Powiązane materiały
Najpierw wykonaj bilans samodzielnie. Kalkulatory wykorzystaj do sprawdzenia stopni utlenienia i liczby elektronów po rozwiązaniu zadania.
Dla nauczyciela: karta pracy lub sprawdzian PDF
Wygeneruj losową kartę pracy z bilansu redoks. Możesz wybrać zadania otwarte, test A/B/C/D lub wersję mieszaną i przygotować równoważne arkusze A oraz B.
Uczeń wyznacza stopień utlenienia, liczbę elektronów albo brakujący współczynnik.
Każde zadanie ma cztery odpowiedzi, z których jedna jest prawidłowa.
Arkusze mają ten sam poziom, ale inne związki, półreakcje i równania.
PDF jest tworzony bezpośrednio w przeglądarce i nie otrzymuje publicznego, indeksowalnego adresu URL.
Jak działa bilans redoks?
Utlenianie oznacza wzrost stopnia utlenienia i oddawanie elektronów, a redukcja — spadek stopnia utlenienia i przyjmowanie elektronów. W poprawnie zbilansowanej reakcji liczba elektronów oddanych przez reduktor musi być równa liczbie elektronów przyjętych przez utleniacz.
Dlatego po ustaleniu zmian stopni utlenienia sprowadza się liczbę oddanych i przyjętych elektronów do wspólnej wartości, a następnie dobiera odpowiednie współczynniki stechiometryczne.
Najważniejsze zasady stopni utlenienia
W cząsteczce obojętnej suma stopni utlenienia wszystkich atomów wynosi 0. W jonie jest równa ładunkowi jonu.
Najczęściej O ma −II, a H ma +I. Wyjątki używane w trudniejszych zadaniach to m.in. nadtlenki, wodorki metali oraz OF₂.
W substancji prostej, np. O₂, Cl₂, Fe lub S₈, stopień utlenienia pierwiastka wynosi 0.
Bilans elektronowy krok po kroku
- Wyznacz stopnie utlenienia pierwiastków, które zmieniają stopień utlenienia.
- Oblicz, ile elektronów przypada na jeden atom i uwzględnij liczbę atomów tego pierwiastka.
- Wyznacz najmniejszą wspólną wielokrotność liczby elektronów oddawanych i przyjmowanych.
- Dobierz mnożniki półreakcji i dopiero potem pozostałe współczynniki równania.
Środowisko kwasowe i zasadowe
W równaniach jonowo-elektronowych prowadzonych w środowisku kwasowym do bilansowania wodoru i tlenu wykorzystuje się H⁺ oraz H₂O. W środowisku zasadowym końcowy zapis może zawierać OH⁻ oraz H₂O.
W zadaniach z brakującym współczynnikiem równanie jest zawsze rozpatrywane po sprowadzeniu współczynników do najmniejszych liczb całkowitych.
Typowe błędy
Nie wolno mylić liczby elektronów przypadającej na jeden atom z liczbą elektronów całej półreakcji. Przykładowo każdy atom Cr w dichromianie zmienia stopień utlenienia z +VI na +III, czyli przyjmuje 3 elektrony, ale w Cr₂O₇²⁻ są dwa atomy chromu, więc cała półreakcja przyjmuje 6 elektronów.
Trzeba też pamiętać o wyjątkach od typowych stopni utlenienia. W H₂O₂ tlen ma −I, w NaH wodór ma −I, a w OF₂ tlen ma +II.
Co obejmuje test?
Poziom łatwy skupia się na typowych stopniach utlenienia oraz prostych zmianach liczby elektronów.
Poziom średni dodaje półreakcje, mnożniki bilansu elektronowego oraz współczynniki w równaniach jonowych w środowisku kwasowym.
Poziom trudny zawiera również wyjątki w stopniach utlenienia i równania redoks prowadzone w środowisku zasadowym.
Ostatnia aktualizacja: 20.09.2026