Straty kabla policzone — co dalej?
Po poznaniu tłumienia przewodu sprawdź dane innych kabli, dopasowanie SWR i bilans ERP/EIRP z realną mocą docierającą do anteny.
Obliczanie strat kabla koncentrycznego w dB
Najpierw trzeba znać tłumienie konkretnego kabla przy danej częstotliwości. W tym kalkulatorze wartość nie jest brana ze stałego przybliżenia. Dla każdego z czterech kabli LMR używane jest równanie producenta w postaci A = K1 × √f + K2 × f, gdzie f jest częstotliwością w MHz, a wynik A otrzymuje się w dB/100 ft. Następnie kalkulator przelicza go na dB/100 m i skaluje do wpisanej długości przewodu.
Jeśli kabel ma 5 dB/100 m przy danej częstotliwości, to 10 m tego przewodu ma około 0,5 dB straty, a 20 m około 1 dB. Liczba dB rośnie więc proporcjonalnie do długości. Procent utraconej mocy nie rośnie jednak liniowo, ponieważ dB jest skalą logarytmiczną.
Moc po przejściu przez kabel obliczana jest ze wzoru Pwy = Pwe × 10(-L/10), gdzie L oznacza stratę kabla w dB.
LMR-400 10 m na 145 MHz - ile mocy dociera do anteny?
Dla LMR-400 równanie producenta daje przy 145 MHz około 4,95 dB/100 m. Dziesięć metrów kabla wnosi więc około 0,50 dB tłumienia.
Jeżeli na początku kabla jest 50 W, stosunek mocy po stracie 0,50 dB wynosi 10-0,50/10. Do anteny dociera około 44,61 W, a w kablu tracone jest około 5,39 W, czyli 10,78% mocy wejściowej.
To przykład dla samego kabla. Dwa złącza, przejściówka, filtr lub niedopasowanie mogą dołożyć kolejne straty.
Porównanie tłumienia kabli na VHF i UHF
| Kabel | Średnica zewn. | 150 MHz | 450 MHz | 900 MHz |
|---|---|---|---|---|
| LMR-195 | 4,95 mm | 14,6 dB/100 m | 25,5 dB/100 m | 36,5 dB/100 m |
| LMR-240 | 6,10 mm | 9,9 dB/100 m | 17,3 dB/100 m | 24,8 dB/100 m |
| LMR-400 | 10,29 mm | 5,0 dB/100 m | 8,9 dB/100 m | 12,8 dB/100 m |
| LMR-600 | 14,99 mm | 3,2 dB/100 m | 5,6 dB/100 m | 8,2 dB/100 m |
Wartości w tabeli są punktami referencyjnymi z kart Times Microwave Systems. Widać typową zależność: grubszy kabel z tej samej rodziny ma mniejsze tłumienie, ale jest mniej wygodny w prowadzeniu i wymaga odpowiednich złączy.
Interpretacja tłumienia w dB i wpływ częstotliwości
Strata w dB opisuje stosunek mocy przed i po przejściu przez przewód. Dokładna połowa mocy odpowiada około 3,01 dB; przy 3 dB zostaje około 50,1% mocy. Przy 6 dB pozostaje około 25,1%, ponieważ kolejne 3 dB ponownie zmniejsza moc mniej więcej o połowę. Dlatego nawet niewielkie wartości w dB mogą mieć wyraźny wpływ na moc docierającą do anteny.
Drugim kluczowym czynnikiem jest częstotliwość. Wraz z jej wzrostem rosną straty przewodnika i dielektryka, dlatego ten sam odcinek kabla może być prawie pomijalny na HF, a na 433 MHz lub 1296 MHz zabierać znaczną część mocy. Na VHF/UHF wybór przewodu i ograniczenie jego długości często daje większy efekt niż niewielkie zwiększenie mocy nadajnika.
| Strata | Moc pozostająca | Moc tracona | Praktyczna interpretacja |
|---|---|---|---|
| 1 dB | ok. 79,4% | ok. 20,6% | strata już zauważalna |
| 3 dB | ok. 50,1% | ok. 49,9% | w przybliżeniu połowa mocy |
| 6 dB | ok. 25,1% | ok. 74,9% | pozostaje około jedna czwarta |
| 10 dB | 10% | 90% | dziesięciokrotnie mniej mocy |
W bilansie całego toru do tłumienia kabla trzeba jeszcze doliczyć złącza, przejściówki, filtry i inne elementy. Wszystkie te straty w dB można sumować, a dopiero wynik końcowy przeliczyć na moc w watach.
Ciekawostka
Strata 1 dB może wyglądać niewinnie, ale oznacza utratę około 20,6% mocy. Z 100 W po samym 1 dB tłumienia zostaje około 79,4 W. Dlatego kilka pozornie małych strat w torze RF potrafi szybko się zsumować.
LMR-195 czy LMR-400 - co daje zmiana kabla przy 433,5 MHz?
Przy 433,5 MHz równanie producenta daje dla LMR-195 około 25,05 dB/100 m, a dla LMR-400 około 8,72 dB/100 m. Na odcinku 10 m daje to odpowiednio około 2,50 dB i 0,87 dB straty.
Dla 10 W na wejściu po 10 m LMR-195 do obciążenia dociera około 5,62 W. Przy LMR-400 byłoby to około 8,18 W. To ponad 2,5 W różnicy bez zmiany nadajnika ani anteny.
Nie oznacza to jednak, że LMR-400 zawsze jest najlepszym wyborem. Trzeba uwzględnić długość trasy, częstotliwość, promień gięcia, miejsce montażu i kompatybilność złączy.
Wpływ długości kabla na tłumienie i moc
Tak dla wartości w dB: jeżeli 10 m kabla ma 0,8 dB straty, to 20 m tego samego kabla przy tej samej częstotliwości będzie miało około 1,6 dB, a 30 m około 2,4 dB. Dlatego skrócenie niepotrzebnie długiego przewodu jest jednym z najprostszych sposobów ograniczania strat.
Nie należy jednak mylić liniowej zmiany dB z procentem mocy. Dla 0,8 dB straty zostaje około 83,2% mocy, dla 1,6 dB około 69,2%, a dla 2,4 dB około 57,5%.
Właśnie dlatego kalkulator pokazuje jednocześnie dB i procent: pierwsza wartość jest wygodna do bilansu toru, a druga szybciej mówi, ile mocy rzeczywiście znika w przewodzie.
Dla ucznia i studenta - zadania ze strat kabla RF
W zadaniach najpierw wyznacz tłumienie odcinka w dB, a dopiero potem przelicz je na stosunek mocy. Nie odejmuj liczby dB bezpośrednio od procentów ani od watów.
Treść: Kabel ma tłumienie 10 dB/100 m przy danej częstotliwości. Jakie tłumienie ma odcinek 20 m?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
L = 10 dB × 20/100 = 2 dB.
Treść: Do kabla trafia 25 W, a jego strata wynosi 2 dB. Oblicz moc na końcu kabla.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Pwy = 25 × 10-2/10 ≈ 15,77 W. W przewodzie traci się około 9,23 W.
Treść: Na wejściu kabla jest 100 W. Oszacuj moc na wyjściu przy stracie 3 dB.
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
3 dB odpowiada współczynnikowi około 0,501. 100 W × 0,501 ≈ 50,1 W.
Treść: Dwa kable o tej samej długości mają straty 0,8 dB i 2,5 dB. Który dostarczy większą część mocy i o ile różnią się ich straty w dB?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Mniejszą stratę ma kabel 0,8 dB, więc dostarczy większą część mocy. Różnica tłumienia wynosi 2,5 - 0,8 = 1,7 dB. Dla tej samej mocy wejściowej oznacza to wyraźną przewagę pierwszego przewodu.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Przy porównywaniu kabli wpisuj zawsze tę samą częstotliwość, długość i moc. Najpierw porównaj stratę w dB, a dopiero potem grubość, sposób prowadzenia i złącza. Na VHF/UHF nawet kilka metrów mniej lub kabel o niższym tłumieniu może dać większy efekt niż niewielkie zwiększenie mocy nadajnika.
Źródła danych tłumienia kabli
Dane sprawdzone 18.08.2026. Kalkulator wykorzystuje równania tłumienia i parametry z oficjalnych kart producenta Times Microwave Systems:
Połącz obliczenie RF z resztą toru
Jedna liczba nie opisuje całego toru radiowego. Po przeliczeniu mocy lub straty kabla warto sprawdzić także SWR, ERP/EIRP oraz zależności między dB, dBm, dBi i dBd. Dla podstaw elektrycznych i pomiarowych możesz przejść również do Akademii Elektroniki.
FAQ - straty kabla koncentrycznego
Ostatnia aktualizacja: 25.08.2026