Powiązane materiały
Najpierw policz równoważniki H⁺ i OH⁻, ustal nadmiar, a dopiero potem oblicz pH lub pOH. Powiązane materiały pomagają sprawdzić wynik i metodę.
Dla nauczyciela: karta pracy lub sprawdzian PDF
Wygeneruj kartę pracy z obliczania pH po zmieszaniu mocnego kwasu i mocnej zasady. Dostępne są zadania otwarte, A/B/C/D, wersja mieszana oraz równoważne arkusze A i B.
Uczeń sam wyznacza nadmiar reagentu, stężenie jonów oraz pH lub pOH.
Dystraktory obejmują typowe błędy, np. pominięcie zobojętnienia albo pomylenie pH z pOH.
Arkusze mają ten sam zakres i poziom, lecz inne dane liczbowe.
PDF jest tworzony bezpośrednio w przeglądarce i nie otrzymuje publicznego, indeksowalnego adresu URL.
Jak liczyć pH po zmieszaniu kwasu i zasady?
Najpierw oblicz liczbę milimoli jonów H⁺ dostarczonych przez kwas i liczbę milimoli jonów OH⁻ dostarczonych przez zasadę. Reakcja zobojętniania przebiega zgodnie z równaniem:
Po odjęciu mniejszej liczby równoważników od większej otrzymujesz nadmiar H⁺ albo OH⁻. Nadmiar dzielisz przez łączną objętość mieszaniny, aby otrzymać końcowe stężenie odpowiednich jonów.
Jeżeli liczby równoważników H⁺ i OH⁻ są dokładnie równe i mieszamy mocny kwas z mocną zasadą, w zadaniach szkolnych przyjmujemy pH = 7,00 w 25°C.
Dlaczego nie porównujemy samych stężeń?
O wyniku reakcji decyduje liczba moli, a nie samo stężenie. Roztwór o mniejszym stężeniu może dostarczyć więcej H⁺ lub OH⁻, jeśli ma większą objętość. Dodatkowo H₂SO₄ może w przyjętym modelu dostarczać dwa mole H⁺ na mol, a Ca(OH)₂ dwa mole OH⁻ na mol.
Dlatego zawsze zaczynaj od iloczynu z · c · V, gdzie z oznacza liczbę jonów H⁺ lub OH⁻ przypadających na mol substancji.
Kolejność rozwiązania
- Oblicz n(H⁺) i n(OH⁻), najlepiej w mmol.
- Ustal, który jon pozostaje w nadmiarze.
- Podziel nadmiar przez sumę objętości roztworów (i ewentualnie dodanej wody).
- Dla nadmiaru H⁺ policz bezpośrednio pH.
- Dla nadmiaru OH⁻ policz pOH, a następnie pH = 14,00 − pOH.
Założenia szkolne w tym zestawie
Test dotyczy mocnych kwasów i mocnych zasad. Przyjmujemy całkowitą dysocjację, temperaturę 25°C oraz addytywność objętości. W zadaniach z H₂SO₄ przyjmujemy pełny udział dwóch protonów w zobojętnianiu, a w zadaniach z Ca(OH)₂ – dwóch jonów OH⁻.
Nie obejmujemy tu buforów ani mieszanin słabego kwasu ze słabą zasadą, ponieważ wymagają one dodatkowych stałych równowagi i innego modelu obliczeń.
Najczęstsze błędy
Najczęściej uczniowie odejmują stężenia zamiast liczby moli, dzielą nadmiar przez objętość tylko jednego roztworu, zapominają o współczynniku 2 przy H₂SO₄ lub Ca(OH)₂ albo po obliczeniu pOH podają go jako pH.
W zadaniach odwrotnych zwróć uwagę, że objętość dodawanej zasady występuje również w końcowej objętości mieszaniny. Nie można więc wyznaczyć jej tylko z warunku stechiometrycznego punktu równoważnikowego.
Ostatnia aktualizacja: 21.09.2026