Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty. Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty.
Przejdź do treści

Tarcica i tartak - tablica m3, uzysku i strat drewna

Szybka ściąga do m3 tarcicy, uzysku z kłody i strat na rzazie, obrzynaniu, suszeniu, struganiu i selekcji.

tablica tartaczna

m3, uzysk i straty - najważniejsze zależności

Użyj tablicy jako ściągi do wzorów i kolejności obliczeń. Jeśli potrzebujesz wyniku dla własnych wymiarów, konkretnej kłody albo procesu obróbki, przejdź do właściwego kalkulatora.

Tarcica i tartak - m3, uzysk i straty

Co liczyszWzór / reguła
Objętość desek, belek, kantówekV = g · s · L · n
Wymiary w mm, długość w mV[m3] = g[mm] · s[mm] · L[m] · n / 1 000 000
Uzyskuzysk[%] = V po etapie / V przed etapem · 100%
Stratastrata[%] = 100% − uzysk[%]
Kolejne etapyV końcowe = V startowe · u1 · u2 · ... · un

Uwaga: uzysk nie jest stałą wartością. Zależy m.in. od jakości i geometrii surowca, rzazu, schematu przetarcia, suszenia, wymiaru gotowego i selekcji.

Szybka tablica m3 tarcicy

Masz daneChcesz policzyćWzórUwaga
grubość, szerokość, długość i liczbę sztuk m3 tarcicy V = g · s · L · n Wszystkie wymiary liniowe muszą być w zgodnych jednostkach.
grubość i szerokość w mm, długość w m m3 bez ręcznej zamiany mm na m V = g · s · L · n / 1 000 000 Wynik jest w m3.
m3 i wymiary jednej sztuki liczbę sztuk n = V / (g · s · L) Jeśli kupujesz pełne sztuki, wynik zaokrąglasz zgodnie z potrzebą zamówienia.
objętość przed i po etapie uzysk procentowy u = V po / V przed · 100% Uzysk opisuje część materiału, która pozostała po danym etapie.
uzysk procentowy stratę procentową s = 100% − u Nie sumuj automatycznie procentów z kilku kolejnych etapów.

Do obliczenia własnych desek, belek i kantówek użyj kalkulatora kubików drewna.

Orientacyjny uzysk tarcicy - jak czytać procent?

WartośćZnaczenieJak jej używać?
42-60% Zakres uzysku tartacznego raportowany w przeglądzie szczegółowych badań FAO. Wyłącznie jako punkt odniesienia, nie jako stały współczynnik do każdej kłody.
50,8% Średnia z zestawienia przytoczonego przez FAO. Nie zastępuje danych dla konkretnego gatunku, średnicy, jakości surowca i sposobu przetarcia.

Rzeczywisty uzysk może być inny. FAO wskazuje, że wpływają na niego m.in. wymiary i jakość kłód, gatunek, wady, wyposażenie tartaku, metoda produkcji, sortowanie, magazynowanie i suszenie.

Od kłody do gotowej tarcicy - gdzie powstaje strata?

EtapCo porównujesz?Co może zmniejszać uzysk?Jak liczyć dokładniej?
Kłoda → materiał do przetarcia objętość surowca i część użyteczną kora, krzywizna, zbieżystość, uszkodzenia i wady surowca Uzysk tarcicy z kłody
Przetarcie materiał przed cięciem i tarcicę po cięciu rzaz piły, liczba cięć, oflis, odpad boczny i schemat przetarcia Straty na rzazie i obróbce
Suszenie wymiar lub objętość przed i po obniżeniu wilgotności skurcz, paczenie, pęknięcia i odrzut elementów Straty obróbki
Struganie i kalibracja wymiar surowy i wymiar gotowy naddatek na prostowanie, wyrównanie powierzchni i wymiar końcowy Straty obróbki
Selekcja całą partię i materiał zaakceptowany sęki, pęknięcia, krzywizna i wymagania jakościowe Przyjmij własne kryterium jakości zamiast jednej stałej wartości procentowej.

Jak liczyć kilka strat po kolei?

Uzysk jednego etapu

u = Vpo / Vprzed

Jeśli po etapie zostaje 0,80 m3 z 1,00 m3, współczynnik uzysku wynosi 0,80, czyli 80%.

Kilka kolejnych etapów

Vkońcowe = Vstart · u1 · u2 · ... · un

Procentów strat nie dodawaj wprost. Każdy kolejny etap działa już na mniejszej ilości materiału.

Przykład m3 tarcicy

60 kantówek 45 × 95 mm o długości 4 m:

45 · 95 · 4 · 60 / 1 000 000 = 1,026 m3

To objętość geometryczna elementów. Zapas technologiczny, selekcję i straty obróbki należy określać dla konkretnego procesu, a nie według jednego uniwersalnego procentu.

Najczęstsze rodzaje strat

RodzajCo fizycznie znika lub się zmienia?Co najbardziej wpływa na wynik?
Rzazpas materiału zamieniony w trociny przy każdym cięciuszerokość rzazu i liczba cięć
Oflis / obrzynanienieregularne krawędzie i boczne części deskikształt kłody, wymagana szerokość i sposób obrzynania
Suszeniezmieniają się wymiary i masa drewna; część sztuk może wymagać odrzutugatunek, wilgotność, kierunek skurczu i przebieg suszenia
Struganiewarstwa drewna zdejmowana do wymiaru i jakości powierzchninaddatek, krzywizna i wymagany wymiar końcowy
Selekcjaelementy niespełniające przyjętych wymagańklasa jakości, zastosowanie i dopuszczalne wady

Kalkulatory do dokładnego wyniku

m3 desek i belek
Wymiary, liczba sztuk i objętość tarcicy.
Uzysk z kłody
Kłoda, przetarcie i orientacyjna ilość tarcicy.
Straty obróbki
Rzaz, suszenie, struganie i kolejne etapy.
Jak korzystać z tablicy: najpierw policz objętość geometryczną, a dopiero potem zastosuj uzysk albo kolejne współczynniki strat. Mokra tarcica i gotowy materiał po suszeniu oraz struganiu mogą mieć inne wymiary i inną objętość.

Źródła i zakres tablicy

Zakres uzysku tartacznego i czynniki wpływające na wydajność sprawdzono w materiałach FAO. Informację o kierunkach skurczu drewna podczas suszenia sprawdzono w materiałach Forest Products Laboratory, U.S. Forest Service.

FAO - recovery rates of sawmills and plywood mills

U.S. Forest Service - Wood shrinkage FAQ

FAQ - m3 tarcicy, uzysk i straty w tartaku

Pomnóż grubość, szerokość, długość i liczbę sztuk po sprowadzeniu wymiarów do zgodnych jednostek. Gdy grubość i szerokość są w milimetrach, a długość w metrach, iloczyn dzieli się przez 1 000 000.

Uzysk to procent objętości materiału, który pozostaje po danym etapie. Liczy się go jako objętość po etapie podzieloną przez objętość przed etapem i pomnożoną przez 100%.

Nie. Uzysk zależy m.in. od wymiarów i jakości kłody, gatunku, wad, rzazu, schematu przetarcia, wyposażenia tartaku, suszenia i selekcji. Zakresy branżowe mogą być tylko punktem odniesienia.

Każdy kolejny etap działa na ilości materiału, która została po poprzednim etapie. Dlatego kolejne współczynniki uzysku należy mnożyć, a nie sumować procenty strat.

Przede wszystkim od szerokości rzazu i liczby cięć. Przy dużej liczbie cienkich elementów udział rzazu w całkowitej stracie może być większy niż przy kilku grubych elementach.

Tak. Wraz ze spadkiem wilgotności drewno się kurczy, przy czym skurcz zależy od gatunku i kierunku anatomicznego. Dlatego nie należy zakładać jednego uniwersalnego procentu zmiany wymiarów dla każdej tarcicy.

Tablica służy do szybkiego sprawdzenia wzorów, etapów i interpretacji uzysku. Do wyniku dla własnych wymiarów lub konkretnej kłody lepiej użyć odpowiedniego kalkulatora m3, uzysku z kłody albo strat obróbki.

Ostatnia aktualizacja: 10.09.2026