Ten kalkulator odpowiada na pytanie: jak pociąć profile, rury lub pręty z jednej długości handlowej, żeby kupić możliwie mało sztang i od razu zobaczyć resztki. Wpisujesz listę odcinków i szerokość rzazu, a wynik dostajesz jako plan sztanga po sztandze.
Cały zestaw narzędzi, tablic i poradników dla tego tematu znajdziesz w Akademii Metal i stal.
Co liczy kalkulator rozkroju profili i prętów?
Kalkulator rozwiązuje jednowymiarowy problem rozkroju: wszystkie elementy mają ten sam typ materiału i przekroju, a zmienia się tylko ich długość. Dla każdej sztangi próbuje ułożyć potrzebne odcinki tak, aby ograniczyć liczbę wykorzystanych sztang i pokazać pozostałe resztki.
W podsumowaniu widzisz liczbę sztang, długość zakupionego materiału, sumę długości gotowych elementów, stratę na rzazie, łączną długość resztek oraz procent wykorzystania materiału.
Jeżeli wpiszesz cenę jednej sztangi, kalkulator dodatkowo pokaże koszt zakupu oraz orientacyjną wartość długości pozostającej w resztkach.
Jak wpisać listę odcinków?
Każdą długość wpisz w osobnym wierszu. Najwygodniejszy zapis to długość x liczba sztuk, np. 1850 x 4. Możesz użyć także znaku ×, * albo średnika. Wiersz zawierający tylko długość oznacza jedną sztukę.
1850 x 41230 x 6780 x 8Długości w formularzu są liczone w milimetrach, dzięki czemu można bezpośrednio przepisać typową listę warsztatową lub zestawienie cięcia.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Przed zamówieniem materiału sprawdź rzeczywistą długość handlową, tolerancję dostawy i sposób cięcia w zakładzie. Jeżeli końce sztang trzeba dodatkowo wyrównać, dolicz taki naddatek do wymaganych długości albo skróć w kalkulatorze efektywną długość dostępnej sztangi.
Jak rzaz wpływa na liczbę potrzebnych sztang?
Rzaz to szerokość materiału usuwana przez narzędzie podczas cięcia. Przy pojedynczym odcinku kilka milimetrów zwykle wydaje się nieistotne, ale przy kilkudziesięciu lub kilkuset cięciach suma strat może zdecydować, czy ostatni element zmieści się jeszcze na sztandze.
Kalkulator przypisuje rzaz do rzeczywiście wykonywanego cięcia. Pełna sztanga może zostać wykorzystana bez cięcia. Jeżeli po wcześniejszych cięciach pozostała długość jest dokładnie równa długości ostatniego potrzebnego elementu, ten element wykorzystuje koniec sztangi bez dodatkowego cięcia i bez dodatkowego rzazu.
Dlatego przed produkcją warto wpisać realną szerokość cięcia dla używanej piły taśmowej, przecinarki tarczowej lub innej technologii.
Przykład z praktyki – sztangi 6 m
Załóżmy, że z materiału handlowego o długości 6000 mm potrzebujesz 4 odcinków po 1850 mm, 6 odcinków po 1230 mm oraz 8 odcinków po 780 mm, a rzaz ma 3 mm.
Kalkulator układa elementy od najdłuższych i próbuje wykorzystać wolne miejsce na już rozpoczętych sztangach. Wynikiem jest konkretna lista cięć dla każdej sztangi, a nie tylko suma długości. Dla przykładowych danych kalkulator wykorzystuje 4 sztangi, czyli 24 m materiału handlowego, przy około 87,8% wykorzystania liczonego razem z rzazem.
W praktyce właśnie plan poszczególnych sztang jest najważniejszy: dwie listy o tej samej łącznej długości mogą wymagać różnej liczby sztang, jeśli długości odcinków źle się ze sobą składają.
Jak interpretować resztki i procent wykorzystania?
Resztka to długość pozostająca na danej sztandze po odjęciu gotowych elementów i rzazu. Kalkulator oznacza jako użytkowe te resztki, które mają co najmniej długość ustawioną w polu „Resztka użytkowa od”.
Wykorzystanie pokazuje, jaka część zakupionej długości została przeznaczona na gotowe elementy i rzaz. Nie należy jednak automatycznie traktować każdej resztki jako odpadu bez wartości – dłuższe kawałki mogą być przydatne w kolejnym zleceniu.
Dlatego przy produkcji seryjnej warto patrzeć jednocześnie na liczbę zakupionych sztang, długość resztek i ich rozkład pomiędzy poszczególnymi sztangami.
Ciekawostka
W rozkroju liniowym sama suma długości elementów nie wystarcza do ustalenia liczby sztang. O wyniku decyduje także to, czy konkretne długości można dobrze łączyć w zestawy mieszczące się na jednej sztandze – dlatego plan rozkroju może oszczędzić pełną sztangę nawet bez zmiany liczby zamawianych elementów.
Najczęstsze błędy przy planowaniu cięcia profili i prętów
- Pomijanie rzazu – przy wielu cięciach suma kilku milimetrów może uniemożliwić wykonanie ostatniego elementu.
- Łączenie różnych przekrojów w jednej liście – kalkulator zakłada jedną wspólną długość handlową i jeden rodzaj materiału.
- Wpisywanie długości brutto zamiast gotowego wymiaru bez uwzględnienia wymaganych naddatków technologicznych.
- Traktowanie każdej resztki jako odpadu – dłuższe kawałki często warto oznaczyć i zachować.
- Założenie, że plan heurystyczny zawsze jest optimum matematycznym – przy bardzo dużych i złożonych zestawach możliwe są inne układy o podobnym lub lepszym wyniku.
Czego ten kalkulator celowo nie robi?
Narzędzie nie wykonuje rozkroju arkuszy 2D, nie obraca prostokątnych formatek i nie prowadzi nestingu blach. Do prostego oszacowania wykorzystania arkusza służy istniejący kalkulator odpadu z arkusza blachy.
Nie wycenia również czasu pracy piły, liczby roboczogodzin ani stawki za usługę. Po przygotowaniu listy odcinków możesz przejść do kalkulatora kosztu cięcia stali.
Dzięki temu ta strona pozostaje kalkulatorem planu rozkroju 1D, zamiast przejmować rolę osobnych kalkulatorów kosztowych lub osobnego poradnika o planowaniu rozkroju i technologii cięcia.
Kalkulator rozkroju profili i prętów – FAQ
Ostatnia aktualizacja: 28.08.2026