Sprawdzasz parametry ceownika – co możesz policzyć dalej?
Ten kalkulator służy do odczytu właściwości przekroju UPN i UPE. Jeśli potrzebujesz masy gotowego odcinka, wyceny materiału albo przygotowania cięcia, skorzystaj z narzędzi o innej intencji.
Cały zestaw narzędzi, tablic i poradników dla tego tematu znajdziesz w Akademii Metal i stal.
Co pokazuje kalkulator parametrów ceownika?
Po wyborze ceownika UPN lub UPE otrzymujesz katalogowe właściwości przekroju potrzebne do dalszych obliczeń technicznych. Najważniejsze to pole A, momenty bezwładności Iy i Iz, sprężyste wskaźniki przekroju Wel,y i Wel,z oraz promienie bezwładności iy i iz.
Kalkulator pokazuje również masę liniową oraz podstawowe wymiary profilu, aby łatwo upewnić się, że wybrany został właściwy UPN albo UPE.
Jak wykorzystać wynik w praktyce?
- Iy i Iz opisują geometryczną sztywność przekroju względem dwóch osi i są używane m.in. w obliczeniach ugięcia.
- Wel,y i Wel,z są potrzebne w prostych zależnościach łączących moment zginający z naprężeniem.
- iy i iz wykorzystuje się m.in. przy ocenie smukłości elementów ściskanych.
- A przydaje się przy obciążeniu osiowym, a kg/mb przy masie, transporcie i kosztorysie.
- e0 pomaga zrozumieć położenie środka ścinania w niesymetrycznym względem osi pionowej przekroju ceowym.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Przed użyciem Iy, Iz, Wel,y lub Wel,z sprawdź oznaczenie osi w źródle, z którego korzystasz. W tym kalkulatorze zachowano układ osi Orange Book: y-y to oś mocna, z-z to oś słaba.
Przykład: UPN 200 i UPE 200
Dla UPN 200 katalog podaje około 25,3 kg/mb, Iy = 1 910 cm⁴, Iz = 148 cm⁴ i Wel,y = 191 cm³. Dla UPE 200 masa wynosi około 22,8 kg/mb, Iy również około 1 910 cm⁴, ale Iz rośnie do około 187 cm⁴.
To dobry przykład, dlaczego sam numer „200” nie wystarcza do przepisania parametrów. Rodzina profilu ma znaczenie, szczególnie dla właściwości względem osi słabej.
Środek ciężkości a środek ścinania – nie myl tych pojęć
Ceownik jest symetryczny względem poziomej osi przechodzącej przez połowę jego wysokości, dlatego środek ciężkości leży na tej osi. Ze względu na otwarty kształt przekroju położenie środka ścinania nie pokrywa się jednak ze środkiem ciężkości.
Wartość e0 prezentowana przez kalkulator jest katalogową odległością od osi środnika do środka ścinania. Ma to znaczenie m.in. wtedy, gdy siła działa mimośrodowo i może powodować dodatkowe skręcanie.
Ciekawostka
UPN 100 i UPE 100 mają bardzo podobny moment bezwładności względem osi mocnej – około 206–207 cm⁴ – ale UPE jest lżejszy i ma wyraźnie większy parametr względem osi słabej. Zmiana geometrii półek może więc poprawić część właściwości bez zwiększania masy.
Najczęstsze błędy przy odczycie parametrów ceownika
- Mylenie UPN z UPE – to różne rodziny, a wartości nie są zamienne.
- Przepisanie parametru z niewłaściwej osi – Iy i Iz mogą różnić się wielokrotnie.
- Mylenie cm⁴ z mm⁴ – 1 cm⁴ to 10 000 mm⁴.
- Mylenie cm³ z mm³ – 1 cm³ to 1000 mm³.
- Traktowanie e0 jako środka ciężkości – w tabeli UPN/UPE e0 dotyczy środka ścinania.
- Traktowanie parametrów przekroju jako gotowej nośności – do oceny elementu potrzebne są także materiał, długość, podparcie, obciążenie i stateczność.
Czego ten kalkulator celowo nie robi?
Ta strona odpowiada na intencję „parametry ceownika UPN/UPE”. Nie zastępuje pełnej tablicy katalogowej z wszystkimi promieniami, detalami montażowymi i parametrami skręcania, dlatego article nie jest rozbudowany w stronę tablicy.
Nie obliczamy tu również nośności, dopuszczalnego obciążenia ani ugięcia ceownika. Takie obliczenia wymagają dodatkowych danych i powinny pozostać osobnymi kalkulatorami, żeby nie mieszać intencji stron.
FAQ – parametry ceownika UPN i UPE
Ostatnia aktualizacja: 29.08.2026