Zostań w temacie i policz dalej
Kurczliwość wpływa na realną ilość materiału i wymiary elementów po praniu. Po pomiarze próbki możesz wrócić do kalkulatora zużycia tkaniny albo policzyć konkretny element krawiecki.
Jak policzyć procent skurczu tkaniny?
Zmierz próbkę przed praniem i po praniu w tym samym kierunku. Jeśli odcinek miał przed praniem 50 cm, a po praniu 47,5 cm, stracił 2,5 cm długości. Procent skurczu wynosi 2,5 / 50 × 100% = 5%.
Analogicznie liczysz szerokość. Tkanina może zmienić się inaczej wzdłuż i w poprzek, dlatego kalkulator nie sprowadza obu kierunków do jednej wartości. Dla planowania zakupu najważniejsza jest zwykle zmiana długości wzdłuż belki, natomiast zmiana szerokości może zdecydować, czy element wykroju nadal zmieści się na materiale.
Jeżeli wymiar po praniu jest większy niż przed praniem, wynik pokaże wzrost zamiast skurczu. Warto wtedy powtórzyć pomiar, aby wykluczyć różnicę wynikającą z naciągnięcia albo sposobu mierzenia.
Dlaczego nie wystarczy dodać tego samego procentu do zakupu?
Jeśli tkanina kurczy się o 5%, po praniu pozostaje 95% pierwotnej długości. Aby po praniu otrzymać 2,00 m, trzeba więc rozwiązać równanie: długość przed praniem × 0,95 = 2,00 m. Wynik to około 2,105 m.
Proste zwiększenie 2,00 m o 5% dałoby 2,10 m. Po skurczu o 5% zostałoby z tego 1,995 m, czyli odrobinę mniej niż założone 2,00 m. Przy małych wartościach różnica jest niewielka, ale rośnie razem z procentem kurczliwości i długością materiału.
Dlatego kalkulator stosuje współczynnik kompensacji: potrzebna długość po praniu jest dzielona przez część długości, która pozostaje po praniu.
Kurczliwość na długości i szerokości - dlaczego liczyć osobno?
Załóżmy, że próbka 50 × 50 cm po praniu ma 48 × 49 cm. Wzdłuż materiał skurczył się o 4%, a w poprzek o 2%. Oznacza to, że nie można po prostu przyjąć jednej liczby 3% do wszystkich wymiarów.
Zmiana szerokości jest szczególnie ważna przy wykrojach układanych blisko szerokości belki. Tkanina kupiona jako 150 cm może po praniu mieć mniej. Jeśli element do krojenia potrzebuje prawie całej szerokości, kilka centymetrów może zdecydować o konieczności zmiany układu.
Kalkulator przelicza szerokość belki z użyciem proporcji z próbki, dzięki czemu od razu widzisz orientacyjną szerokość po dekatyzacji.
Tabela przykładów kurczliwości
| Próbka przed | Po praniu | Zmiana | Ile zostaje |
|---|---|---|---|
| 50 cm | 50 cm | 0% | 100% |
| 50 cm | 49 cm | -2% | 98% |
| 50 cm | 48,5 cm | -3% | 97% |
| 50 cm | 47,5 cm | -5% | 95% |
| 50 cm | 45 cm | -10% | 90% |
Tabela pokazuje sam sposób liczenia, a nie typowe wartości przypisane do konkretnego rodzaju włókna. Rzeczywisty wynik najlepiej ustalić z własnej próbki i sposobu prania, którego będziesz używać.
Próbka do szycia ubrań
Przy ubraniu warto zaznaczyć na tkaninie kwadrat lub prostokąt i zmierzyć go przed obróbką. Po praniu oraz wysuszeniu zmierz ponownie długość i szerokość bez celowego rozciągania materiału.
Jeśli planujesz później prasować gotową odzież parą, próba powinna możliwie dobrze odtwarzać również ten etap. Liczy się cały proces, który będzie przechodził gotowy wyrób.
Próbka do zasłon i tekstyliów domowych
Przy długiej zasłonie nawet kilka procent zmiany może oznaczać kilka lub kilkanaście centymetrów różnicy na gotowym wyrobie. Dlatego warto ustalić kurczliwość przed wyznaczeniem końcowej długości panelu.
Po pomiarze próbki możesz przejść do kalkulatora zużycia tkaniny, który ma osobne pole kurczliwości przy planowaniu metrażu.
Przykład: próbka 50 × 50 cm i 2 m materiału po praniu
Próbka ma przed praniem 50 × 50 cm, a po praniu 48,5 × 49 cm. Oznacza to skurcz długości o 3% oraz szerokości o 2%. Z pierwotnej długości pozostaje 97%.
Jeżeli po praniu chcesz mieć 2,00 m długości, minimalna długość przed praniem wynosi 2,00 / 0,97 ≈ 2,062 m. Jeśli dodatkowo chcesz 5% zapasu zakupowego, wynik rośnie do około 2,165 m. Przy zakupie co 10 cm bezpieczny wynik to 2,2 m.
Tkanina szeroka przed praniem na 150 cm, przy skurczu szerokości 2%, będzie miała orientacyjnie około 147 cm. Jeśli element wykroju wymaga 149 cm, po dekatyzacji może się już nie zmieścić w poprzek belki.
Najczęstsze błędy przy mierzeniu skurczu
Jeśli badany materiał jest dzianiną, po teście kurczliwości możesz osobno wykonać test rozciągliwości i powrotu. Kurczliwość opisuje zmianę po praniu, a stretch opisuje zachowanie pod naciągnięciem.
Pierwszy błąd to mierzenie innego fragmentu przed i po praniu. Drugi to mocne naciąganie miękkiej dzianiny przy jednym z pomiarów. Trzeci to porównywanie próbki wilgotnej z suchą, mimo że gotowy wyrób będzie używany po całkowitym wysuszeniu.
Warto też uważać na kierunki. Jeśli przed praniem zapiszesz 50 cm wzdłuż belki i 40 cm w poprzek, po praniu trzeba zmierzyć dokładnie te same osie. Zamiana długości z szerokością daje błędną ocenę kurczliwości.
Nie dodawaj również automatycznie skurczu drugi raz w kilku kalkulatorach. Jeśli ten kalkulator podał już długość, którą należy kupić przed praniem, a potem używasz tej wartości jako gotowego metrażu w innym narzędziu, ustaw tam kurczliwość na 0%, aby nie kompensować jej ponownie.
Ciekawostka
Skurcz 5% na długości i 5% na szerokości nie oznacza 10% utraty powierzchni. Po praniu pozostaje 0,95 × 0,95 = 90,25% powierzchni, więc zmniejszenie pola wynosi około 9,75%.
Co jeśli materiał zwiększył wymiar?
Kalkulator pokaże dodatnią zmianę wymiaru po praniu. Przy niewielkiej różnicy warto powtórzyć pomiar na większej próbce, bo miękki materiał może zostać przypadkowo rozciągnięty podczas mierzenia.
Czy trzeba dodawać jeszcze zapas?
Kompensacja kurczliwości służy tylko do odzyskania wymaganej długości po praniu. Osobny zapas może być potrzebny na wzór, wyrównanie brzegu, błędy krojenia lub elementy dodatkowe.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Zapisuj wyniki prób dla konkretnych tkanin razem z temperaturą i sposobem suszenia. Przy kolejnych projektach możesz szybciej ocenić, czy dana partia materiału wymaga większego zapasu przed krojeniem.
Pakiet szycia i tkanin - przejdź dalej
Ten kalkulator jest częścią pakietu szycia i tekstyliów DIY. Po wyniku możesz przejść do szybkiej tablicy, poradnika krok po kroku albo Akademii szycia, która porządkuje wszystkie kalkulatory według rodzaju projektu.