie wystarcza. 10 W odbite przy 100 W padających oznacza zupełnie inne niedopasowanie niż 10 W odbite przy 20 W padających. Liczy się proporcja obu mocy.
Kalkulator nie lokalizuje usterki. Pomiar opisuje niedopasowanie widziane w miejscu pomiaru, a na wynik mogą wpływać antena, linia zasilająca, złącza, układ dopasowujący i częstotliwość.
SWR w całym torze RF - kabel, antena i miejsce pomiaru
W rzeczywistym torze antenowym warto oddzielić dwa zjawiska. Tłumienie kabla zmniejsza moc wzdłuż przewodu, natomiast SWR opisuje niedopasowanie i falę odbitą. Dobry wynik SWR nie oznacza więc automatycznie małych strat kabla, szczególnie przy wysokiej częstotliwości i długim przewodzie.
Z drugiej strony wysoki SWR nie mówi, że cały brakujący bilans mocy został „stracony” na antenie. Fala odbita może ponownie oddziaływać z nadajnikiem i linią, a rzeczywisty rozkład mocy zależy od całego układu. Dlatego przy analizie stacji warto zestawić wynik z kalkulatorem strat kabla i kalkulatorem ERP/EIRP.
Do szerszej nauki możesz przejść do Akademii Elektroniki, a dla tematów stricte antenowych do Akademii radioamatorstwa i anten.
Ciekawostka
SWR 3,0 odpowiada współczynnikowi odbicia 0,5, ale nie 50% mocy odbitej. Ponieważ moc zależy od kwadratu amplitudy, odbita część mocy wynosi 0,5² = 0,25, czyli 25%.
Dla ucznia i studenta - zadania z SWR i mocą odbitą
W zadaniach najpierw rozpoznaj, czy podano SWR, czy dwie moce. Potem oblicz współczynnik odbicia i dopiero z niego przejdź do szukanej wielkości.
Treść: Nadajnik dostarcza 50 W, a SWR wynosi 1,5. Oblicz moc odbitą.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
|Γ| = 0,2, więc udział mocy odbitej to 0,04.
Treść: Moc padająca wynosi 25 W, a SWR 2,0. Oblicz moc odbitą.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Dla SWR 2,0 udział mocy odbitej wynosi około 11,11%.
Treść: Miernik pokazuje 100 W mocy padającej i 4 W odbitej. Wyznacz SWR.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
|Γ| = √(4/100) = 0,2. SWR = 1,2 / 0,8.
Treść: Współczynnik odbicia ma wartość 0,3. Jaki procent mocy jest odbity?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Udział mocy = |Γ|² = 0,09.
FAQ - SWR, VSWR i moc odbita
Ostatnia aktualizacja: 26.08.2026