Pion kanalizacyjny DN80, DN100 czy większy? Liczy się nie tylko liczba pięter

Pion kanalizacyjny zbiera krótkotrwałe zrzuty z wielu przyborów. Nie wszystkie pracują jednocześnie, dlatego w obliczeniach stosuje się jednostki odpływu DU i współczynnik jednoczesności K. Dopiero z przepływu Qww oraz tabel dopuszczalnego obciążenia pionu wybiera się DN.

To dlatego dwa budynki o podobnej liczbie kondygnacji mogą potrzebować innego pionu. Cztery łazienki w domu nie są tym samym obciążeniem co kilka kondygnacji hotelu lub toalety publiczne, nawet gdy liczba przyborów wygląda podobnie.

Na wynik wpływa również sposób wentylacji pionu oraz geometria włączeń. Łagodne włączenia typu swept pozwalają w tabelach przenieść większy przepływ niż standardowe, ostre włączenie.

Przykładowe przepustowości pionów wg tabel EN 12056-2

DN pionu	Wentylacja główna - standard	Wentylacja główna - swept	Wentylacja wtórna - standard	Wentylacja wtórna - swept
DN80	2,0 l/s	2,6 l/s	2,6 l/s	3,4 l/s
DN90	2,7 l/s	3,5 l/s	3,5 l/s	4,6 l/s
DN100	4,0 l/s	5,2 l/s	5,6 l/s	7,3 l/s
DN125	5,8 l/s	7,6 l/s	7,6 l/s	10,0 l/s
DN150	ok. 9,5-9,85 l/s	12,4 l/s	12,4 l/s	18,3 l/s

To wartości tabelaryczne do wstępnego wymiarowania. W konkretnym projekcie obowiązują też minimalne DN wynikające z przyborów, sposób prowadzenia pionu i zasady systemu kanalizacyjnego.

Wskazówka od KalkulatorXXL

Jeśli wynik wypada bardzo blisko Qmax wybranego DN, nie traktuj tego jak bezpiecznego „pasuje”. Każdy offset, niekorzystne włączenie, odpływ ciągły albo lokalne wymaganie może zmienić dobór. W praktyce warto sprawdzić następny rozmiar i dokumentację systemu.

Jak kalkulator wyznacza Qww z jednostek DU?

Najpierw sumowane są jednostki odpływu wszystkich przyborów podłączonych do pionu. Następnie kalkulator stosuje zależność:

Qww = K x sqrt(sumy DU)

K = 0,5 odpowiada typowemu użytkowaniu mieszkań, domów i biur, K = 0,7 częstszemu użytkowaniu w hotelach, szkołach, restauracjach i szpitalach, a K = 1,0 obiektom o dużej częstotliwości korzystania.

Potem Qww jest porównywane z tablicą Qmax pionu dla wybranego sposobu wentylacji i rodzaju włączeń. Kalkulator pilnuje również minimum wynikającego z WC.

WC może narzucić minimalne DN niezależnie od samego przepływu

W tabelach opartych na EN 12056-2 pion obsługujący WC ze spłukiwaniem 4-6 l ma minimum DN80, natomiast przy WC ze spłukiwaniem ponad 6 l pojawia się minimum DN100. Oznacza to, że matematycznie mały Qww nie zawsze pozwala zastosować mały pion.

W handlu spotkasz natomiast oznaczenia średnicy zewnętrznej, np. 90 lub 110 mm. Dlatego DN100 i rura oznaczona „110” nie są sprzecznością - opisują inne parametry wymiarowe.

Wentylacja wtórna potrafi znacząco zwiększyć przepustowość pionu

Dodatkowy przewód wentylacyjny stabilizuje ciśnienia w pionie i w tabelach pozwala uzyskać większe Qmax. Przykładowo dla DN100 standardowe włączenia mają około 4,0 l/s przy wentylacji głównej oraz około 5,6 l/s przy wentylacji wtórnej.

Nie oznacza to jednak, że warto dodawać wentylację wtórną tylko po to, aby „zmniejszyć rurę”. Takie rozwiązanie jest elementem projektu całego systemu i musi być poprawnie wykonane na każdej kondygnacji.

Ciekawostka

Sama geometria włączenia do pionu może podnieść tabelaryczną przepustowość o około 30% w wielu popularnych DN. Dla DN100 tabela podaje 4,0 l/s dla standardowego włączenia i 5,2 l/s dla włączenia łagodnego typu swept - bez zmiany średnicy pionu.

Wysokość i załamania pionu też mają znaczenie

Prosty pion prowadzony pionowo przez kondygnacje zachowuje się inaczej niż pion z dużym przesunięciem. Materiały projektowe Wavin wskazują osobne zasady dla offsetów oraz pionów o wysokości przekraczającej 10 m i 22 m, ponieważ w miejscach zmiany kierunku pojawiają się strefy nadciśnienia i podciśnienia.

W wysokim budynku ważne są też strefy bez włączeń przy podstawie pionu i przy większych offsetach. Tego kalkulator celowo nie upraszcza do jednego pola „liczba pięter”.

Jeśli projektujesz przewody poziome, potrzebujesz osobno sprawdzić średnicę gałęzi, spadek i przepustowość przewodu częściowo wypełnionego.

Kiedy wynik kalkulatora wymaga pełnego projektu?

Pełne obliczenia są szczególnie ważne w budynkach wielokondygnacyjnych, hotelach, szpitalach, obiektach gastronomicznych, przy pionach z wieloma offsetami, przy odpływach technologicznych i wszędzie tam, gdzie przepływ zbliża się do granicy tabeli.

W takim przypadku trzeba sprawdzić nie tylko DN, ale też sposób napowietrzania, geometrię trójników, strefy bez włączeń, połączenie pionu z przewodem odpływowym, ochronę syfonów oraz lokalne wymagania projektowe.

Źródła i metodologia

Wavin AS+ Technical Manual - metoda Qww = K x sqrt(sumy DU), wartości DU oraz tabele przepustowości pionów z wentylacją główną i wtórną wg DIN EN 12056-2.
Terrain FUZE Technical Manual 2024 - niezależne zestawienie tabel przepustowości pionów wg BS EN 12056-2, wykorzystane do kontroli wartości dla większych DN.

Kalkulator jest narzędziem do wstępnego wymiarowania. Projekt, lokalne przepisy i dokumentacja konkretnego systemu kanalizacyjnego mają pierwszeństwo.