Czystość próbki – szybka odpowiedź
Procent czystości mówi, jaka część masy próbki jest rzeczywistą substancją, a jaka część to zanieczyszczenia, woda, domieszki albo składniki obojętne. Podstawowy wzór to czystość [%] = masa czystej substancji / masa próbki · 100%.
| Sytuacja | Wzór | Co oznacza wynik? |
|---|---|---|
| Znana masa próbki i masa czystej substancji | C = mczysta / mpróbki · 100% | Procent czystości próbki. |
| Znana czystość i masa próbki | mczysta = mpróbki · C/100 | Ile gramów substancji bierze udział w obliczeniach. |
| Trzeba odważyć określoną masę czystej substancji | mpróbki = mczysta / (C/100) | Ile realnej próbki trzeba użyć. |
Wskazówka od KalkulatorXXL
W zadaniach stechiometrycznych do proporcji podstawiaj zwykle masę czystej substancji, a nie całą masę zanieczyszczonej próbki. Jeśli masz 10 g odczynnika o czystości 80%, to w reakcji liczysz 8 g substancji czynnej.
Unikalna sekcja: etykieta odczynnika kontra masa w równaniu
Na etykiecie odczynnika często widzisz zapis typu „czystość 96%”, „assay ≥ 99%” albo „techniczny”. To nie jest ozdobny opis jakości, tylko informacja, czy całą odważkę możesz traktować jak czystą substancję. W zadaniach szkolnych zapis 90% czystości oznacza najczęściej, że 10% masy nie bierze udziału w oczekiwanej reakcji.
Unikalna sekcja: kiedy zanieczyszczenie zmienia wynik zadania?
Zanieczyszczenie ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy liczysz masę produktu, ilość gazu, objętość roztworu albo potrzebną odważkę. Jeśli zadanie mówi „próbka wapienia zawiera 80% CaCO3”, do obliczeń reakcji z kwasem używasz tylko masy CaCO3. Pozostała część próbki może zostać potraktowana jako składnik obojętny, o ile treść zadania nie mówi inaczej.
Przykłady zadań
Próbka 12 g ma 75% czystości
Masa czystej substancji to 12 g · 0,75 = 9 g. Masa zanieczyszczeń wynosi 3 g.
Potrzebujesz 5 g czystego NaCl
Jeśli NaCl ma czystość 97%, trzeba odważyć 5 g / 0,97 ≈ 5,15 g próbki.
Co dalej policzyć?
Po korekcie na czystość możesz przejść do stechiometrii reakcji, sprawdzić reagent ograniczający albo obliczyć wydajność reakcji chemicznej. Gdy brakuje masy molowej związku, użyj kalkulatora masy molowej.
Sprawdź się
Zadanie 1
Próbka ma 20 g i zawiera 18 g czystej substancji. Jaka jest czystość?
Zadanie 2
Ile próbki 80% trzeba odważyć, aby otrzymać 16 g czystej substancji?