Jak dobrać dysk do monitoringu?
Najważniejsze pytanie przy doborze dysku do rejestratora brzmi nie tylko „ile kamer mam?”, ale przede wszystkim ile danych każda kamera zapisuje w ciągu sekundy. Ten parametr opisuje bitrate, najczęściej podawany w megabitach na sekundę. Dwie kamery o tej samej rozdzielczości mogą generować zupełnie różną ilość danych, jeśli mają inny kodek, liczbę klatek, poziom kompresji, jakość obrazu albo ustawienia VBR.
Kalkulator bierze średni bitrate jednej kamery, mnoży go przez liczbę kamer i czas rzeczywistego zapisu, a następnie przelicza wynik na gigabajty na dobę. Z tej wartości można obliczyć zarówno pojemność potrzebną na wybrany okres archiwizacji, jak i liczbę dni nagrań, które zmieszczą się na posiadanym dysku.
Jeżeli najpierw chcesz sprawdzić, czy sieć uniesie wszystkie strumienie wideo, skorzystaj z kalkulatora przepustowości kamer i urządzeń. Pojemność dysku i przepustowość sieci to dwa różne problemy, choć oba zależą od bitrate.
Dlaczego bitrate jest ważniejszy niż sama rozdzielczość?
Określenia takie jak Full HD, 4 MP, 5 MP czy 4K mówią o liczbie pikseli, ale nie określają jednoznacznie ilości danych zapisywanych przez kamerę. Kamera 4K z mocną kompresją i niską liczbą klatek może w praktyce mieć bitrate zbliżony do kamery o niższej rozdzielczości pracującej z wysoką jakością obrazu i dużą liczbą klatek.
Najlepiej odczytać bitrate bezpośrednio z konfiguracji kamery lub rejestratora. Jeśli urządzenie pracuje w trybie VBR, czyli ze zmiennym bitrate, warto wykorzystać wartość średnią z realnej pracy albo przyjąć bezpieczny zapas. W scenie statycznej strumień może być mały, a przy ruchu, deszczu, śniegu, liściach lub dużej ilości szczegółów mocno wzrosnąć.
Do wstępnego kosztorysu można użyć wartości orientacyjnej, ale przy ważnych instalacjach dobrze jest po kilku dniach pracy sprawdzić rzeczywiste tempo zapisu rejestratora i porównać je z kalkulacją.
Wzór na pojemność dysku do kamer
Dla jednej kamery zapisującej ze średnim bitrate B Mb/s przez H godzin na dobę ilość danych można oszacować ze wzoru:
GB/dobę ≈ B × 0,45 × H
Jeżeli zapis nie odbywa się przez cały wskazany czas, wynik mnożymy dodatkowo przez średni udział faktycznego nagrywania. Dla czterech kamer, 4 Mb/s na kamerę i zapisu 24/7 otrzymujemy około 172,8 GB dziennie. Przez 14 dni daje to około 2,42 TB surowych nagrań.
Po dodaniu 15% zapasu kalkulator pokaże około 2,78 TB wymaganej pojemności. Ponieważ dyski występują w określonych rozmiarach, praktycznym wyborem będzie następna typowa pojemność, czyli w tym przykładzie 4 TB.
Zapis ciągły a nagrywanie po detekcji ruchu
Przy zapisie ciągłym pole „udział czasu faktycznego zapisu” powinno pozostać na 100%. Jeśli system zapisuje wyłącznie po wykryciu ruchu lub zdarzenia, realny udział nagrań może być dużo mniejszy. Nie należy jednak wpisywać przypadkowej niskiej wartości tylko po to, aby uzyskać mniejszy dysk.
W ruchliwym miejscu kamera może nagrywać przez większą część doby, podczas gdy w zamkniętym pomieszczeniu aktywność może być niewielka. Dodatkowo część rejestratorów zapisuje kilka sekund przed i po zdarzeniu, co zwiększa rzeczywisty czas materiału. Dlatego najlepiej korzystać z danych z istniejącej instalacji albo przyjąć ostrożny scenariusz.
Jeżeli nie masz wiarygodnych danych o udziale nagrywania, bezpieczniejsze dla projektu pojemności jest liczenie zapisu ciągłego i potraktowanie ewentualnej detekcji ruchu jako dodatkowego marginesu.
H.264, H.265 i H.265+ - czy kodek zmienia wynik?
Tak, ale kalkulator nie musi znać nazwy kodeka, jeśli podasz rzeczywisty średni bitrate. To właśnie bitrate jest końcowym efektem ustawień kompresji. Przejście z H.264 na H.265 może zmniejszyć zapotrzebowanie na pasmo i miejsce przy podobnej jakości, lecz skala oszczędności zależy od sceny, producenta, liczby klatek i ustawień jakości.
Dlatego nie stosujemy sztywnego przelicznika typu „H.265 zawsze zajmuje połowę miejsca”. Takie uproszczenie mogłoby prowadzić do zbyt małego dysku. Jeżeli producent podaje rekomendowany bitrate dla danego profilu obrazu, wpisz tę wartość. Jeśli rejestrator pokazuje średnią z pracy, jeszcze lepiej.
Ile dni nagrań zmieści się na dysku 4 TB?
To zależy od całkowitego dziennego zapisu. Dla przykładu z czterema kamerami po 4 Mb/s, pracującymi 24 godziny na dobę, surowy zapis wynosi około 172,8 GB dziennie. Jeśli przyjmiemy 15% narzutu i zapasu, dysk 4 TB zapewni około 20 dni nagrań przy tych samych założeniach.
Ten wynik nie oznacza, że każdy rejestrator zawsze pokaże dokładnie tyle dni. Różnice mogą wynikać z systemu plików, sposobu rezerwacji przestrzeni, dodatkowych danych, audio, wielu strumieni, analityki oraz rzeczywistej zmienności bitrate.
Jeśli potrzebujesz np. 30 dni historii, możesz zwiększyć pojemność, obniżyć bitrate, zmienić profil zapisu albo wykorzystać nagrywanie zdarzeniowe. Zmianę jakości warto jednak oceniać na obrazie testowym, aby nie utracić szczegółów potrzebnych do identyfikacji zdarzeń.
RAID i kilka dysków - jaką pojemność wpisać?
W polu „pojemność sprawdzanego dysku / macierzy” wpisz pojemność użytkową dostępną na nagrania, a nie prostą sumę etykiet wszystkich dysków. Dwa dyski po 4 TB pracujące jako lustro nie dają 8 TB przestrzeni na nagrania - przy RAID 1 pojemność użytkowa będzie zbliżona do jednego dysku, czyli około 4 TB przed pozostałymi narzutami systemu.
W innych poziomach RAID część pojemności również jest przeznaczana na redundancję. Jeżeli rejestrator pokazuje gotową pojemność wolumenu po konfiguracji macierzy, właśnie tę wartość najlepiej wpisać do kalkulatora.
Monitoring PoE: dysk to tylko część projektu
Przy kamerach PoE trzeba osobno sprawdzić zasilanie switcha. Liczba kamer i ich pobór mocy mogą przekroczyć budżet PoE urządzenia nawet wtedy, gdy portów fizycznie wystarcza. Do tego służy kalkulator budżetu mocy PoE switcha.
Przy dłuższych trasach przewodów warto też sprawdzić ograniczenia instalacji za pomocą kalkulatora maksymalnej długości przewodu PoE. Rejestrator, switch i router mogą ponadto wymagać zasilania awaryjnego, które orientacyjnie dobierzesz w kalkulatorze UPS i czasu podtrzymania.
Jeśli dopiero przygotowujesz cały budżet instalacji, a nie sam magazyn nagrań, zobacz również kalkulator kosztu monitoringu i alarmu domu.
Najczęstsze błędy przy doborze dysku do kamer
Pierwszy błąd to dobieranie dysku wyłącznie z liczby kamer i rozdzielczości. Bez bitrate taki szacunek może być bardzo niedokładny. Drugi to nieuwzględnienie zmiennego bitrate i rezerwy, przez co pojemność wystarcza na krócej niż zakładano.
Trzeci błąd to sumowanie nominalnej pojemności dysków w macierzy bez uwzględnienia RAID. Czwarty to założenie bardzo niskiego udziału nagrań po detekcji ruchu bez pomiaru realnej aktywności. Piąty to nieuwzględnienie dodatkowych strumieni, audio albo zmiany jakości w nocy.
Warto też pamiętać, że dysk w monitoringu pracuje inaczej niż typowy nośnik biurowy. Rejestrator wykonuje długotrwały zapis, często przez całą dobę. Przy zakupie należy zweryfikować zgodność nośnika z rejestratorem oraz przeznaczenie do pracy ciągłej i monitoringu, jeśli producent tego wymaga.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Po uruchomieniu monitoringu sprawdź po 3-7 dniach, ile miejsca rzeczywiście zajęły nagrania. Podziel zajętą pojemność przez liczbę dni i porównaj z wynikiem kalkulatora. To najlepszy sposób, aby skorygować założenia dla konkretnej sceny, pory roku i ustawień VBR.
Zobacz cały plan Smart Home
Ten kalkulator jest częścią większego pakietu. W Akademii Smart Home znajdziesz ścieżkę od planowania funkcji i infrastruktury po energię, bezpieczeństwo, monitoring i dobór urządzeń.